Cà Mau dừng dự án chống ngập 'đóng băng' gần 2 thập kỷ

Đường Nguyễn Trãi (phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau) bị ngập do mưa lớn, triều cường. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Ngày 24/8, theo kết luận số 69/KL-TT vừa ban hành của Thanh tra tỉnh Cà Mau về việc chấp hành pháp luật đối với dự án cải tạo và xây dựng hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành phố Cà Mau (giai đoạn 1), dự án có tổng mức đầu tư phê duyệt ban đầu năm 2009 là hơn 500 tỷ đồng, sử dụng vốn vay ưu đãi ODA của Chính phủ Italia và vốn đối ứng trong nước.

Dự án được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm tình trạng ngập úng đô thị, thu gom và xử lý nước thải cho các khu vực nội thị thành phố Cà Mau trước đây, nay gồm các phường Tân Thành, An Xuyên, Lý Văn Lâm, Hòa Thành của tỉnh Cà Mau.

Trạm bơm chống ngập trên đường 3/2, phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Tuy nhiên, qua gần 20 năm triển khai và qua 2 lần điều chỉnh quy mô, tổng mức đầu tư, dự án vẫn rơi vào tình trạng tồn đọng, kéo dài. Đến thời điểm thanh tra, công trình chỉ mới hoàn thành một số công việc chuẩn bị đầu tư như: Khảo sát, thiết kế, giải phóng mặt bằng hơn 23ha tại phường Tân Xuyên... Tổng số tiền đã giải ngân mới đạt hơn 36 tỷ đồng, trong đó vốn ODA là hơn 13 tỷ đồng, vốn đối ứng hơn 23 tỷ đồng.

Khu vực cửa xả thoát nước thải và nước mưa trên đường Mạc Cửu, phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Mức giải ngân nêu trên chỉ đạt 9,76% so tổng vốn được phân bổ (hơn 373 tỷ đồng). Đáng chú ý, số vốn không giải ngân được và bị hủy lên tới hơn 229 tỷ đồng, chiếm đến hơn 86,2%. Dự án hoàn toàn chưa lựa chọn được nhà thầu thi công xây lắp.

Theo kết luận của Thanh tra tỉnh Cà Mau, nguyên nhân dẫn đến dự án “đóng băng” suốt nhiều năm xuất phát từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan.

Cụ thể, ở khâu chuẩn bị đầu tư, đơn vị tư vấn là Công ty cổ phần tư vấn cấp thoát nước và môi trường đã lập tổng mức đầu tư thiếu sót, không tính toán đầy đủ các chi phí lớn như phá dỡ, hoàn trả mặt đường, vỉa hè hay di dời hạ tầng kỹ thuật.

Do chưa triển khai được dự án chống ngập nên mỗi khi mưa lớn cục bộ, đường phố nội thị Cà Mau lại bị ngập, ảnh hưởng lớn đến đi lại và sinh hoạt của người dân. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Việc này khiến tổng mức đầu tư ban đầu thấp hơn nhiều so thực tế, buộc phải điều chỉnh nhiều lần. Bản thân chủ đầu tư qua các thời kỳ (Công ty cấp thoát nước Cà Mau và Ban quản lý dự án công trình xây dựng tỉnh) thiếu kiểm tra, nghiệm thu chưa chặt chẽ, dẫn đến nhiều gói thầu thực hiện trễ hạn hợp đồng từ vài tháng đến hàng chục tháng; cùng với việc chỉ định thầu ở một số gói thầu khi dự toán chưa được phê duyệt.

Bên cạnh đó, hợp đồng tư vấn thiết kế với Liên danh tư vấn Italia kéo dài hơn 6 năm do thủ tục xin ý kiến “không phản đối” từ nhà tài trợ rườm rà. Đỉnh điểm vướng mắc vào năm 2022 khi Tổng cục Đường bộ Việt Nam (trước đây) không chấp thuận phương án đào lắp tuyến ống thoát nước trên mặt Quốc lộ 63 vừa được nâng cấp, buộc dự án phải tìm phương án thay thế.

Để xử lý dứt điểm “dự án treo”, ngày 29/7/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau đã trình và được Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho phép dừng sử dụng nguồn vốn vay ODA Italia tại Công văn số 11279/VPCP-QHQT (ngày 17/11/2025). Theo công văn nêu trên, tỉnh Cà Mau sẽ cân đối ngân sách trong nước và các nguồn vốn hợp pháp khác để tiếp tục thực hiện dự án theo tình hình mới.

Từ kết quả thanh tra vừa ban hành, Thanh tra tỉnh Cà Mau kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức kiểm điểm vai trò, trách nhiệm đối với nhiều cựu lãnh đạo các sở: Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính); Sở Xây dựng; Ban Quản lý dự án Xây dựng tỉnh; nguyên lãnh đạo Công ty cấp thoát nước Cà Mau.

Thanh tra tỉnh cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn rà soát, tận dụng tối đa hồ sơ kỹ thuật đã lập để tránh lãng phí, khẩn trương giải quyết dứt điểm công nợ với các nhà thầu nước ngoài và trong nước, quyết liệt triển khai hạ tầng thoát nước nhằm bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân đô thị Cà Mau.