Cà Mau lấy khoa học công nghệ làm động lực phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp

Ông Nguyễn Minh Luân, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phát biểu khai mạc ngày hội. (Ảnh: baoxaydung.vn)

Ngày 30/10, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo năm 2026 (CamaUP’26), kết hợp Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026. Sự kiện thu hút hơn 1.000 lượt đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp tham dự, mở ra không gian kết nối các ý tưởng khởi nghiệp với nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và nhu cầu thực tiễn của thị trường.

Đổi mới sáng tạo phải xuất phát từ bài toán thực tiễn

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Minh Luân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, “con nước” từ lâu đã gắn liền với nhịp sống và phương thức thích ứng tự nhiên của người dân vùng sông nước miền Tây. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, “con nước mới” không chỉ là sự thích ứng với điều kiện tự nhiên mà còn đòi hỏi tư duy chủ động, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Minh Luân, từ cuộc thi khởi nghiệp đầu tiên được tổ chức năm 2019 đến nay, Cà Mau đã ghi nhận gần 800 ý tưởng, dự án đăng ký tham gia. Riêng Cuộc thi Khởi nghiệp Cà Mau năm 2026 (NEX 2026) thu hút 132 dự án.

Những con số này cho thấy phong trào khởi nghiệp tại địa phương đang từng bước mở rộng. Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh, hiệu quả của hệ sinh thái khởi nghiệp không chỉ được đánh giá qua số lượng ý tưởng hay dự án tham gia các cuộc thi, mà quan trọng hơn là khả năng thương mại hóa sản phẩm và xây dựng doanh nghiệp có năng lực tồn tại, phát triển trên thị trường.

Cà Mau có nhiều lợi thế về nuôi trồng, chế biến thủy sản, đặc biệt là tôm, cua; cùng với hệ sinh thái rừng ngập mặn, kinh tế biển và tiềm năng năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, để chuyển hóa những lợi thế này thành năng lực cạnh tranh, địa phương cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Từ nghiên cứu, chọn tạo giống, kiểm soát dịch bệnh đến chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc, mỗi khâu đều cần có sự tham gia của khoa học công nghệ. Đây là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, giảm phụ thuộc vào khai thác và tiêu thụ tài nguyên thô.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cũng nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình Đổi mới sáng tạo của tỉnh bằng chuỗi hành động xuyên suốt, từ xác định vấn đề thực tiễn, nghiên cứu, thử nghiệm đến hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cà Mau cần quan tâm phát triển hạ tầng thử nghiệm, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu theo quy định và phát huy vai trò chủ động của doanh nghiệp trong tiếp cận, ứng dụng công nghệ. Các giải pháp được đề xuất cần gắn với bài toán cụ thể, có mô hình hợp tác, nguồn lực triển khai và kết quả có thể đo lường.

Các đại biểu thực hiện nghi thức vươn khơi. (Ảnh: baoxaydung.vn)

Kết nối công nghệ với lợi thế bản địa và sinh kế người dân

Một nội dung đáng chú ý tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 là những chia sẻ của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội về việc phát huy giá trị văn hóa, bản sắc địa phương gắn với xây dựng các chuỗi sinh thái bền vững.

Theo ông Lê Minh Hoan, đổi mới sáng tạo cần bắt đầu từ những khó khăn cụ thể trong đời sống và sản xuất của người dân, chẳng hạn như giảm chi phí sản xuất, cải thiện sinh kế ven rừng và nâng cao năng lực thực tiễn cho lực lượng lao động ở cơ sở.

Ông cho rằng, “con nước mới” mang theo những yếu tố của công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ sinh học và đổi mới sáng tạo. Muốn mở rộng không gian phát triển, Cà Mau cần thay đổi tư duy, cách tiếp cận và tăng cường kết nối giữa người dân, chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và lực lượng trẻ khởi nghiệp.

Cách tiếp cận này cho thấy đổi mới sáng tạo không nên chỉ giới hạn trong các phòng nghiên cứu hay những ý tưởng công nghệ mới, mà cần được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống cộng đồng.

Đối với một địa phương có thế mạnh về kinh tế biển, thủy sản và hệ sinh thái rừng ngập mặn như Cà Mau, việc đưa công nghệ vào giải quyết các vấn đề về giống, môi trường, dịch bệnh, chế biến và quản lý chuỗi cung ứng có ý nghĩa thiết thực. Qua đó, khoa học công nghệ không chỉ góp phần nâng cao năng suất mà còn hỗ trợ người dân thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Theo ông Nguyễn Phương Bắc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, thông qua CamaUP’26, tỉnh tiếp tục khẳng định định hướng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh.

Sự kiện cũng hướng tới hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong cộng đồng, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp, người trẻ, cơ sở giáo dục và các tổ chức xã hội vào quá trình phát triển địa phương. Trong đó, việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, tăng cường kết nối giữa chính quyền, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và nhà đầu tư được xác định là một trong những yêu cầu quan trọng.

Diễn ra trong hai ngày 30 và 31/10/2026, CamaUP’26 quy tụ hơn 100 thương hiệu, gian hàng triển lãm cùng nhiều hoạt động chuyên sâu. Nổi bật là Chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Cà Mau 2026 – Next Entrepreneur Experience 2026 (NEX 2026); Chung kết Liên hoan Nghệ thuật sáng tạo và Công nghệ Cà Mau 2026 (CAT 2026); chương trình CiNEC TalkShare với chủ đề “Người trẻ với sáng tạo số”; CamaUP Tech Showcase 2026 và Triển lãm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo CamaUP Expo 2026.

Thông qua chuỗi hoạt động này, Cà Mau kỳ vọng tạo thêm cơ hội để các ý tưởng sáng tạo tiếp cận công nghệ, thị trường và nguồn vốn đầu tư. Quan trọng hơn, hiệu quả của CamaUP’26 sẽ được thể hiện ở khả năng chuyển hóa các kết nối tại sự kiện thành dự án cụ thể, sản phẩm có giá trị thương mại và giải pháp công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.