Các băng nhóm lừa đảo chiếm đoạt hơn 88 tỷ USD tại châu Á - Thái Bình Dương

Bên trong trụ sở của đường dây lừa đảo ở Chong Chom, Thái Lan. Ảnh: khaosodenglish

Trong một báo cáo mới, UNODC nhận định các tổ chức tội phạm tại Đông Nam Á — tâm điểm của hoạt động lừa đảo trực tuyến do các đường dây chủ yếu có nguồn gốc Trung Quốc điều hành — đang thích nghi nhanh hơn các chiến dịch trấn áp. Chúng không ngừng đa dạng hóa nguồn thu, lợi dụng tham nhũng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động phạm tội.

Báo cáo ước tính tổng thiệt hại do lừa đảo tại Đông Á, Đông Nam Á, Australia và New Zealand trong năm 2025 dao động từ 88,3 tỷ USD đến 114,1 tỷ USD. Con số này lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội của nhiều quốc gia trong khu vực.

Hoạt động như những tập đoàn nhượng quyền

Bà Delphine Schantz, Trưởng đại diện UNODC khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương, cho biết các mạng lưới tội phạm trước đây thường hoạt động trong phạm vi một địa bàn hoặc một loại hình phi pháp cụ thể, nhưng hiện ngày càng mở rộng sang nhiều thị trường bất hợp pháp khác nhau, đồng thời sử dụng chung các dịch vụ hỗ trợ.

“Mô hình hoạt động của chúng giống như hình thức nhượng quyền doanh nghiệp: hãy hình dung những bộ phận chuyên biệt phụ trách rửa tiền, buôn người, đưa người di cư trái phép và thu thập dữ liệu, tất cả được kết nối trong cùng một mạng lưới liên thông hoạt động trên cơ sở cung cấp dịch vụ”, bà Schantz cho biết.

Các trung tâm lừa đảo tại Đông Nam Á vận hành những đường dây phi pháp trên không gian mạng để chiếm đoạt tiền của nạn nhân trên toàn thế giới, qua đó thu về hàng tỷ USD mỗi năm. Nhiều cơ sở sử dụng lao động là người nước ngoài bị mua bán và giam giữ trong những điều kiện hà khắc.

Theo UNODC, công dân của ít nhất 80 quốc gia và vùng lãnh thổ đã được phát hiện tại các khu phức hợp lừa đảo trên khắp khu vực. Những mạng lưới tuyển dụng của các tổ chức này sử dụng các đầu mối trung chuyển tại châu Á, Trung Đông và châu Phi.

Khi mở rộng sang các thị trường mới, những kẻ điều hành các trung tâm lừa đảo ngày càng tìm kiếm nhân sự từ bên ngoài châu Á. Các quảng cáo tuyển dụng liên quan đến những kênh liên lạc của ngành công nghiệp lừa đảo đã nhắm tới người sử dụng thành thạo tiếng Đức, Ba Lan, Hà Lan, Tây Ban Nha, Italy, Pháp, Thụy Điển, Na Uy và tiếng Anh.

Dịch chuyển địa bàn thay vì bị triệt phá

UNODC cho rằng áp lực thực thi pháp luật gần đây trong khu vực mới chỉ khiến các đường dây lừa đảo dịch chuyển địa bàn, chứ chưa thể triệt phá hoạt động của chúng. Các băng nhóm đang chuyển từ những quốc gia như Myanmar và Lào sang Timor-Leste, các đảo quốc Thái Bình Dương và một số khu vực tại châu Phi.

Theo báo cáo, các tổ chức tội phạm tiến hành “lựa chọn khu vực tài phán”, tìm kiếm những địa bàn có năng lực quản trị và hệ thống quy định yếu kém. UNODC đồng thời xác định tham nhũng là “yếu tố tạo điều kiện chủ yếu” cho tội phạm có tổ chức dựa trên công nghệ trong khu vực.

Báo cáo cảnh báo, ngoài việc sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh để sản xuất nội dung, các nhóm tội phạm được dự báo sẽ ứng dụng ngày càng nhiều các hệ thống AI tác nhân. Công nghệ này có thể giúp chúng tự động xác định nạn nhân, triển khai các chiến dịch thao túng tâm lý và tạo điều kiện cho hoạt động đánh cắp, rửa tiền mã hóa.

Sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp lừa đảo cũng thúc đẩy hình thành một hệ sinh thái các dịch vụ tội phạm phụ trợ, trong đó có rửa tiền, ngân hàng ngầm và mua bán dữ liệu.

“Quy mô và mức độ phức tạp của nền kinh tế tội phạm có tổ chức đang mở rộng này đã vượt quá khả năng của các biện pháp ứng phó hiện nay, vốn không được thiết kế để xử lý những hoạt động tội phạm tinh vi đến như vậy”, ông Inshik Sim, chuyên gia phân tích hàng đầu của UNODC, nhận định.