Các nhà thiết kế tăng tầm bắn thêm 1.000 km cho tên lửa Kh-55 bằng cách nào?

Các kỹ sư quân sự Nga đang không ngừng nỗ lực để cải thiện tầm bắn của các loại vũ khí tấn công tầm xa. Một trong những ví dụ gần đây nhất là kỷ lục do chiếc UAV cảm tử Geran-5 chạy bằng động cơ phản lực thiết lập.

Tại thời điểm tháng 9/2026, xuất hiện thông tin cho biết một trong những thiết bị này đã bay được quãng đường 900 km, và sang tháng 10/2026, thêm chuyến bay vượt qua cự ly 1.500 km đến Lviv đã hoàn thành.

Quay lại quá khứ, thực tế cho thấy việc hiện đại hóa động cơ đã làm tăng đáng kể tầm hoạt động của vũ khí. Ví dụ điển hình chính là việc nâng cấp tên lửa hành trình Kh-55 với đầu đạn nhiệt hạch.

Chính thức đưa vào sử dụng từ cuối tháng 12/1983, tên lửa hành trình chiến lược Kh-55 là vũ khí tấn công chủ lực của máy bay ném bom Tu-95 và Tu-160 dưới thời Liên Xô.

Về nguồn gốc, Kh-55 được phát triển để đáp trả tên lửa hành trình AGM-86 ALCM của Mỹ - loại đạn dẫn đường trang bị cho máy bay ném bom chiến lược B-52H Stratofortress từ 2 năm trước đó.

Dựa trên dữ liệu công khai, phiên bản ban đầu của tên lửa Kh-55 có tổng trọng lượng 1.195 kg, chiều dài 5,88 m, đường kính thân 0,514 m và có tầm bay 2.500 km.

Nhưng chỉ 4 năm sau, phiên bản cải tiến Kh-55SM được đưa vào phục vụ, có khả năng tấn công mục tiêu ở tầm bắn 3.500 km nhờ tích hợp thêm thùng nhiên liệu phụ gắn ngoài.

Bước đi nhằm cải tiến về tầm bắn đã làm tăng trọng lượng tên lửa Kh-55 lên mức 1.455 kg (khi đã bổ sung 260 kg nhiên liệu), chiều dài trở thành 6,04 m và đường kính lên tới 0,77 m.

Tuy vậy những thông số chiến đấu chính của tên lửa vẫn không thay đổi khi mang theo đầu đạn nhiệt hạch nặng 410 kg, tạo ra đương lượng nổ 200 - 500 kt, tốc độ bay lên đến 830 km/h, độ cao phóng tối đa 12.000 m.

Hiện nay máy bay ném bom chiến lược của Nga đã được trang bị tên lửa hành trình Kh-101 tối tân hơn nhiều, theo thông tin được đăng tải, quả đạn có khả năng bay xa 5.500 km đến mục tiêu.

Để minh họa cho những cải tiến, còn có thể đề cập đến tên lửa chống hạm P-1000 Vulcan, đây là biến thể phát triển từ P-500 Bazalt. Nếu tổ hợp P-500 được thiết kế cho tầm bắn 550 km, thì "người em" của nó, như tên gọi cho thấy có tầm bắn 1.000 km.

Dòng tên lửa không đối đất Kh-59 là một ví dụ khác, vũ khí này cũng liên tục được cải tiến để mang lại sức mạnh lớn hơn cho máy bay chiến thuật của Không quân Nga.

Phiên bản Kh-59 cơ sở có tầm xa 45 km nhưng bản cải tiến Kh-59M đã đạt tới tầm bay 115 - 120 km, trong khi phiên bản mới nhất Kh-59MK/MK2 và Kh-69 có tầm bắn 285 - 290 km.

Những ví dụ nói trên chứng minh rằng trường phái thiết kế của Liên Xô/Nga luôn chú trọng tạo ra những loại vũ khí được coi là hàng đầu về tầm bắn, không có sản phẩm tương tự ở bất cứ đâu trên thế giới.