Các phi công lo ngại hậu quả khi từ chối bay tới Trung Đông

Máy bay của Hãng hàng không Emirates Airline tại sân bay quốc tế Dubai, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất UAE. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Áp lực vô hình trong buồng lái

Theo hãng tin Reuters, chủ tịch Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội Phi công Hàng không (IFALPA), ông Ron Hay, cho biết các phi công từ Liban đến Ấn Độ đã bày tỏ mối lo ngại về khả năng bị trừng phạt nếu không chấp nhận bay trong điều kiện mà không phận có thể đóng cửa bất ngờ do các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc thiết bị bay không người lái. Không ít người lo ngại họ có thể bị cắt lương hoặc thậm chí mất việc nếu từ chối thực hiện các chuyến bay trong khu vực.

“Có một nỗi sợ ngầm về sự trả đũa”, ông Hay nói trong cuộc phỏng vấn.

Theo ông, một số phi công lo bị sa thải, trong khi những người khác có thể không mất việc nhưng sẽ không được trả lương nếu từ chối chuyến bay. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy văn hóa an toàn trong ngành hàng không tại một số khu vực chưa thực sự khuyến khích phi công lên tiếng về rủi ro.

Ông Hay, đồng thời là cơ trưởng của Delta Air Lines, cho rằng vấn đề này đã tồn tại từ lâu tại Trung Đông và trở nên nghiêm trọng hơn trong bối cảnh xung đột hiện nay.

Hãng bay tiếp tục khai thác giữa rủi ro

Những lo ngại gia tăng khi một số hãng hàng không Trung Đông đang dần khôi phục các chuyến bay, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần vẫn đối mặt nguy cơ đổ vỡ do các cuộc tấn công lẻ tẻ tiếp diễn.

Trong khi đó, các hãng hàng không trong khu vực khẳng định an toàn vẫn là ưu tiên hàng đầu. Các chuyến bay đến và đi từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar hiện được điều phối qua các hành lang bay riêng biệt do cơ quan quản lý thiết lập.

Tuy nhiên, Reuters cho biết họ đã liên hệ với hơn một chục phi công làm việc tại khu vực Vùng Vịnh nhưng tất cả đều từ chối trả lời, kể cả với điều kiện ẩn danh, cho thấy mức độ nhạy cảm của vấn đề.

Sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh Châu Âu đã gia hạn lệnh cấm các hãng bay châu Âu hoạt động trong không phận của một số quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE và Qatar, đến ngày 24/4. Dù vậy, các hãng hàng không có trụ sở tại Dubai và Doha, cũng như các hãng Ấn Độ, vẫn tiếp tục khai thác đường bay qua khu vực này.

Trước tình hình đó, IFALPA đã công bố một tài liệu nhấn mạnh rằng phi công phải có quyền “không thể thương lượng” trong việc quyết định các vấn đề an toàn bay. Theo ông Hay, chính những lo ngại sâu sắc trong khu vực đã thúc đẩy việc ban hành tài liệu này.

Một bản tin từ Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) cũng cảnh báo rằng các rủi ro về sức khỏe tâm lý trong khu vực xung đột là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến an toàn. Những người làm việc trong ngành hàng không dân dụng tại hoặc gần khu vực chiến sự có thể phải chịu mức độ căng thẳng, lo âu và mệt mỏi cao hơn bình thường.

Thực tế khắc nghiệt ngoài đường băng

Không chỉ đối mặt với rủi ro trên không, các phi công còn phải xử lý những tình huống nguy hiểm ngay cả khi đã hạ cánh. Ông Hay cho biết ông từng nhận được phản ánh từ các thành viên tại Beirut về việc họ không thể trở về nhà sau chuyến bay do cơ sở hạ tầng bị tàn phá.

“Những con đường từ sân bay về nhà họ đã bị đánh bom hoàn toàn. Họ thậm chí không biết làm cách nào để trở về”, ông nói.

Trong một diễn biến liên quan, các phi công thuộc IFALPA tại Ấn Độ hồi cuối tháng 3 đã bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về việc Air India tiếp tục khai thác các chuyến bay đến khu vực bị ảnh hưởng. Nhóm này đã gửi thư đề nghị cơ quan quản lý hàng không dân dụng Ấn Độ tạm dừng hoạt động cho đến khi có một đánh giá rủi ro tập trung.

Nguồn tin thân cận cho biết Air India đã thuê các chuyên gia tư vấn để theo dõi mức độ an toàn bay hàng ngày, song cơ quan quản lý hàng không của nước này chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Trước đó, theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, Bộ trưởng Giao thông Israel Miri Regev cho biết nước này sẽ nối lại kế hoạch hồi hương hàng nghìn công dân Israel đang mắc kẹt tại UAE. Thông báo cho biết các chuyến bay hồi hương đặc biệt sẽ được thực hiện với sự phối hợp của các hãng hàng không UAE, đưa hành khách tới Israel và một số quốc gia khác. Cũng theo bộ trên, công tác hồi hương sẽ được thực hiện tùy thuộc vào diễn biến an ninh và phải có sự phê chuẩn của các cơ quan an ninh.

Các hãng bay lớn như Emirates, Etihad Airways, flydubai và Air Arabia khôi phục một số chuyến bay, đồng thời khuyến cáo hành khách theo dõi lịch trình do vẫn có thể thay đổi. Một số hãng Trung Quốc cũng nối lại đường bay để giải tỏa hành khách mắc kẹt.

Song song, nhiều quốc gia đẩy mạnh sơ tán công dân bằng cả đường hàng không và đường bộ, phản ánh tình hình an ninh khu vực vẫn tiềm ẩn rủi ro dù hoạt động bay đã từng bước được nối lại.

Trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt hoàn toàn, áp lực đối với các phi công, những người trực tiếp điều khiển các chuyến bay qua vùng trời bất ổn, được dự báo sẽ còn tiếp tục gia tăng, đặt ra bài toán cân bằng giữa hoạt động thương mại và an toàn hàng không.