Các thành phố châu Âu cấm quảng cáo thịt để chống biến đổi khí hậu

Amsterdam trở thành thủ đô đầu tiên trên thế giới cấm quảng cáo ngoài trời đối với thịt và nhiên liệu hóa thạch từ ngày 1/5/2026, sau 5 năm kể từ khi quy định này được đề xuất.

Chính sách nằm trong kế hoạch đưa thành phố đạt trung hòa carbon vào năm 2050, đồng thời giảm một nửa lượng thịt tiêu thụ trong cùng giai đoạn.

Biển quảng cáo đồ ăn nhanh tại một trạm xe buýt ở Hà Lan. (Ảnh: Euronews)

Nhiều thành phố Hà Lan như Utrecht, The Hague, Zwolle, Delft và Nijmegen đã áp dụng các lệnh cấm tương tự.

Xu hướng thúc đẩy tiêu dùng bền vững lan rộng ra ngoài biên giới Hà Lan. Các thành phố Helsinki (Phần Lan), Stockholm (Thụy Điển) hay Bristol (Anh) cũng đang triển khai các biện pháp hạn chế quảng cáo nhiên liệu hóa thạch cùng những sản phẩm phát thải cao.

Sức ép từ ngành chăn nuôi

Trong khi tác hại của nhiên liệu hóa thạch đã được biết đến rộng rãi, ảnh hưởng môi trường từ ngành chăn nuôi lại ít được chú ý hơn.

Báo cáo của Liên Hợp Quốc và các tổ chức môi trường châu Âu chỉ ra rằng thực phẩm và nông nghiệp tạo ra khoảng một phần ba lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu.

Tại Liên minh châu Âu (EU), thực phẩm có nguồn gốc động vật chiếm khoảng 81-86% lượng phát thải từ sản xuất thực phẩm, nhưng chỉ cung cấp 21% lượng calo và 64% protein.

Báo cáo năm 2025 của Ủy ban EAT-Lancet, với sự tham gia của 70 chuyên gia từ 35 quốc gia, ước tính khoảng 15 triệu ca tử vong mỗi năm có thể được ngăn ngừa nếu thế giới chuyển sang chế độ ăn chủ yếu dựa trên thực vật.

Chuyển dịch này cũng giúp giảm 15% lượng phát thải nông nghiệp ngoài CO₂ (như khí metan từ gia súc hay oxit nitơ từ phân bón) vào năm 2050. Mức cắt giảm sẽ còn lớn hơn nếu tính toàn bộ vòng đời thực phẩm, bao gồm giảm phá rừng, giảm vận chuyển và lưu trữ lạnh.

Tác động của quảng cáo

Lệnh cấm quảng cáo thịt tại Amsterdam cũng gây tranh cãi. Nhiều người dùng mạng xã hội cho rằng quy định này vô lý, bởi họ không quyết định ăn thịt chỉ vì nhìn thấy hình ảnh trên bảng quảng cáo.

Linda Aspey, chuyên gia tâm lý học khí hậu tại Liên minh Tâm lý học Khí hậu (CPA), cho rằng sức ảnh hưởng của quảng cáo chủ yếu đến từ việc hình ảnh được lặp lại thường xuyên, khiến người tiêu dùng dần xem một hành vi là bình thường.

“Một nghiên cứu cho thấy việc nhìn thấy hình ảnh thịt, chẳng hạn như chiếc bánh Big Mac, có thể kích thích cảm giác thèm ăn món đó. Sự xuất hiện hằng ngày của những hình ảnh như vậy có thể củng cố quan niệm rằng ăn thịt là lựa chọn bình thường”, bà Aspey nói.

Theo chuyên gia, tác động này còn liên quan đến văn hóa, thói quen và môi trường sống của mỗi người. Với những người quan tâm đến phúc lợi động vật hoặc môi trường nhưng vẫn ăn thịt, quảng cáo có thể khiến họ dễ dàng bỏ qua sự mâu thuẫn giữa nhận thức và hành vi.

“Các bằng chứng cho thấy quảng cáo thường định hình những gì phần lớn chúng ta coi là bình thường, ở những mức độ khác nhau, từ đó có thể tác động đến hành vi”, bà giải thích.

Những hình ảnh quảng cáo đồ ăn có thể kích thích cảm giác thèm ăn. (Ảnh: Independent)

Tại Hà Lan, lượng thịt tiêu thụ đã có xu hướng giảm. Năm 2024, người dân nước này ăn ít thịt và sản phẩm từ thịt hơn bất kỳ thời điểm nào trong 20 năm trước đó.

Amsterdam hiện chưa công bố số liệu đánh giá tác động của lệnh cấm. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ London cho thấy hạn chế quảng cáo có thể ảnh hưởng đến hành vi mua sắm.

Sau khi Cơ quan Giao thông London loại bỏ quảng cáo thực phẩm không lành mạnh khỏi mạng lưới giao thông công cộng, lượng mua những thực phẩm này hằng tuần của các hộ gia đình được ước tính giảm gần 7%, riêng bánh kẹo giảm gần 20%. Kết quả được xác định từ dữ liệu mua sắm thực tế.

“Tác động không quá lớn, bởi lệnh cấm chỉ làm thay đổi những hình ảnh gợi nhắc mà mọi người nhìn thấy hằng ngày, chứ không nhất thiết thay đổi lý do họ lựa chọn thực phẩm, dù đó là thói quen, khẩu vị, sinh kế hay ngân sách”, bà Aspey nhận định.

Chuyên gia cho rằng tương tự các biện pháp kiểm soát thuốc lá, hạn chế quảng cáo sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với những chính sách khác, thay vì áp dụng riêng lẻ.