Phát hiện sinh vật đặc biệt có tuổi thọ khó tin, ước tính có thể lên tới 80.000 năm

Phát hiện sinh vật có tuổi đời khó tin trên Trái đất

Một quần thể cây tại Mỹ đang khiến giới khoa học đặc biệt chú ý khi các nghiên cứu di truyền cho thấy nó có thể đã tồn tại suốt hàng chục nghìn năm.

Điều đáng kinh ngạc là sinh vật này hiện diện giữa thiên nhiên, nơi con người có thể dễ dàng đặt chân tới, nhưng bản chất thực sự lại không thể nhận biết chỉ bằng mắt thường.

Theo tạp chí Nature, tháng 11/2024, các nhà khoa học công bố kết quả nghiên cứu ban đầu về một trong những sinh vật có tuổi đời đáng chú ý trên Trái đất. Bằng cách phân tích những biến đổi trong vật liệu di truyền, nhóm nghiên cứu tìm cách xác định lịch sử hình thành và phát triển của sinh vật này.

Các nhà khoa học đã thu thập hơn 500 mẫu tại nhiều vị trí khác nhau, bao gồm những bộ phận khác nhau của quần thể. Từ các đột biến di truyền tích lũy theo thời gian, họ xây dựng mô hình để ước tính tuổi đời.

Kết quả ban đầu cho thấy, sinh vật này có thể đã tồn tại từ khoảng 16.000 đến 80.000 năm, tùy thuộc vào những giả định được sử dụng trong quá trình tính toán.

Nếu mức ước tính cao nhất chính xác, sinh vật này đã xuất hiện từ thời kỳ Trái đất trải qua những biến động khí hậu lớn trong kỷ băng hà.

Không chỉ gây chú ý bởi tuổi đời, các nhà nghiên cứu còn phát hiện những bộ phận nằm cách xa nhau lại có đặc điểm di truyền gần như giống hệt. Phát hiện này gợi mở một câu hỏi thú vị: Liệu những thân cây tưởng chừng độc lập ấy có thực chất thuộc về cùng một sinh vật?

Bí mật về sinh vật khổng lồ ở Mỹ

Sinh vật đặc biệt nói trên có tên Pando, một quần thể cây dương lá rung thuộc loài Populus tremuloides, nằm trong Rừng quốc gia Fishlake, bang Utah, Mỹ.

Nhìn từ xa, Pando giống một khu rừng thông thường. Vào mùa thu, hàng chục nghìn tán lá chuyển sang màu vàng rực rỡ, tạo nên khung cảnh thiên nhiên ấn tượng.

Tuy nhiên, phía sau vẻ ngoài bình thường ấy là một cấu trúc sinh học đặc biệt. Pando trải rộng trên diện tích khoảng 42,6ha, với ước tính 47.000 thân cây. Điểm đáng chú ý là những thân cây này không phải các cá thể độc lập mọc lên từ những hạt giống khác nhau.

Theo Đại học Bang Utah, phân tích ADN xác nhận Pando là một quần thể vô tính khổng lồ, phát triển từ một cá thể ban đầu thông qua hệ thống rễ lan rộng dưới lòng đất.

Các thân cây có chung nguồn gốc di truyền, hình thành nên một thực thể sinh học thống nhất. Vì vậy, dù nhìn bề ngoài như hàng chục nghìn cây riêng biệt, Pando về cơ bản được xem là một sinh vật duy nhất xét trên phương diện di truyền.

Tên gọi Pando bắt nguồn từ tiếng Latin, có nghĩa là “tôi lan rộng”, phản ánh đặc điểm phát triển của quần thể này.

Điều đặc biệt là từng thân cây không nhất thiết phải sống hàng nghìn năm. Khi thân cây già cỗi chết đi, hệ thống rễ vẫn có thể tiếp tục tạo ra những chồi mới. Các chồi này phát triển thành thân cây mới, giúp dòng vô tính duy trì sự tồn tại qua nhiều thế hệ.

Nhờ cơ chế sinh trưởng ấy, Pando có thể tiếp tục phát triển trong thời gian dài, ngay cả khi những thân cây riêng lẻ lần lượt già đi và chết. Đây cũng là lý do việc xác định chính xác tuổi đời của quần thể trở thành một thách thức đối với giới khoa học.

Nghiên cứu mới hé lộ tuổi đời của Pando

Trong nhiều năm, tuổi đời của Pando chủ yếu được ước tính dựa trên các giả định về tốc độ sinh trưởng và lịch sử phát triển của quần thể. Việc xác định chính xác gặp nhiều khó khăn bởi những thân cây lâu đời nhất có thể đã chết từ rất lâu, trong khi hệ thống rễ vẫn tiếp tục tạo ra thế hệ mới.

Để tìm lời giải, các nhà khoa học chuyển hướng sang nghiên cứu những đột biến di truyền tích lũy theo thời gian. Thay vì chỉ dựa vào tuổi của từng thân cây, họ tìm cách tái dựng lịch sử phát triển của toàn bộ dòng vô tính.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học eLife ngày 20/3/2026 đưa ra khoảng tuổi ước tính từ 12.000 đến 37.000 năm đối với Pando.

Khoảng ước tính này thấp hơn đáng kể so với mức tối đa 80.000 năm từng được đề cập trong nghiên cứu sơ bộ năm 2024. Tuy nhiên, kết quả mới vẫn cho thấy Pando có thể là một trong những sinh vật vô tính lâu đời nhất từng được nghiên cứu.

Các chuyên gia lưu ý rằng việc xác định tuổi bằng phương pháp di truyền vẫn có những giới hạn nhất định.

Những đột biến có thể xuất hiện và tích lũy với tốc độ khác nhau, trong khi mô hình tính toán cũng phụ thuộc vào các giả định khoa học. Vì vậy, tuổi đời chính xác của Pando vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu.