Các tỉnh phía bắc tập trung sản xuất vụ đông

Chăm sóc rau vụ đông tại Trang trại Hoa Viên (Hà Nội). (Ảnh: HOA VIÊN)

Canh tác theo "tín hiệu" thị trường

Những ngày giữa tháng 10, trên nhiều cánh đồng của tỉnh Hưng Yên, nông dân đang hối hả làm đất, xuống giống rau vụ đông cho kịp khung thời vụ. Tại những diện tích gieo trồng sớm, màu xanh của cải thảo, su hào, bắp cải, súp lơ, hành lá đã bắt đầu phủ kín ruộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Hồng (xã Việt Yên) cho biết, đây là vụ sản xuất được nông dân rất mong đợi vì mang lại nguồn thu nhập chính vào dịp cuối năm. Năm trước, chỉ riêng một sào rau gia vị đã cho lãi 7-8 triệu đồng. Vụ đông năm nay, gia đình bà tiếp tục trồng bốn sào bắp cải, súp lơ cùng hai sào hành và rau mùi ta.

Vụ đông 2026-2027, tỉnh Hưng Yên đặt mục tiêu gieo trồng từ 42.500ha trở lên; trong đó, diện tích ngô đạt 6.800ha; lạc và đậu tương 500ha; phần lớn diện tích còn lại (khoảng 35.200ha) dành cho các loại rau màu, bí xanh, hoa, cây cảnh và dược liệu.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất, mỗi địa phương phấn đấu xây dựng ít nhất 3-4 “cánh đồng sản xuất tập trung, quy mô lớn” với diện tích từ 10ha trở lên. Ngành nông nghiệp tỉnh khuyến cáo các địa phương ưu tiên lựa chọn những giống cây trồng chất lượng cao, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng và dễ tiêu thụ.

Tại Hải Phòng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lương Thị Kiểm cho biết, với phương châm “hướng vào giá trị làm mục tiêu sản xuất”, vụ đông năm nay toàn thành phố phấn đấu gieo trồng khoảng 28.500ha, vượt 3-5% so kế hoạch.

Trong đó, nhóm rau các loại chiếm diện tích lớn nhất với khoảng 22.750 ha (hành, tỏi 6.500ha; bắp cải, su hào, súp lơ 4.500ha; cà rốt, khoai tây, bí xanh, bí ngô chiếm hơn 3.000ha). Phần diện tích còn lại dành cho cây ngô (khoảng 1.800ha) và các cây màu khác.

Để bắt kịp “khung thời vụ vàng”, ngành nông nghiệp đã chỉ đạo các địa phương thu hoạch nhanh gọn lúa mùa, ưu tiên giải phóng đất tại các vùng có điều kiện sản xuất vụ đông với tinh thần “xanh nhà hơn già đồng”, “sáng lúa, chiều cây vụ đông”.

Theo định hướng, Hải Phòng sẽ tập trung phát triển các cây trồng chủ lực gắn với thị trường; duy trì và mở rộng các vùng sản xuất tập trung đối với nhóm cây có lợi thế.

Ở Sơn La, Giám đốc Hợp tác xã Rau an toàn tự nhiên (phường Mộc Châu) Nguyễn Thị Luyến cho biết, hợp tác xã đặt mục tiêu canh tác 30 ha rau, quả vụ đông như su hào, bắp cải, súp lơ, khoai tây, cải thảo, dâu tây. Nhờ thời tiết mát mẻ, từ đầu tháng 9, nông dân đã tranh thủ xuống giống sớm, đến nay nhiều diện tích đã bắt đầu cho thu hoạch.

Để tránh tình trạng “được mùa, mất giá”, tận dụng lợi thế khí hậu, hợp tác xã chủ động canh tác sớm những loại nông sản mà các tỉnh đồng bằng chưa thể trồng; đồng thời đa dạng hóa chủng loại và tiến hành gieo trồng rải vụ.

Theo Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quốc Mạnh, vụ đông năm nay, các tỉnh phía bắc đặt mục tiêu gieo trồng khoảng 400.000ha, sản lượng ước đạt 4,8-5 triệu tấn. Tổng giá trị sản xuất toàn vùng phấn đấu đạt khoảng 39.000-41.000 tỷ đồng, bình quân thu về 95-110 triệu đồng/ha.

Để đạt được mục tiêu này, ngành nông nghiệp định hướng tập trung phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao; đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi và ký kết hợp đồng bao tiêu nhằm bảo đảm đầu ra ổn định cho nông dân.

Về cơ cấu mùa vụ, nhóm cây ưa ấm và trung tính (ngô, khoai lang, đậu tương, lạc, rau ưa ấm) sẽ chiếm khoảng 50-55% tổng diện tích. Phần diện tích còn lại (khoảng 45-50%) dành cho nhóm cây ưa lạnh như khoai tây, rau đậu ưa lạnh.

Đa dạng hóa cây trồng, bám sát khung thời vụ

Ông Nguyễn Quốc Mạnh cũng đề nghị các địa phương cần căn cứ tiến độ thu hoạch lúa hè thu, lúa mùa năm 2026, điều kiện đất đai, nguồn nước, diễn biến thời tiết và nhu cầu thị trường để chủ động bố trí diện tích, thời vụ và cơ cấu cây trồng vụ đông phù hợp, bảo đảm hiệu quả kinh tế.

Đối với diện tích đã gieo trồng, cần tập trung chăm sóc, phòng trừ sinh vật gây hại; đối với diện tích mới giải phóng đất sau thu hoạch lúa, lựa chọn cây trồng có thời gian sinh trưởng phù hợp, bảo đảm an toàn thời vụ, không chạy theo diện tích bằng mọi giá.

Bà Lương Thị Kiểm khuyến cáo người dân ưu tiên sử dụng giống chất lượng cao, giống F1, ngắn ngày, chống chịu tốt để bảo đảm năng suất. Đồng thời, cần đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân ngay từ đầu vụ, nhất là sản xuất theo hợp đồng để bao tiêu sản phẩm.

Riêng ở giai đoạn cuối vụ, nông dân hạn chế mở rộng diện tích bắp cải, su hào; thay vào đó nên bố trí sản xuất rải vụ, đa dạng hóa chủng loại rau để kéo dài thời gian thu hoạch, phù hợp với nhu cầu thị trường và tránh tình trạng rớt giá.

Cùng với việc đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, các địa phương chủ động điều chỉnh thời vụ theo điều kiện thực tế, nhất là tại những vùng thu hoạch lúa mùa muộn hoặc bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, ngập úng.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh cũng lưu ý, đối với nhóm cây ưa ấm như ngô, khoai lang, dưa hấu, dưa chuột, bầu bí, đậu tương, lạc cần lựa chọn giống có thời gian sinh trưởng ngắn phù hợp và áp dụng giải pháp kỹ thuật làm bầu, ươm cây con, xen vụ để bảo đảm thời vụ.

Đối với nhóm cây ưa lạnh, khung thời vụ trồng tốt nhất để trồng khoai tây là từ 25/10-15/11, không nên trồng muộn vì thiếu ánh sáng, nhiệt độ quá thấp, âm u mưa phùn làm bệnh hại phát triển, tích lũy về củ chậm, làm ảnh hưởng đến năng suất.

Các loại rau, đậu cần tận dụng tối đa điều kiện đất đai, nhân lực, mở rộng tối đa diện tích gieo trồng, hướng dẫn nông dân trồng rải vụ để tránh hiện tượng khủng hoảng thừa lúc chính vụ làm rớt giá giảm hiệu quả kinh tế.

Cùng với đó, các địa phương cần đẩy mạnh áp dụng các tiến bộ kỹ thuật nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao, tăng cường sử dụng phân hữu cơ sinh học, phân bón qua lá, áp dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm và sử dụng màng phủ nông nghiệp trong trồng rau, dưa, lạc.

Đối với cây hoa, cần bố trí diện tích trồng ở Đồng bằng sông Hồng và các vùng tiểu khí hậu ôn đới thuận lợi. Bên cạnh nhóm hoa truyền thống (cúc, đồng tiền, lan...), cần mở rộng diện tích nhóm hoa chất lượng cao (lily, loa kèn, cẩm chướng...) để đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế.