Các tòa soạn châu Âu dùng AI tạo công cụ hỗ trợ độc giả

AI đang giúp các cơ quan báo chí tìm kiếm những cách phục vụ độc giả mới, thay vì chỉ sử dụng công nghệ để viết và biên tập tin bài. Hai tập đoàn truyền thông tại Đức và Hà Lan đã thử nghiệm công cụ NotebookLM của Google để xây dựng các sản phẩm tương tác, giúp người đọc tìm kiếm thông tin và giải quyết những vấn đề cụ thể.

Các dự án nằm trong chương trình thử nghiệm do Hiệp hội Truyền thông Tin tức Quốc tế (INMA) triển khai năm 2026, với sự tham gia của 9 tòa soạn. Trong hội thảo trực tuyến mới đây, đại diện INMA cùng các nhà báo đã chia sẻ những kết quả và kinh nghiệm từ chương trình.

Theo ông Marco Túlio Pires, quản lý chương trình Gemini Notebook, NotebookLM khác với chatbot AI thông thường ở chỗ người dùng có thể cung cấp tài liệu riêng để hệ thống tìm kiếm và trả lời câu hỏi dựa trên những nguồn này. Các câu trả lời đi kèm trích dẫn, giúp người dùng kiểm tra thông tin ban đầu.

Công cụ còn có thể chuyển tài liệu thành bản trình chiếu, báo cáo, thẻ học tập hoặc bản tóm tắt âm thanh. Nhờ đó, các tòa soạn có thể thử nghiệm nhiều hình thức cung cấp thông tin mà không cần tự xây dựng hệ thống công nghệ phức tạp.

NotebookLM của Google giúp hai tòa soạn châu Âu tạo công cụ AI hỗ trợ độc giả tra cứu thông tin. Ảnh: INMA

Giúp cử tri tìm hiểu và so sánh các bên tham gia tranh cử

Tại Đức, tập đoàn truyền thông Funke Media Group sử dụng NotebookLM để phát triển công cụ giúp cử tri tìm hiểu các bên tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử tại Berlin.

Bà Tanja Reeve, chuyên gia AI biên tập của Funke, cho biết cử tri phải tiếp nhận lượng thông tin lớn từ nhiều đảng có quan điểm khác nhau về nhà ở, giao thông, giáo dục và an ninh. Tòa soạn muốn giúp độc giả tìm kiếm thông tin nhanh hơn mà không phải đọc hàng trăm bài báo và tài liệu tranh cử.

Funke đã xây dựng một sổ tay AI dựa trên chương trình tranh cử của 7 đảng lớn và khoảng 300 bài báo liên quan. Công cụ tổng hợp các vấn đề chính trị, trình bày bằng sơ đồ tư duy và đưa ra câu hỏi gợi ý để độc giả tìm hiểu sâu hơn.

Để bảo đảm tính khách quan, nhóm yêu cầu AI dẫn nguồn khi đề cập đến quan điểm của các đảng, tránh sử dụng lại những ngôn từ mang tính vận động tranh cử.

Hướng dẫn người dân tìm kiếm tiền bồi thường

Tại Hà Lan, tập đoàn truyền thông Mediahuis sử dụng AI để giúp người dân tìm hiểu các chính sách hỗ trợ sau những thiệt hại liên quan đến hoạt động khai thác khí đốt ở miền bắc nước này.

Hàng chục năm khai thác khí đốt đã gây ra động đất, làm hư hại nhiều ngôi nhà. Chính phủ triển khai nhiều chương trình bồi thường và hỗ trợ, nhưng người dân gặp khó khăn khi xác định mình đủ điều kiện nhận chính sách nào.

Mediahuis xây dựng công cụ hướng dẫn dựa trên khoảng 100 tài liệu chính thức của chính phủ. Người dùng trả lời một số câu hỏi cơ bản về nơi sinh sống, tình trạng sở hữu nhà và việc đã khai báo thiệt hại hay chưa. Hệ thống sau đó đề xuất những chương trình hỗ trợ phù hợp.

Để hạn chế sai sót, tòa soạn giữ nguyên nội dung tài liệu gốc, không yêu cầu AI tự diễn giải chính sách. Các câu trả lời đều có đường dẫn để người dân kiểm tra thông tin từ cơ quan chức năng.

Sau ba tháng, công cụ thu hút khoảng 5.000 lượt truy cập. Tuy nhiên, việc yêu cầu đăng nhập và cập nhật tài liệu mỗi khi chính sách thay đổi vẫn là những thách thức cần giải quyết.

Theo ông Alwin Wubs, phụ trách đổi mới dữ liệu biên tập và AI của Mediahuis, dự án cho thấy báo chí có thể đảm nhận vai trò rộng hơn, không chỉ cung cấp thông tin mà còn hướng dẫn người dân tìm kiếm quyền lợi và giải quyết vấn đề.