Vì sao CAPTCHA thường bắt người dùng tìm đèn giao thông, vạch kẻ đường?

Khi truy cập một trang web, người dùng đôi khi được yêu cầu chọn những ô ảnh có đèn giao thông, xe buýt, cầu thang hoặc vạch sang đường. Đây là một dạng CAPTCHA, công cụ giúp website phân biệt người dùng thật với chương trình tự động (bot).

Không phải ai cũng phải thực hiện bước này. Tùy hệ thống, website có thể đánh giá hoạt động truy cập trước và yêu cầu xác minh khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ có bot.

CAPTCHA là viết tắt của cụm từ Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart, nghĩa là phép thử tự động nhằm phân biệt con người với máy tính.

Những phiên bản đầu tiên của CAPTCHA thường yêu cầu người dùng nhập lại các ký tự bị làm méo trong ảnh, bởi máy tính khi đó khó nhận diện chính xác những chữ viết này.

Năm 2009, Google mua lại reCAPTCHA, dịch vụ xác thực có nguồn gốc từ nghiên cứu tại Đại học Carnegie Mellon. Hệ thống sử dụng những từ được quét từ sách, báo cũ nhưng phần mềm chưa nhận diện được. Khi người dùng nhập lại, họ đồng thời giúp chuyển tài liệu in thành văn bản số.

Đến năm 2012, Google đưa ảnh từ Street View vào các thử thách. Người dùng được yêu cầu nhận diện số nhà, chữ trên biển hiệu trong ảnh đường phố, góp phần giúp Google cải thiện dữ liệu bản đồ và địa chỉ.

Công cụ CAPCHA giúp website phân biệt người dùng thật với chương trình tự động (bot).

Những vật thể như đèn giao thông, xe buýt hay cầu thang xuất hiện trong nhiều bối cảnh, góc chụp và điều kiện ánh sáng khác nhau. Chúng có thể bị che khuất hoặc lẫn trong khung cảnh phức tạp.

Con người thường dễ nhận ra những vật thể này, trong khi các hệ thống nhận diện hình ảnh trước đây gặp nhiều khó khăn hơn. Vì vậy, chúng được đưa vào các bài kiểm tra CAPTCHA để phân biệt người dùng với bot.

Tuy nhiên, khi AI phát triển, máy tính ngày càng nhận diện hình ảnh tốt hơn, khiến các câu đố CAPTCHA truyền thống giảm hiệu quả. Năm 2024, nghiên cứu Breaking reCAPTCHAv2 đăng trên arXiv cho biết nhóm tác giả sử dụng mô hình YOLOv8 để giải thành công toàn bộ thử thách trong bộ kiểm tra reCAPTCHA v2 do họ xây dựng.

Nghiên cứu cũng ghi nhận cookie và lịch sử duyệt web có thể ảnh hưởng đến số lần người dùng phải giải câu đố. Trong thử nghiệm, số lượt trung bình giảm từ 8,38 xuống 2,71 khi bổ sung dữ liệu từ một phiên trình duyệt thực.

Google cũng vừa giới thiệu tính năng xác thực bằng cử chỉ tay cho reCAPTCHA, hệ thống chống bot đang được sử dụng trên hàng triệu website toàn cầu. Thay vì nhận diện hình ảnh như trước đây, công nghệ mới sử dụng camera để ghi nhận chuyển động của bàn tay và xác minh sự hiện diện của người thật.

Động thái này xuất hiện trong bối cảnh các công cụ AI ngày càng giỏi vượt qua những thử thách CAPTCHA truyền thống. Cách xác thực này chỉ mới xuất hiện trong tài liệu chính thức của Google và đang được thử nghiệm như một tùy chọn của reCAPTCHA.