Cách báo tuyết, báo hoa mai và sói Himalaya chia sẻ con mồi để sinh tồn

Theo một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí PLOS One, bí quyết giúp ba loài thú săn mồi hàng đầu này có thể chung sống hòa bình mà không triệt tiêu lẫn nhau chính là sự phân chia nguồn thức ăn một cách khéo léo.

Biến đổi khí hậu và các hoạt động của con người đang làm thu hẹp môi trường sống tự nhiên, đẩy các loài động vật hoang dã vào tình cảnh phải cạnh tranh gay gắt.

Tại Nepal, nơi hiện chỉ còn khoảng 397 cá thể báo tuyết, loài sói Himalaya đang ngày càng mở rộng địa bàn lên các vùng sinh thái cao và trung bình, trùng lặp với nơi ở của báo tuyết. Trong khi đó, báo hoa mai cũng đang di chuyển lên những khu vực có độ cao lớn hơn.

Sự hội tụ của ba loài thú ăn thịt khét tiếng này tại thung lũng Lapchi, thuộc Khu Bảo tồn Gaurishankar, mang đến cho các nhà khoa học một cơ hội hiếm có để tìm hiểu cách chúng phân chia tài nguyên và sinh tồn giữa thời kỳ môi trường biến đổi.

Để giải mã bài toán sinh tồn này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng hệ thống bẫy ảnh từ năm 2018 đến 2025, kết hợp với kỹ thuật phân tích ADN từ phân động vật để xác định chính xác chế độ ăn của từng loài.

Dữ liệu bẫy ảnh cho thấy, cả ba loài đều chia sẻ chung một không gian và thời gian hoạt động. Sự chồng lấn không gian giữa báo tuyết và sói Himalaya lên tới 100%, tức là mọi khu vực phát hiện sói đều nằm trong lãnh thổ của báo tuyết.

Vùng hoạt động chung giữa báo tuyết và báo hoa mai rộng khoảng 8,49 km2 (tương đương 50% diện tích). Khu vực giao nhau giữa sói và báo hoa mai là 7,54 km2.

Bên cạnh việc chia sẻ lãnh thổ, cả ba loài đều là những sinh vật hoạt động chủ yếu về đêm. Thống kê cho thấy, báo tuyết dành gần 60% thời gian hoạt động vào ban đêm, trong khi con số này ở sói Himalaya là hơn 71% và ở báo hoa mai là hơn 64%.

Cùng sống chung một khu vực và thức giấc cùng một thời điểm, bí mật giúp chúng không đụng độ nhau chính là thực đơn ăn uống khác biệt. Báo tuyết thể hiện sự ưa thích đặc biệt đối với con mồi hoang dã, trong đó cừu xanh chiếm khoảng 47% và hươu xạ chiếm 16% khẩu phần ăn.

Ngược lại, báo hoa mai lại có xu hướng dựa vào các loài vật nuôi của con người như cừu, ngựa và chó (chiếm khoảng 40% chế độ ăn), mặc dù lợn rừng tự nhiên vẫn là nguồn thức ăn lớn nhất của chúng (chiếm khoảng 36%).

Ở khía cạnh khác, sói Himalaya lại có chế độ ăn hỗn hợp. Chúng săn các con mồi tự nhiên như sóc macmot Himalaya (32%), cừu xanh (29%) và hươu xạ (10%), nhưng đồng thời cũng tiêu thụ một lượng đáng kể gia súc, chiếm khoảng 26% khẩu phần.

Các nhà khoa học nhận định rằng, mặc dù có sự giao thoa nhất định trong chế độ ăn, những khác biệt về mục tiêu săn mồi đã tạo ra một cơ chế phân chia tài nguyên hiệu quả, cho phép ba kẻ săn mồi hàng đầu cùng sinh tồn trên một vùng cảnh quan hạn chế.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc một phần vào vật nuôi của báo hoa mai và sói cũng đặt ra bài toán lớn về quản lý môi trường. Các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh rằng, nỗ lực bảo tồn cần tập trung vào việc bảo vệ quần thể con mồi hoang dã của những loài này.

Việc bảo đảm nguồn thức ăn tự nhiên phong phú không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng gia súc bị ăn thịt mà còn giúp ngăn chặn các hành động trả thù từ phía người dân, qua đó duy trì sự cân bằng sinh thái mong manh tại khu vực Himalaya.