Nguy cơ El Ninõ mạnh nhất thế kỷ trong năm nay

Khả năng này được củng cố bởi dự báo mới nhất của Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), cho thấy hiện tượng có thể hình thành trong mùa hè hoặc mùa thu năm nay.

El Ninõ phiên bản “siêu mạnh” – chỉ xuất hiện trung bình mỗi 10–15 năm – có thể tạo ra các biến động thời tiết mạnh hơn và lan rộng trên quy mô toàn cầu. Nguồn: Adobe Stock

Không giống các đợt El Ninõ thông thường, phiên bản “siêu mạnh” – chỉ xuất hiện trung bình mỗi 10–15 năm – có thể tạo ra các biến động thời tiết mạnh hơn và lan rộng trên quy mô toàn cầu. Khi nhiệt độ mặt biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương xích đạo tăng vượt 2°C so với mức trung bình, hệ thống khí quyển phản ứng mạnh, làm xáo trộn các mô hình thời tiết từ vùng nhiệt đới đến vĩ độ cao, thường đạt đỉnh vào cuối năm.

Vì vậy, nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, hiện tượng này có thể phát triển trong mùa hè hoặc mùa thu với cường độ đủ lớn để định hình lại các xu hướng thời tiết toàn cầu trong nhiều năm.

Một số khu vực, bao gồm miền Tây nước Mỹ, châu Âu, Ấn Độ và một phần châu Phi, có khả năng trải qua mùa hè nóng hơn bình thường. Trong khi đó, các vùng nhiệt đới như Caribe và Indonesia có thể đối mặt với hạn hán kéo dài, còn Peru, Ecuador và một số khu vực gần xích đạo có nguy cơ mưa lớn và lũ lụt gia tăng. Hoạt động bão nhiệt đới cũng được dự báo tăng tại Thái Bình Dương, trong khi Đại Tây Dương có xu hướng yên ắng hơn.

“Có khả năng thực sự xảy ra sự kiện El Ninõ mạnh nhất trong 140 năm,” Paul Roundy, giáo sư khoa học khí quyển tại Đại học Bang New York ở Albany, nhận định.

Nếu kịch bản này xảy ra, cường độ El Ninõ năm nay có thể vượt qua mức kỷ lục thiết lập năm 2015, khi nhiệt độ mặt biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương tăng 2,8°C so với mức trung bình. Quan trọng hơn, tác động của hiện tượng này có thể kéo dài đến năm 2027 khi các biến động trong hệ thống khí hậu tiếp tục lan tỏa.

Một trong những hệ quả đáng chú ý nhất là nguy cơ thiết lập các kỷ lục nhiệt độ toàn cầu mới. Trong các đợt El Ninõ mạnh, lượng nhiệt tích tụ trong đại dương được giải phóng vào khí quyển, sau đó lan rộng thông qua các dòng khí quyển và dòng tia, khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng vọt. Quá trình này không chỉ làm gia tăng tần suất sóng nhiệt mà còn gây áp lực lên sản xuất nông nghiệp, nguồn nước và hệ sinh thái.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Trái Đất đang ấm lên do khí nhà kính, El Ninõ không còn vận hành theo cách quen thuộc. “Do nồng độ khí nhà kính gia tăng, hệ thống khí hậu không thể giải phóng hết lượng nhiệt từ một đợt El Ninõ lớn trước khi đợt tiếp theo xuất hiện, khiến mức nền nhiệt tiếp tục tăng,” Eric Webb, nhà khí tượng học thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, cho biết.

Điều này đồng nghĩa với việc một El Ninõ siêu mạnh trong giai đoạn 2026–2027 có thể giải phóng lượng nhiệt lớn hơn so với các đợt từng xảy ra vào các năm 1982–83, 1997–98 và 2015–16. Nói cách khác, mỗi chu kỳ El Ninõ mới không chỉ là một biến động thời tiết, mà còn là một bước đẩy tiếp theo trong xu hướng nóng lên dài hạn của hành tinh.

Dù vậy, mức độ chính xác của các dự báo vẫn còn hạn chế. Không có hai sự kiện El Ninõ nào hoàn toàn giống nhau, đặc biệt khi biến đổi khí hậu đang làm thay đổi nền tảng của hệ thống khí quyển – đại dương. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng những tín hiệu hiện tại, dù đáng chú ý, vẫn cần được theo dõi thêm trong những tháng tới.

Song ngay cả trong kịch bản thận trọng, một El Ninõ mạnh cũng đủ làm gia tăng biến động khí hậu toàn cầu trong ngắn hạn. Trong kịch bản cực đoan hơn, nó có thể trở thành yếu tố khuếch đại các rủi ro khí hậu hiện hữu – từ hạn hán, lũ lụt đến sóng nhiệt – trong một thế giới vốn đã nóng lên nhanh chóng.