Cách dùng lá lốt giảm triệu chứng viêm xoang hiệu quả

1. Lá lốt có tác dụng gì với viêm xoang?

Viêm xoang là tình trạng niêm mạc các xoang cạnh mũi viêm nhiễm gây ra các triệu chứng khó chịu như nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu, nặng mặt, ho, sốt, hơi thở có mùi, mệt mỏi… có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Viêm xoang trong Đông y thường được mô tả trong các chứng Tỵ uyên, Não lậu. Theo Đông y, có nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm xoang:

Do phong nhiệt, phong hàn xâm phạm: Khi vệ khí suy yếu, các tác nhân như phong hàn, phong nhiệt thừa cơ xâm nhập vào mũi và các xoang qua đường hô hấp.
Do phế khí không thông suốt: Khí bị uất kết tạo điều kiện cho tà khí tích tụ lâu ngày hóa nhiệt, thiêu đốt tân dịch thành mủ đặc gây tắc nghẽn các xoang.
Phế khí hư: Mũi và các xoang không được nuôi dưỡng, bảo vệ, tạo điều kiện cho phong hàn xâm nhập.
Thấp nhiệt ở tỳ vị: Do ăn uống không điều độ, lo nghĩ nhiều làm tổn thương tỳ vị, tỳ hư ảnh hưởng đến chức năng vận hóa, đàm thấp tích tụ hóa nhiệt, bốc lên mũi gây viêm xoang.
Can đởm uất nhiệt: Hỏa độc bốc lên theo kinh mạch đi lên mũi gây đau nhức vùng trán, má.
Thận hư: Thận là gốc của khí, thận hư khiến khả năng chống đỡ bệnh tật giảm sút gây ra viêm xoang dai dẳng, kéo dài.

Viêm xoang gây ra nhiều biểu hiện khó chịu, ảnh hưởng tới chất lượng sống của người bệnh.

Theo Đông y, lá lốt đóng vai trò như một vị thuốc "khai thông" các xoang bị viêm thông qua các tác dụng:

Tán hàn, ôn trung: Viêm xoang thường trở nặng khi gặp lạnh, với vị cay, tính ấm, lá lốt giúp làm ấm vùng mũi họng, xua tan hàn tà đang khu trú tại các hốc xoang, giúp khí huyết tại đây lưu thông trở lại.
Hạ khí, tiêu viêm: Vị cay của lá lốt có tính chất đi xuống và phát tán, giúp giáng hạ khí uất kết xuống, đồng thời làm tan các khối dịch nhầy đang tích tụ trong xoang.
Thông tỵ khiếu: Lá lốt giúp làm thông mũi, giảm tình trạng nghẹt mũi bằng cách điều hòa lại sự vận hành của Phế khí đi ra mũi và các xoang.

Bên cạnh đó, y học hiện đại cũng giải thích hiệu quả của lá lốt thông qua các hoạt chất hóa học tác động trực tiếp lên quá trình viêm nhiễm tại niêm mạc xoang:

Tác dụng kháng khuẩn, diệt khuẩn: Các hoạt chất như piperine và alkaloid trong lá lốt hoạt động như những kháng sinh tự nhiên giúp ức chế sự phát triển của các vi khuẩn thường gặp trong xoang, kiểm soát tình trạng nhiễm trùng, chuyển dịch mũi từ dạng mủ xanh/vàng về dạng dịch trong và giảm mùi hôi.
Tác dụng kháng viêm, giảm phù nề: β-caryophyllene và các Flavonoid trong lá lốt có khả năng ức chế các enzyme gây viêm. Khi niêm mạc xoang bớt viêm, tình trạng phù nề sẽ giảm xuống, các lỗ thông xoang được mở rộng tự nhiên, giúp dẫn lưu dịch mủ ra ngoài dễ dàng hơn, từ đó giảm áp lực trong xoang và giảm đau đầu.
Tác dụng làm loãng dịch nhầy: Tinh dầu trong lá lốt có tác dụng làm loãng cấu trúc của các chất nhầy đặc quánh. Khi dịch nhầy lỏng hơn, hệ thống lông chuyển trong xoang có thể dễ dàng quét chúng ra ngoài, giúp hốc xoang sạch sẽ và thoáng đãng hơn.

2. Cách dùng lá lốt hỗ trợ điều trị viêm xoang

2.1 Nhỏ nước cốt lá lốt

Nguyên liệu: Lá lốt già tươi, nước muối sinh lý.

Cách thực hiện:

Rửa lá lốt thật sạch, ngâm qua nước muối loãng để khử trùng hoàn toàn, sau đó để ráo.
Giã nát lá lốt, vắt lấy nước cốt nguyên chất.
Pha loãng nước cốt này với nước muối sinh lý theo tỷ lệ 1:1 để tránh làm bỏng niêm mạc mũi.
Dùng bông tăm thấm dung dịch này thoa vào bên trong mũi hoặc dùng lọ thuốc nhỏ mũi sạch để nhỏ 1-2 giọt mỗi bên.
Để khoảng 2-3 phút rồi xì nhẹ để đẩy dịch nhầy ra ngoài.

2.2 Lá lốt sắc nước uống

Nguyên liệu: Lá lốt tươi 20 - 30g hoặc lá lốt khô 10 - 15g.

Cách thực hiện:

Lá lốt rửa sạch, cắt nhỏ.
Cho vào ấm sắc với 2 bát nước, đun đến khi còn lại khoảng 1/2 bát.
Chia nước sắc thành 2 phần, uống hết trong ngày sau bữa ăn.
Nên uống khi nước còn ấm để phát huy tác dụng tán hàn.

2.3 Xông lá lốt

Nguyên liệu: 1 nắm lá lốt tươi, nước sạch, muối hạt.

Cách thực hiện:

Lá lốt rửa sạch, vò nhẹ cho hơi nát để giải phóng tinh dầu.
Cho lá lốt vào nồi cùng 1 lít nước, đun sôi. Khi nước sôi, hạ nhỏ lửa và đun thêm khoảng 5-10 phút.
Đổ nước ra chậu nhỏ hoặc để nguyên trong nồi.
Dùng khăn lớn trùm kín đầu và nồi nước, ghé mũi vào hơi nước đang bốc lên để hít thở sâu.
Xông trong khoảng 10-15 phút cho đến khi nước nguội, mỗi ngày thực hiện 1 lần trước khi đi ngủ.

Xông lá lốt giúp làm giảm ngạt mũi, tắc mũi do viêm xoang.

3. Lưu ý khi sử dụng lá lốt điều trị viêm xoang

Rửa lá lốt thật sạch và ngâm nước muối loãng trước khi dùng (đặc biệt là khi nhỏ mũi) để tránh nhiễm trùng thêm.

Không nên nhỏ nước cốt lá lốt nguyên chất vì vị cay nồng có thể gây bỏng rát niêm mạc mũi; nên pha loãng với nước muối sinh lý. Mỗi ngày chỉ nên thực hiện 1-2 lần, tránh làm niêm mạc mũi bị kích ứng hoặc khô. Nếu cảm thấy đau rát dữ dội, sưng tấy hoặc dị ứng, phải dừng ngay và rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

Không dùng lá lốt cho người đang bị nhiệt miệng, táo bón nặng; phụ nữ đang cho con bú nên thận trọng khi dùng do lá lốt có thể làm giảm sữa).

Lá lốt hiệu quả nhất với viêm xoang nhẹ hoặc mới khởi phát do lạnh. Nếu xoang có mủ đặc kéo dài hoặc sốt cao, nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng.

BS. Nguyễn Huy Hoàng