Cách Mỹ huấn luyện phi công sinh tồn khi rơi xuống lòng địch

Ảnh minh họa

Chương trình huấn luyện này có tên là SERE - viết tắt của “survival, evasion, resistance and escape” (sinh tồn, lẩn tránh, kháng cự và thoát thân). Theo video tuyển dụng của Không quân Mỹ: “Nhiệm vụ của người sống sót là trở về, trong danh dự”.

Chương trình SERE được giảng dạy theo nhiều cách trong toàn quân đội Mỹ, nhưng đặc biệt được chú trọng trong Không quân.

“Đối với phi công, quân đội coi SERE là rất quan trọng vì họ có thể rơi vào tình trạng đơn độc, phía sau chiến tuyến đối phương hoặc trong lãnh thổ thù địch mà không có cảnh báo trước”, ông David A. Deptula, trung tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu và hiện là hiệu trưởng tại Viện Nghiên cứu Hàng không vũ trụ Mitchell ở Arlington, cho biết.

“Chương trình này nhằm giúp họ sống sót, tránh bị bắt nếu có thể, chống lại việc bị khai thác nếu bị bắt, và tăng cơ hội được giải cứu”, ông nói với Wall Street Journal.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, đại tá Không quân Mỹ bị thương nặng khi rơi xuống hôm 3/4. Thành viên tổ bay này đã sống sót và tránh bị bắt trong 36 giờ, tại khu vực miền núi hẻo lánh ở Iran, trong khi lực lượng địa phương truy lùng.

Nếu người này bị bắt, Iran sẽ có “con bài” để gây sức ép với Mỹ và một công cụ tuyên truyền có giá trị cao trong thời chiến.

Bốn trụ cột của SERE gồm:

Sinh tồn (Survive)

Một phi công bị bắn rơi thường tiếp đất bằng dù sau khi phóng ghế thoát hiểm - kết thúc của chuỗi tình huống nhanh, hỗn loạn và nguy hiểm, đối mặt nhiều rủi ro về thể chất lẫn tinh thần.

Quân đội Mỹ dạy rằng, cách tốt nhất là dựa vào một từ viết tắt khác - “survival”, trong đó mỗi chữ cái đại diện cho 1 nhóm hành động giúp cứu mạng. Ví dụ, “S” là đánh giá tình hình (bao gồm xử lý vết thương và tìm cách ẩn náu), “V” là coi trọng việc sống sót (chấp nhận chịu đựng khó khăn), và “L” là học những kỹ năng cơ bản.

Huấn luyện SERE đưa phi công vào nhiều môi trường khắc nghiệt, từ sa mạc đến Bắc cực. Học viên bị thả xuống nước, hạ cánh bằng dù, tìm nước uống từ sông, nhóm lửa bằng củi, dựng nơi trú ẩn dưới tán lá hoặc khối băng, thậm chí biến xương rồng và côn trùng thành đồ ăn.

Lẩn tránh (Evade)

“Sinh tồn luôn đi liền với việc tránh bị bắt. Mục tiêu là không bị bắt”, ông Jason Smith, cựu thượng sĩ lực lượng đặc nhiệm Lục quân Mỹ và hiện là giảng viên tại Trường huấn luyện SERE ở bang North Carolina, cho biết.

Mỗi nhiệm vụ bay đều có kế hoạch dự phòng cho việc giải cứu, được thống nhất trước giữa phi công và đơn vị. Do đó, phi công vừa phải tránh đối phương vừa triển khai chiến lược thoát thân. Lý tưởng nhất là họ có thể “đặt mình vào vị trí thuận lợi nhất để được giải cứu”, ông Smith cho biết.

Một ví dụ nổi tiếng là Đại úy Scott F. O’Grady năm 1995, khi chiếc F-16C của ông bị bắn rơi trong chiến tranh Bosnia. Ông sống sót 6 ngày trong lãnh thổ thù địch, ăn kiến, di chuyển vào ban đêm và phát tín hiệu radio để liên lạc với căn cứ.

Kháng cự (Resist)

Nếu bị phát hiện, chương trình SERE yêu cầu phi công phải kháng cự. Tuy nhiên, chi tiết cụ thể không được công bố rộng rãi. Một số nguồn cho biết họ được huấn luyện võ thuật, mang theo vũ khí cá nhân và tuân thủ quy tắc giao chiến phù hợp với Công ước Geneva.

Ông Jason Smith từ chối tiết lộ chi tiết vì tính nhạy cảm, nhưng cho biết phi công được giải cứu tại Iran “chắc chắn đã được huấn luyện đầy đủ về kháng cự và thoát thân”.

Khái niệm cốt lõi của SERE được hình thành sau những khó khăn mà tù binh Mỹ gặp phải trong chiến tranh Triều Tiên. Sắc lệnh của Tổng thống Dwight D. Eisenhower thời điểm đó đã đặt ra quy tắc ứng xử cho quân nhân khi bị bắt, trong đó có nguyên tắc: “Nếu bị bắt, tôi sẽ tiếp tục kháng cự bằng mọi cách có thể”.

Theo quy tắc này, tù binh Mỹ chỉ cung cấp cho đối phương các thông tin cơ bản như tên, cấp bậc, ngày sinh và số quân.

Thoát thân (Escape)

Trong 1 video của Không quân tại căn cứ Fairchild, bang Washington, huấn luyện viên SERE Michael Salvaggio cho biết, mục tiêu cuối cùng là “nếu bị bắn rơi, có thể trở về an toàn”.