Cách Mỹ quản lý ngành điện gió ngoài khơi trong giai đoạn mới

Khung pháp lý nhằm quản trị điện gió ngoài khơi của Mỹ từ lâu được xem là một trong những hệ thống phức tạp và toàn diện nhất thế giới, kết hợp giữa luật liên bang, quy định môi trường, quy trình cấp phép nhiều tầng nấc và cơ chế tham vấn rộng rãi với các bang ven biển, cộng đồng địa phương và các bên liên quan.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2025-2026, hệ thống này đang trải qua những thay đổi lớn khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tiến hành rà soát toàn diện chương trình phát triển điện gió ngoài khơi được thúc đẩy mạnh dưới thời Tổng thống Joe Biden.

Nền tảng pháp lý cốt lõi

Cơ sở pháp lý quan trọng nhất đối với điện gió ngoài khơi tại Mỹ là Outer Continental Shelf Lands Act (Đạo luật Thềm lục địa ngoài khơi - OCSLA). Được ban hành năm 1953 và mở rộng phạm vi vào năm 2005 thông qua Đạo luật Chính sách Năng lượng, OCSLA trao quyền cho Bộ Nội vụ Mỹ quản lý các hoạt động năng lượng trên vùng biển liên bang nằm ngoài phạm vi quản lý của các bang ven biển, đồng thời lần đầu tiên đưa các dự án năng lượng tái tạo ngoài khơi, bao gồm điện gió, vào phạm vi điều chỉnh của luật.

Dưới khuôn khổ này, cơ quan chịu trách nhiệm chính là Cục Quản lý Năng lượng Đại dương (BOEM) thuộc Bộ Nội vụ Mỹ. BOEM thực hiện việc quy hoạch không gian biển, tổ chức đấu giá quyền thuê khu vực phát triển điện gió, đánh giá tác động môi trường và phê duyệt các kế hoạch xây dựng, vận hành dự án.

Bên cạnh OCSLA, các dự án điện gió ngoài khơi còn phải tuân thủ hàng loạt đạo luật liên bang khác như National Environmental Policy Act, Endangered Species Act, Marine Mammal Protection Act, Coastal Zone Management Act và Clean Air Act. Hệ thống pháp luật chồng lớp này nhằm bảo đảm rằng mọi dự án điện gió ngoài khơi đều được đánh giá về tác động sinh thái, hàng hải, nghề cá, quốc phòng và cộng đồng ven biển trước khi được triển khai.

Khung pháp lý quản lý điện gió ngoài khơi của Mỹ từ lâu được xem là một trong những hệ thống quản trị phức tạp và toàn diện nhất thế giới, kết hợp giữa luật liên bang, quy định môi trường, quy trình cấp phép nhiều tầng nấc và cơ chế tham vấn rộng rãi với các bang ven biển, cộng đồng địa phương và các bên liên quan. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2025-2026, hệ thống này đang trải qua những thay đổi lớn khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tiến hành rà soát toàn diện chương trình phát triển điện gió ngoài khơi được thúc đẩy mạnh dưới thời Tổng thống Joe Biden.

Quy trình quản lý danh mục điện gió ngoài khơi

Mô hình quản lý của Mỹ được xây dựng theo từng giai đoạn cụ thể:

Đầu tiên là quy hoạch và xác định khu vực tiềm năng. BOEM tiến hành đánh giá tài nguyên gió, điều kiện môi trường và xung đột sử dụng biển để xác định các khu vực phù hợp cho phát triển điện gió. Trước đây, các khu vực này được gọi là khu vực ưu tiên phát triển điện gió hay "Wind Energy Areas" (WEAs).

Tiếp theo là giai đoạn đấu giá quyền thuê. Các doanh nghiệp muốn phát triển dự án phải tham gia đấu giá cạnh tranh do BOEM tổ chức. Sau khi trúng thầu, nhà đầu tư được quyền khảo sát địa chất, khí tượng và xây dựng kế hoạch phát triển dự án.

Giai đoạn thứ ba là lập và phê duyệt Kế hoạch Xây dựng và Vận hành (COP). Đây là bước quan trọng nhất vì dự án phải trải qua quá trình đánh giá môi trường theo NEPA, tham vấn với các bang ven biển, cơ quan quân sự, ngành thủy sản, cộng đồng bản địa và nhiều nhóm lợi ích khác. Chỉ sau khi COP được phê duyệt, nhà đầu tư mới được phép triển khai xây dựng.

Sau khi đi vào hoạt động, dự án tiếp tục chịu sự giám sát của các cơ quan liên bang về an toàn, bảo vệ môi trường và tuân thủ điều kiện giấy phép.

Những thay đổi lớn

Nếu giai đoạn 2021-2024 dưới thời Tổng thống Joe Biden được đánh dấu bằng sự mở rộng mạnh mẽ của ngành điện gió ngoài khơi, thì từ năm 2025 trở lại đây, xu hướng đã đảo chiều đáng kể.

Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức nhiệm kỳ mới, Tổng thống Donald Trump đã ban hành bản ghi nhớ tạm dừng toàn bộ hoạt động cho thuê mới các khu vực điện gió ngoài khơi trên thềm lục địa Mỹ, đồng thời yêu cầu rà soát toàn diện quy trình cấp phép và phê duyệt các dự án điện gió.

Theo chỉ đạo này, BOEM đã đình chỉ lịch trình cho thuê điện gió ngoài khơi và tiến hành xem xét lại các dự án đã được phê duyệt trước đó. Động thái này đánh dấu sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận của chính phủ liên bang đối với ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi.

Một bước đi đáng chú ý khác diễn ra vào tháng 7/2025 khi BOEM chính thức hủy bỏ toàn bộ các WEAs trên vùng biển liên bang. Cơ quan này cho biết việc xóa bỏ các khu vực ưu tiên phát triển điện gió nhằm chấm dứt cách tiếp cận trước đây vốn dành hàng triệu mẫu biển liên bang cho các dự án điện gió tiềm năng. Quyết định này ảnh hưởng đến hơn 3,5 triệu mẫu vùng biển từng được quy hoạch cho điện gió tại nhiều khu vực như New York Bight, California, Oregon và Vịnh Maine.

Yếu tố an ninh

Một điểm mới nổi bật trong khung quản lý hiện nay là việc các cơ quan liên bang đưa yếu tố an ninh quốc gia vào quá trình xem xét dự án với mức độ cao hơn trước.

Cuối năm 2025, Bộ Nội vụ Mỹ đã tạm dừng hoặc xem xét lại một số dự án điện gió ngoài khơi với lý do các turbine gió quy mô lớn có thể gây nhiễu hệ thống radar quân sự và hàng hải. Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng các cánh quạt và tháp turbine có thể tạo ra hiện tượng "radar clutter" làm giảm khả năng phát hiện mục tiêu thực tế của các hệ thống giám sát quốc phòng.

Điều này cho thấy khung pháp lý của Mỹ đang mở rộng từ các tiêu chí truyền thống như môi trường và kinh tế sang các yêu cầu liên quan đến quốc phòng, an ninh năng lượng và cạnh tranh chiến lược. Đây có thể trở thành yếu tố bắt buộc trong quá trình đánh giá các dự án điện gió ngoài khơi trong những năm tới.

Được biết, bảy tiểu bang của Mỹ, đứng đầu là New York, mới đây đã đệ đơn kiện chính quyền của Tổng thống Donald Trump và một công ty năng lượng Pháp vì đã hủy bỏ hợp đồng thuê đất để xây dựng các nhà máy điện gió ngoài khơi bờ biển New York.

Vụ kiện tại tòa án liên bang Washington, DC, thách thức quyết định ngày 23/3 của Bộ Nội vụ Mỹ về việc hủy bỏ hợp đồng thuê đất của một công ty con thuộc tập đoàn TotalEnergies của Pháp, hoàn trả 795 triệu USD cho công ty này, và yêu cầu công ty cam kết không phát triển các dự án điện gió ngoài khơi mới tại Mỹ. Trên thực tế, "gã khổng lồ" nước Pháp TotalEnergies lại đồng ý chi gần 1 tỷ USD cho một nhà máy khí tự nhiên hóa lỏng ở Texas và cho hoạt động khoan dầu khí tại Mỹ.

Thỏa thuận này thể hiện một chiến lược mới trong nỗ lực toàn diện của chính quyền nhằm ngăn chặn sự phát triển các dự án điện gió ngoài khơi của Mỹ, điều mà ông Trump cho là xấu xí và tốn kém.

Theo đơn kiện, các tiểu bang cáo buộc chính quyền đã không tuân thủ các quy trình hành chính thích hợp và lạm dụng quỹ chính phủ dành cho việc giải quyết tranh chấp pháp lý.

Tương lai của khung quản lý

Mặc dù nền tảng pháp lý cốt lõi của Mỹ vẫn dựa trên OCSLA và hệ thống luật môi trường liên bang, nhưng thực tế cho thấy định hướng chính sách đang thay đổi đáng kể. Trong khi các quy định cơ bản về đấu giá, cấp phép và đánh giá môi trường vẫn được duy trì, tốc độ phát triển ngành điện gió ngoài khơi hiện phụ thuộc nhiều hơn vào các quyết định hành pháp và ưu tiên chính sách của chính quyền liên bang.

Điều đó đồng nghĩa với việc khung quản lý điện gió ngoài khơi của Mỹ đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp quan trọng. Từ một cơ chế được thiết kế để thúc đẩy nhanh quá trình phát triển năng lượng tái tạo ngoài khơi, hệ thống hiện nay đang được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn, đặt trọng tâm lớn hơn vào đánh giá hiệu quả kinh tế, tác động môi trường tích lũy và đặc biệt là các vấn đề an ninh quốc gia. Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng tới các nhà phát triển dự án trong nước mà còn có thể trở thành một tham chiếu quan trọng cho nhiều quốc gia đang xây dựng khung pháp lý quản lý điện gió ngoài khơi trên thế giới.