Cách phòng chống ngộ độc thực phẩm

Tết Nguyên đán là thời điểm ăn uống nhiều và dễ mất kiểm soát, khiến nguy cơ ngộ độc thực phẩm tăng cao. Nắm vững những nguyên tắc an toàn dưới đây sẽ giúp gia đình bạn đón xuân trọn vẹn, khỏe mạnh.

Tết Nguyên đán là thời điểm sum vầy, thưởng thức nhiều món ăn truyền thống hấp dẫn. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn nguy cơ ngộ độc thực phẩm tăng cao do thời tiết, thói quen tích trữ đồ ăn và tần suất tiệc tùng dày đặc.

Phòng ngộ độc thực phẩm giúp ngày Tết vui vẻ, an toàn (Ảnh minh họa)

Vì sao dịp Tết Nguyên đán dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm?

Theo cảnh báo của Bộ Y tế, các vụ ngộ độc thực phẩm thường gia tăng vào dịp lễ Tết do điều kiện bảo quản không đảm bảo, thức ăn để lâu ngoài môi trường và thói quen ăn uống thiếu kiểm soát. Thời điểm trước và sau Tết cũng là lúc nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng mạnh, khiến thị trường xuất hiện không ít sản phẩm kém chất lượng.

Bên cạnh đó, việc di chuyển, tụ tập đông người, liên tục ăn uống ở nhiều nơi khác nhau cũng làm tăng nguy cơ tiếp xúc với thực phẩm không an toàn. Những yếu tố này cộng hưởng khiến dịp Tết trở thành thời điểm nhạy cảm đối với sức khỏe đường tiêu hóa.

Nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm ngày Tết

Một trong những nguyên nhân hàng đầu là thực phẩm chế biến sẵn được bảo quản nhiều ngày. Các món truyền thống như bánh chưng, giò chả nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu rất dễ bị nhiễm vi khuẩn. Khi thời tiết nồm ẩm hoặc nhiệt độ tăng cao, vi sinh vật phát triển nhanh chóng, làm thực phẩm biến chất mà đôi khi người dùng khó nhận biết bằng mắt thường.

Việc mua phải thực phẩm không rõ nguồn gốc, đặc biệt là thịt, hải sản, đồ khô và bánh mứt kém chất lượng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Ngoài ra, tình trạng sử dụng rượu bia quá mức trong những buổi liên hoan có thể làm suy giảm sức đề kháng, khiến cơ thể dễ bị tác động khi ăn phải thực phẩm không đảm bảo.

Thói quen hâm đi hâm lại nhiều lần hoặc trộn lẫn thực phẩm sống và chín trong quá trình chế biến cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiễm khuẩn chéo.

Dấu hiệu nhận biết ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện sau vài giờ hoặc một ngày kể từ khi ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn. Các biểu hiện thường gặp bao gồm đau bụng quặn từng cơn, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy nhiều lần, sốt nhẹ đến sốt cao và mệt mỏi.

Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể bị mất nước nghiêm trọng, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc rối loạn ý thức. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị biến chứng nặng hơn so với người khỏe mạnh. Nhận biết sớm triệu chứng và xử trí kịp thời là yếu tố quan trọng để hạn chế hậu quả.

Cách phòng ngộ độc thực phẩm dịp Tết

Việc phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong những ngày Tết cần bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Khi mua thực phẩm, nên ưu tiên các cửa hàng, siêu thị uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và hạn sử dụng đầy đủ. Thịt, cá phải còn tươi, không có mùi lạ; bánh mứt nên có bao bì, nhãn mác rõ ràng.

Trong quá trình chế biến, cần đảm bảo nguyên tắc ăn chín uống sôi. Thực phẩm phải được nấu chín kỹ, đặc biệt là thịt, hải sản và trứng. Không nên sử dụng thực phẩm đã có dấu hiệu ôi thiu, biến màu hoặc có mùi bất thường.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, việc rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến và trước khi ăn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa nhiễm khuẩn thực phẩm. Dụng cụ chế biến như dao, thớt cần được vệ sinh sạch sẽ và sử dụng riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo.

Bảo quản thực phẩm đúng cách cũng là yếu tố then chốt. Thức ăn sau khi nấu nên được bảo quản trong tủ lạnh nếu không dùng ngay. Bánh chưng và giò chả nên để nơi khô ráo, thoáng mát hoặc bảo quản lạnh tùy điều kiện thời tiết. Khi sử dụng lại thức ăn thừa, cần hâm nóng kỹ trước khi ăn.

Trong những ngày Tết, nên hạn chế tích trữ quá nhiều thực phẩm. Việc chuẩn bị vừa đủ không chỉ giúp đảm bảo độ tươi ngon mà còn giảm nguy cơ thực phẩm bị hư hỏng.

Lưu ý khi ăn uống, chúc Tết

Dịp Tết là thời gian thăm hỏi, gặp gỡ họ hàng, bạn bè. Việc ăn uống ở nhiều gia đình khác nhau làm tăng nguy cơ tiếp xúc với thực phẩm được chế biến trong điều kiện khác nhau.

Để đảm bảo an toàn, nên chọn ăn các món đã nấu chín kỹ, còn nóng. Tránh sử dụng các món gỏi, tái, tiết canh hoặc thực phẩm để ngoài không khí lâu. Nếu cảm thấy món ăn có mùi vị lạ, nên hạn chế sử dụng dù ngại từ chối.

Bên cạnh đó, cần kiểm soát lượng rượu bia tiêu thụ. Uống quá nhiều rượu không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn làm giảm khả năng nhận biết thực phẩm hỏng và tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.

Đối tượng cần đặc biệt cẩn trọng trong dịp Tết

Trẻ em thường háo hức với bánh kẹo, nước ngọt và đồ ăn vặt ngày Tết. Tuy nhiên, hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu, dễ bị ảnh hưởng bởi thực phẩm nhiều đường hoặc không đảm bảo vệ sinh. Cha mẹ nên kiểm soát lượng đồ ngọt và hướng dẫn trẻ rửa tay trước khi ăn.

Người cao tuổi và người có bệnh nền như tiểu đường, tim mạch cần duy trì chế độ ăn phù hợp, tránh ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, đạm và muối. Việc ăn uống điều độ không chỉ phòng ngộ độc mà còn giúp ổn định sức khỏe trong suốt kỳ nghỉ.

Xử trí ban đầu khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm

Nếu xuất hiện triệu chứng nhẹ như đau bụng, tiêu chảy, người bệnh nên nghỉ ngơi và uống nhiều nước để bù dịch. Dung dịch oresol có thể được sử dụng theo hướng dẫn để tránh mất nước.

Trong trường hợp nôn nhiều, sốt cao, tiêu chảy kéo dài hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Việc giữ lại mẫu thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc cũng giúp cơ quan chức năng xác định nguyên nhân nếu cần thiết.

Hoàng Ly