Cách Trung Quốc tích trữ khí đốt quy mô chưa từng có để chống 'sốc năng lượng'

Những bể chứa khổng lồ ở Diêm Thành, Trung Quốc, là kho dự trữ khí tự nhiên siêu lạnh lớn nhất thế giới trên mặt đất, được lưu trữ ở dạng lỏng. Ảnh: New York Times.

Tại cảng công nghiệp Diêm Thành (Yancheng), mỗi bồn trong số 6 bồn lớn có thể chứa đủ khí đốt để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của toàn bộ 22 triệu dân Bắc Kinh trong hơn hai tháng. Bên cạnh đó là 4 bồn khác chỉ nhỏ hơn đôi chút.

Theo báo New York Times, những bồn chứa này là một phần trong nỗ lực kéo dài suốt hơn một thập kỷ của Trung Quốc nhằm xây dựng các kho dự trữ chiến lược cho nhiều loại hàng hóa, từ thịt lợn, gạo đến kim loại đất hiếm và than đá, nhằm đối phó với nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ nước ngoài. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, kho dự trữ khí đốt – lớn nhất thế giới trên mặt đất – trở nên đặc biệt quan trọng.

Nhờ đó, Trung Quốc đã giảm thiểu đáng kể cú sốc nguồn cung do xung đột tại Trung Đông gây ra, trong khi nhiều nước châu Á khác như Ấn Độ, Pakistan đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt.

Dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn, cho phép tàu chở dầu và khí đốt đi qua eo biển Hormuz trở lại, quá trình khôi phục nguồn cung toàn cầu sẽ không thể diễn ra ngay lập tức. Qatar – một trong những nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu thế giới – cho biết có thể mất nhiều năm để sửa chữa các cơ sở bị ảnh hưởng.

Phụ thuộc lớn nhưng có nhiều “lối thoát”

Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu khí đốt lớn nhất thế giới, đồng thời cũng là quốc gia tiêu thụ phân bón lớn nhất – mà phần lớn được sản xuất từ khí đốt. Ngành công nghiệp hóa chất khổng lồ của nước này cũng phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng này.

Tuy nhiên, Trung Quốc không chỉ dựa vào các kho chứa LNG nhập khẩu bằng đường biển. Nước này đã xây dựng mạng lưới đường ống dẫn khí từ Trung Á và Nga, đồng thời phát triển các công nghệ chuyển đổi từ than đá để thay thế khí đốt trong một số lĩnh vực sản xuất.

Trong vòng một thập kỷ qua, sản lượng khí đốt nội địa của Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi, nhờ áp dụng các công nghệ như khai thác đá phiến (fracking). Hiện Trung Quốc là nhà sản xuất khí đốt lớn thứ tư thế giới, sau Mỹ, Nga và Iran.

Đáng chú ý, lượng khí đốt nhập khẩu qua eo biển Hormuz chỉ chiếm khoảng 6,9% tổng mức tiêu thụ của Trung Quốc trong năm ngoái – cho thấy mức độ phụ thuộc trực tiếp không quá lớn như nhiều người vẫn nghĩ.

Từ lâu, giới lãnh đạo Trung Quốc đã lo ngại về khả năng bị phong tỏa nguồn cung năng lượng trên biển bởi các lực lượng hải quân nước ngoài. Chính vì vậy, họ đã thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình năng lượng thay thế như điện gió, điện mặt trời và xe điện từ cách đây hai thập kỷ.

Song song với đó, việc mở rộng kho dự trữ nhiên liệu hóa thạch là một chiến lược gần đây hơn, được thúc đẩy mạnh dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông từng kêu gọi tăng cường khả năng dự trữ than, dầu và khí đốt, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ năng lượng.

Công nghệ táo bạo: Lưu trữ khí đốt trên mặt đất

Khí tự nhiên là một trong những loại năng lượng khó lưu trữ nhất. Thông thường, cách hiệu quả nhất là bơm khí vào các hang muối hoặc các mỏ khí đã cạn dưới lòng đất. Tuy nhiên, Trung Quốc lại thiếu các cấu trúc địa chất phù hợp so với quy mô dân số khổng lồ.

Điều này buộc nước này phải theo đuổi một hướng đi táo bạo hơn: lưu trữ khí ở dạng hóa lỏng trong các bồn chứa khổng lồ trên mặt đất.

Tập đoàn dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc (CNOOC) cho biết họ đã xây dựng 18 bồn chứa LNG cỡ lớn nhất – nhiều hơn gấp đôi tổng số của phần còn lại trên thế giới cộng lại.

Mỗi bồn có thể tích khoảng 9,5 triệu feet khối – lớn hơn đáng kể so với không gian bên trong nhà thi đấu Madison Square Garden ở New York.

Mỗi bể chứa ở Diêm Thành, có thể tích khoảng 9,5 triệu feet khối, được làm lạnh ở khoảng -162 độ C để hóa lỏng. Khi được làm ấm trở lại, thể tích của nó có thể tăng gấp 600 lần. Ảnh: New York Times

Khí tự nhiên trong các bồn này được làm lạnh xuống khoảng âm 162 độ C để hóa lỏng. Khi được làm ấm trở lại, thể tích của nó có thể tăng gấp 600 lần. Hệ thống bồn chứa tại Diêm Thành được kết nối trực tiếp với cầu cảng dài vươn ra Hoàng Hải, cho phép tiếp nhận khí LNG từ tàu vận chuyển.

Các tài liệu kỹ thuật cho thấy Trung Quốc đã đạt được nhiều đột phá trong thiết kế bồn chứa. Mỗi bồn có lớp vỏ bê tông bên ngoài để đảm bảo độ cứng, bên trong là lớp thép hợp kim đặc biệt chứa mangan và niken, có khả năng chịu nhiệt và co giãn. Các robot tiên tiến được sử dụng để hàn các tấm kim loại này với độ chính xác cao.

Những “lá chắn” bổ sung

Ngoài dự trữ và đa dạng hóa nguồn cung, Trung Quốc còn có một công cụ khác để đảm bảo an ninh năng lượng: điều chỉnh sản xuất công nghiệp.

Kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, nước này đã hạn chế xuất khẩu phân bón – một ngành tiêu thụ nhiều khí đốt – để ưu tiên nhu cầu trong nước. Điều này giúp duy trì nguồn cung ổn định cho nông nghiệp, dù gây lo ngại thiếu hụt tại nhiều quốc gia khác.

Trong khi đó, nhu cầu khí đốt cho sinh hoạt tại Trung Quốc chiếm chưa đến 15% tổng tiêu thụ, và vừa giảm mạnh sau mùa đông ấm. Chỉ khoảng 4% điện năng của nước này được sản xuất từ khí đốt, phần còn lại có thể dễ dàng thay thế bằng than đá hoặc năng lượng tái tạo.

Chính phủ Trung Quốc cũng đang thúc đẩy xây dựng một hệ thống điện mới – “an toàn, đáng tin cậy, xanh và linh hoạt” – nhằm giảm thêm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.

Dù vậy, hệ thống dự trữ của Trung Quốc vẫn tồn tại những điểm yếu. Một trong số đó là helium – nguyên liệu quan trọng trong sản xuất chip bán dẫn. Trung Quốc vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu từ Trung Đông và chưa xây dựng được kho dự trữ đáng kể.

Tuy nhiên, xét tổng thể, sự kết hợp giữa kho dự trữ quy mô lớn, đa dạng nguồn cung và khả năng điều chỉnh tiêu thụ đã giúp Trung Quốc duy trì nguồn năng lượng ổn định trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.