Cách truy xuất nguồn gốc, phát hiện hàng giả bằng điện thoại

Truy xuất nguồn gốc, phát hiện hàng giả, người dân có thể phản ánh đến cơ quan chức năng. Ảnh: Bộ Công Thương.

Bắt đầu từ ngày 1/7, Thông tư số 31 của Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ chính thức có hiệu lực.

Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa VeriGoods hoặc hoặc hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ có kết nối với VeriGoods.

Việc truy xuất nguồn gốc được áp dụng bắt buộc đối với các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Quy định này nhằm tăng cường khả năng kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình lựa chọn và sử dụng sản phẩm.

Để triển khai quy định mới, Bộ Công Thương vận hành tập trung Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa tại địa chỉ: www.verigoods.vn. Đây là nền tảng tiếp nhận, lưu trữ, quản lý và kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp cập nhật, đồng thời tạo lập mã phục vụ việc hiển thị, tra cứu và chia sẻ dữ liệu.

Bắt đầu được nghiên cứu, xây dựng và vận hành từ cuối tháng 12/2025, đến hết tháng 5/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa VeriGoods đã xác thực hơn 1 triệu mã sản phẩm. Kết quả này cho thấy hệ thống đã từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động truy xuất nguồn gốc, tạo nền tảng cho việc triển khai đồng bộ các quy định mới từ ngày 1/7/2026.

Thông qua hệ thống, người tiêu dùng có thể tra cứu miễn phí các thông tin cơ bản của sản phẩm, hàng hóa như tên sản phẩm, hình ảnh, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, địa chỉ doanh nghiệp, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô sản xuất, số sê-ri và hạn sử dụng (nếu có).

Ngoài tra cứu thông tin, người tiêu dùng có thể phản ánh tới Bộ Công Thương hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện thông tin hiển thị trên hệ thống không chính xác hoặc có dấu hiệu không trung thực theo quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Giao diện của Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa tại Verigoods.vn. Ảnh chụp màn hình.

Doanh nghiệp phải tự giác, chuẩn xác trong khai báo nguồn gốc xuất xứ

Để thông tin được hiển thị trên hệ thống, doanh nghiệp phải thực hiện định danh sản phẩm và khai báo dữ liệu truy xuất nguồn gốc trước khi hàng hóa được đưa ra lưu thông trên thị trường. Các thông tin được cập nhật bao gồm tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô sản xuất, hạn sử dụng và các tiêu chuẩn chất lượng được áp dụng. Đối với hàng hóa nhập khẩu, doanh nghiệp phải bổ sung thông tin về đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam (nếu có).

Theo quy định, các thông tin truy xuất nguồn gốc phải được cập nhật trên hệ thống trước khi sản phẩm, hàng hóa được đưa ra lưu thông trên thị trường. Doanh nghiệp có thể lựa chọn khai báo trực tiếp trên https://verigoods.vn hoặc sử dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ. Trường hợp sử dụng hệ thống riêng, doanh nghiệp phải bảo đảm khả năng kết nối với hệ thống của Bộ Công Thương, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về bảo mật thông tin và an ninh mạng.

Đối với các nhóm hàng hóa không thuộc diện bắt buộc, thương nhân được khuyến khích tham gia truy xuất nguồn gốc trên cơ sở tự nguyện nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng nhận diện sản phẩm trên thị trường.

Truy xuất nguồn gốc hàng hóa để bảo vệ người tiêu dùng, tăng tính minh bạch thị trường. Ảnh: Chánh Trung.

Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia, Thông tư quy định các thương nhân thực hiện truy xuất nguồn gốc trên cơ sở tự nguyện sẽ được gắn “tích xanh” thể hiện việc áp dụng truy xuất nguồn gốc. Dấu hiệu này được phép sử dụng trên sản phẩm, bao bì, tài liệu giới thiệu sản phẩm và các nền tảng thương mại điện tử trong thời gian còn hiệu lực.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho biết: “Truy xuất nguồn gốc đang là vấn đề mang tính thời sự cao trong bối cảnh các quy định pháp luật mới bắt đầu được hoàn thiện và áp dụng mạnh mẽ hơn. Trên thị trường đang tồn tại tâm lý có mã QR là yên tâm, dẫn tới tình trạng một số doanh nghiệp làm truy xuất nguồn gốc theo phong trào, sao chép hoặc gắn đại mã QR Code mà không tổ chức quản lý sản phẩm một cách nghiêm túc, dẫn tới phản tác dụng

Việc này xuất phát từ việc chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa của truy xuất nguồn gốc. Điều cần thiết lúc này là phải nhìn nhận đúng bản chất vấn đề, tránh tình trạng đua nhau làm theo phong trào như từng xảy ra với tem chống giả nhiều năm trước. Doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình triển khai, biết mình bắt đầu từ đâu và triển khai như thế nào để mang lại hiệu quả thực chất”.

Để bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy của dữ liệu, Bộ Công Thương sẽ kiểm tra, giám sát trong quá trình vận hành hệ thống. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, nguy cơ mất an toàn hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, mã truy xuất nguồn gốc có thể bị tạm dừng hiệu lực.

Bộ Công Thương cũng sẽ hủy xác nhận hiển thị thông tin truy xuất nguồn gốc trên hệ thống đối với các trường hợp cung cấp thông tin không chính xác, không trung thực; làm sai lệch bản chất thông tin về sản phẩm, hàng hóa; không duy trì, cập nhật dữ liệu theo quy định hoặc có kết luận vi phạm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.