Cách Ukraine bảo vệ các cảng chiến lược trên Biển Đen trước cuộc tấn công của Nga

Từ bán đảo Crimea đến các vùng lãnh thổ của Nga xa hơn về phía đông, bên kia Biển Đen, Moscow đang điều thêm máy bay không người lái (UAV) và tên lửa tấn công các cảng của tỉnh Odessa nhằm áp đặt bằng đường không một lệnh phong tỏa mà Hạm đội Biển Đen đã thất bại trong việc thực hiện vào năm 2022, theo tờ Kyiv Independent.

Tình hình hiện tại rất căng thẳng đối với Ukraine vì các cảng Odessa, Chornomorsk và Pivdenne hiện là cửa ngõ chính còn lại của Ukraine ra Biển Đen. Các cuộc tấn công liên tục đã buộc Ukraine phải ứng biến bằng hệ thống phòng không hải quân. Các tàu tuần tra vũ trang, tàu cải tiến và các vũ khí không người lái được đưa ra biển để bảo vệ hành lang vận chuyển quan trọng.

"Vấn đề chính là việc chống lại UAV ở Odessa. Điều không tồn tại ở các thành phố khác ở chỗ đây là Odessa và đây là biển. Thực tế, Odessa kết thúc ở mép nước, và hóa ra bạn không thể triển khai nhiều hệ thống phòng không xuống biển được” - ông Dmytro Pletenchuk, người phát ngôn của Hải quân Ukraine, nói với Kyiv Independent.

Cảng Odessa của Ukraine. Ảnh: Oksana Parafeniuk/The New York Times

Khó khăn thêm chồng khó khăn khi Moscow chuyển hướng khỏi chiến dịch mùa đông nhằm vào các nhà máy điện và hệ thống sưởi ấm của Ukraine sang các cuộc tấn công vào cụm cảng biển. Mục tiêu là làm tê liệt nền kinh tế Ukraine, ông Pletenchuk cho biết.

Giờ đây, khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran làm gián đoạn việc vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz, Ukraine đang đặt cược rằng kinh nghiệm quý báu mà họ có được trong việc xây dựng hành lang vận chuyển qua vùng biển tranh chấp và đầy mìn, dưới sự đe dọa thường xuyên của UAV và tên lửa Nga, sẽ chứng tỏ giá trị vượt ra ngoài Biển Đen.

Hoạt động hết công suất

Tại cảng Odessa, những binh lính thuộc Hải quân Ukraine như anh "Pirate" - người yêu cầu được nhận dạng bằng biệt danh theo quy định của quân đội Ukraine - được giao nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Biển Đen để duy trì dòng chảy thương mại, đặc biệt là xuất khẩu ngũ cốc và dầu hướng dương của Ukraine và nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Nhiệm vụ này đã trở nên nguy hiểm hơn trong những tháng gần đây khi sự chú ý của Nga chuyển hướng khỏi các nhà máy điện của Ukraine.

"[Nga] đã bắt đầu bắn phá dữ dội hơn, phóng với số lượng lớn" - anh Pirate nói. Anh Pirate là kỹ sư của tàu đổ bộ đã được chuyển đổi thành nền tảng phòng không nổi.

Anh Pirate cho hay vì tàu đổ bộ được sử dụng liên tục nên thường xuyên xảy ra sự cố, đồng thời cho biết thời gian làm việc của anh có thể kéo dài 12-24 giờ, thậm chí lâu hơn nếu có cảnh báo không kích kéo dài.

"Tất cả các tàu tuần tra của chúng tôi đều ra khơi tuần tra. Tại sao như vậy? Điều quan trọng đối với chúng tôi là đảm bảo an ninh trên biển. Vì vậy, mỗi ngày, 24/7, tất cả các tàu tuần tra này đều ở trên biển, bắt đầu bằng việc bắn hạ UAV Shahed và kết thúc bằng các cuộc tuần tra, tức là tìm kiếm các vật thể” - anh Oleh Zasyadvovk, một thuyền trưởng thuộc Hải quân Ukraine, nói với Kyiv Independent.

Trong cảng, nhiều tàu chở hàng cũ kỹ rỉ sét nằm dọc theo các bến tàu trống. Những chiếc thuyền nhỏ hơn thuộc Lực lượng Vệ binh Hải quân cũng như Lực lượng Hải quân Quân sự tuần tra liên tục, cảnh giác trước các cuộc xâm nhập trên không của Nga.

Hải quân Ukraine phải đối mặt mối đe dọa từ cả hai hướng: thủy lôi dưới nước, nhiều quả đã trôi dạt ít nhất từ khi bắt đầu cuộc chiến, và UAV cùng tên lửa của Nga từ trên không. "Nếu để ý, tất cả chúng tôi, ngay cả những đội tuần tra cứu hộ trước đây, giờ đều có súng máy. Tất cả binh lính của chúng tôi đều tham gia phòng không" - anh Zasyadvovk cho hay.

Một xuồng không người lái của Ukraine. Ảnh: AFP

Nỗ lực giữ cửa ngõ của nền kinh tế

Ông Pletenchuk cho biết đối với Ukraine, xuất khẩu đường biển là vô cùng quan trọng.

Ông Constantine Sobol - một nhà xuất khẩu lâu năm từ các cảng Odessa, hiện đang điều hành công ty Marelis Navigation từ Hy Lạp - cho biết vị trí địa lý của Ukraine biến nước này thành cửa ngõ tự nhiên vào Biển Đen.

Ba cảng trong cụm cảng Odessa thường xuyên phải đối mặt các cuộc không kích. Sobol cho biết mối nguy hiểm này đã khiến một số người mua từng dựa vào các cảng của Ukraine phải tìm kiếm các lựa chọn xa hơn, ngay cả khi các lựa chọn thay thế chậm hơn và tốn kém hơn.

Về mặt chức năng, Odessa và các cảng Chornomorsk và Pivdenne gần đó là tất cả những gì Ukraine còn lại. Mặc dù đã có những nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng cảng biển xung quanh Izmail, gần cửa sông Danube, nhưng chúng vẫn chưa đủ điều kiện để thay thế cụm cảng gần Odessa.

Những phát triển gần đây như việc mở rộng mạng lưới điều khiển từ xa đồng nghĩa với việc các phi công Nga đang chủ động điều khiển các UAV như Shahed và Lancet. Quân đội Nga đã hé lộ về các xuồng không người lái mới, chẳng hạn như loại được kết nối với bờ bằng cáp quang, về mặt lý thuyết cho phép duy trì kết nối mạnh để điều khiển các UAV góc nhìn thứ ba (FPV) mang theo trên xuồng.

Đối với Ukraine, diễn biến khả quan nhất gần đây, ngoài việc điều thêm nhiều tàu nhỏ trang bị vũ khí nhẹ ra biển, là hàng loạt thông báo cho thấy các xuồng không người lái như Magura hay Sea Baby được gắn thêm UAV đánh chặn.

Hải quân Ukraine cũng đang tìm ra những ứng dụng mới cho Sargan-3000 - một loại xuồng không người lái chiến đấu mà theo ông Pletenchuk, đã vượt qua các cuộc thử nghiệm vào giữa tháng 4. Ông Pletenchuk cũng nhắc lại “vụ việc lớn gần đây nhất” khi hải quân Ukraine sử dụng UAV xuồng không người lái để phá hủy một trực thăng Nga đang cố gắng tiếp tế lên một giàn khoan của Ukraine.

“Một chiếc được gắn tháp súng tự động, còn chiếc kia mang theo các UAV FPV. Đầu tiên chúng tôi tấn công bằng UAV FPV, sau đó bắn bằng súng máy, rồi lại tiếp tục dùng UAV FPV thêm một lần nữa. Hai xuồng không người lái vũ trang đó đã phá hủy chiếc trực thăng, và nó bốc cháy ngay tại chỗ” - ông Pletenchuk nói.