Cải cách ngành Tài chính: Từ giảm thủ tục đến khơi thông nguồn lực

Cắt giảm thủ tục, giảm chi phí tuân thủ

Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan chuyển phát nhanh (Hải quan Hà Nội). Ảnh: Nguyễn Linh

Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng, cải cách thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ đổi mới bộ máy mà còn là giải pháp trực tiếp cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Mỗi thủ tục được bãi bỏ, mỗi khâu xử lý được rút ngắn đều có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và triển khai kế hoạch đầu tư.

Với phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều hoạt động kinh tế, Bộ Tài chính đang đẩy mạnh rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, triển khai Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ và Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV. Theo số liệu, 797/962 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý đã được cắt giảm, đơn giản hóa, đạt 82,84%. Trong đó, 237 thủ tục được bãi bỏ hoàn toàn, 560 thủ tục được đơn giản hóa quy trình thực hiện.

Tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính được cắt giảm 6.622 ngày, tương đương 53,88%; 139/363 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, đạt 38,29%. Đáng chú ý, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính giảm khoảng 39.407,1 tỷ đồng, tương đương 52,24%. Đây là nguồn lực đáng kể được tiết kiệm cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân, tạo thêm dư địa cho đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tại Diễn đàn “Ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số” tổ chức ngày 8-10, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, cơ quan Thuế, Hải quan đã chủ động cải cách thủ tục hành chính, đi đầu trong số hóa, góp phần giảm đáng kể thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, những khó khăn hiện nay không còn tập trung ở khâu khai báo, kê khai và thủ tục ban đầu, mà có thể phát sinh nhiều hơn trong quá trình thực thi chính sách tại một số ngành hàng cụ thể. Đây là những vấn đề phức tạp, đòi hỏi cơ quan quản lý tiếp tục nỗ lực tháo gỡ.

Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín đánh giá những đổi mới của cơ quan Thuế, Hải quan trong văn hóa ứng xử, cải cách thủ tục và ứng dụng khoa học công nghệ. Đặc biệt, ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách ngày càng được ghi nhận, cân nhắc và tiếp thu.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) đề nghị, cơ quan quản lý tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia thực chất hơn vào quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách ngay từ đầu. Theo ông, thực tiễn sản xuất, kinh doanh luôn phát sinh những vấn đề mới; việc duy trì đối thoại thường xuyên sẽ giúp cơ quan soạn thảo có thêm thông tin, để chính sách khi ban hành sát thực tế và sớm đi vào cuộc sống.

Số hóa quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ

Cải cách thủ tục hành chính sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu thiếu nền tảng dữ liệu và hạ tầng công nghệ đồng bộ. Vì vậy, Bộ Tài chính đang đẩy nhanh các dự án trọng điểm về hải quan số, quản lý thuế, ngân sách và kế toán nhà nước, hướng tới hình thành hệ thống quản lý có khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa các lĩnh vực.

Theo Bộ Tài chính, 13/16 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành quan trọng đã hoàn thành, gồm các cơ sở dữ liệu về tài chính, thống kê, đăng ký doanh nghiệp, đấu thầu, đầu tư công và bảo hiểm. Các cơ sở dữ liệu này đã được kết nối, đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia thông qua 112 cổng kết nối API, với hơn 1,3 tỷ bản ghi. Ba cơ sở dữ liệu còn lại đang được triển khai theo lộ trình, trong đó dữ liệu về đầu tư nước ngoài, khu công nghiệp, khu kinh tế dự kiến hoàn thành tháng 12-2026; dữ liệu về quy hoạch dự kiến hoàn thành tháng 12-2027.

Trên nền tảng đó, Bộ Tài chính cung cấp 658 dịch vụ công trực tuyến, gồm 563 dịch vụ toàn trình, chiếm hơn 85,5%, và 95 dịch vụ một phần. Toàn bộ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đã được tích hợp với tài khoản định danh điện tử VNeID. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của Bộ đã đồng bộ hơn 17,2 triệu hồ sơ lên Cổng Dịch vụ công quốc gia, với hơn 47,7 triệu giao dịch xử lý.

Đối với lĩnh vực hải quan, 100% thủ tục cơ bản đã được tự động hóa, với sự tham gia của 99,65% doanh nghiệp. Thời gian thông quan đối với luồng hàng xanh chỉ còn từ 1 đến 3 giây. Cơ chế một cửa quốc gia đã triển khai chính thức 250 thủ tục hành chính của 13 bộ, ngành; chứng nhận xuất xứ điện tử mẫu D được trao đổi chính thức với 9 nước ASEAN, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế quan.

Việc ứng dụng hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng, sân bay, kho bãi, duy trì hệ thống VNACCS/VCIS và mở rộng dịch vụ công trực tuyến đã góp phần rút ngắn thời gian thông quan hàng xuất khẩu từ 4 giờ 14 phút xuống 2 giờ 11 phút; hàng nhập khẩu từ 40 giờ 49 phút xuống 35 giờ 57 phút.

Trong lĩnh vực thuế, các quy trình đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế và kiểm tra thuế từng bước được số hóa. Ứng dụng eTax Mobile tích hợp VNeID, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện nhiều giao dịch trên thiết bị di động. Hệ thống hóa đơn điện tử triển khai toàn quốc từ ngày 1-7-2022 đến nay đã tiếp nhận, xử lý khoảng 29 tỷ hóa đơn, hình thành nguồn dữ liệu lớn phục vụ quản lý thuế, đặc biệt đối với hoạt động thương mại điện tử và nền tảng số.

Đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) ghi nhận quá trình chuyển đổi số, hiện đại hóa thuế, hải quan đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và nhân lực. Việc tăng tỷ lệ luồng xanh trong quản lý hải quan góp phần bảo đảm hàng hóa, linh kiện thông suốt, duy trì tiến độ sản xuất, hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi lắp ráp.

Tuy nhiên, dù đạt nhiều kết quả, chuyển đổi số không nên chỉ dừng ở việc đưa thủ tục truyền thống lên môi trường mạng. Điều doanh nghiệp cần là quy trình thực sự đơn giản, dữ liệu được tái sử dụng, hạn chế kê khai nhiều lần và không phát sinh những yêu cầu giấy tờ đã có trong hệ thống. Cùng với đó, chất lượng dữ liệu, an toàn thông tin và trách nhiệm giải quyết hồ sơ cần được bảo đảm. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.