Cải cách thủ tục sở hữu trí tuệ phải mang lại lợi ích thực chất

Quang cảnh phiên họp.

Cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ nhằm tháo gỡ vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đại biểu Vũ Minh Đạo tập trung góp ý 5 nhóm vấn đề liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, hoạt động giám định, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, phân công quản lý và hoàn thiện pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số.

Cải cách thủ tục phải được đo bằng lợi ích thực tế

Đại biểu Vũ Minh Đạo đánh giá cao định hướng của Chính phủ về cắt giảm 18 thủ tục hành chính và 5 điều kiện đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng việc cắt giảm cần được làm rõ về hiệu quả thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở số lượng thủ tục được bãi bỏ hoặc thay thế.

Dẫn quy định tại Điều 97 của dự thảo Luật về việc thay thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng bằng thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ, đại biểu đề nghị xác định cụ thể những giấy tờ được cắt giảm, thời gian giải quyết được rút ngắn và chi phí tiết kiệm cho người dân, doanh nghiệp.

Đồng thời, cần quy định nguyên tắc không yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu mà cơ quan giải quyết có thể khai thác; công khai thời hạn, tiến độ và trách nhiệm xử lý hồ sơ.

Đối với Điều 175 đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định về tiếp nhận đơn theo hướng chỉ kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, tránh cách diễn đạt có thể dẫn đến phát sinh thêm điều kiện ngay từ khâu tiếp nhận.

Những kiến nghị này hướng đến yêu cầu cải cách thủ tục hành chính phải thực sự giảm gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của cơ quan giải quyết.

Bảo đảm tính độc lập trong giám định, bảo vệ quyền lợi người sáng tạo

Một nội dung được đại biểu Vũ Minh Đạo đặc biệt quan tâm là chất lượng và tính độc lập của hoạt động giám định sở hữu trí tuệ, nhất là đối với quyền tác giả và quyền liên quan.

Đại biểu Vũ Minh Đạo phát biểu tại phiên họp.

Theo đại biểu Điều 201 của dự thảo Luật có tác động trực tiếp đến người sáng tạo và doanh nghiệp văn hóa. Việc chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động giám định cần đi kèm những biện pháp kiểm soát chất lượng phù hợp, bảo đảm kết luận giám định khách quan, đáng tin cậy.

Đại biểu đề nghị bổ sung ngay trong Luật nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, quy định nghĩa vụ từ chối giám định khi không bảo đảm tính độc lập, khách quan, đặc biệt đối với trường hợp tổ chức, cá nhân giám định đang đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó.

Bên cạnh đó, kết luận giám định cần thể hiện rõ căn cứ, phương pháp và dữ liệu sử dụng; có cơ chế kiểm chứng, giám định lại và trách nhiệm bồi thường theo quy định khi kết luận sai gây thiệt hại.

Đại biểu cũng lưu ý việc giao Chính phủ quy định chi tiết phải xác định rõ phạm vi, tránh tình trạng các điều kiện kinh doanh đã được cắt giảm lại xuất hiện dưới hình thức quy định khác.

Làm rõ quyền lợi trong giao dịch và trách nhiệm quản lý

Đối với Điều 138 về chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, đại biểu Vũ Minh Đạo đề nghị làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên trong khoảng thời gian từ khi hợp đồng có hiệu lực đến khi việc chuyển nhượng được cơ quan nhà nước ghi nhận.

Đại biểu đặt vấn đề: Khi bên nhận chuyển nhượng đã thanh toán nhưng việc chuyển nhượng chưa được ghi nhận, ai có quyền yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm? Trường hợp một quyền được chuyển nhượng cho nhiều người hoặc yêu cầu ghi nhận bị từ chối thì quyền lợi các bên được giải quyết như thế nào?

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc xử lý ngay trong Luật; đồng thời quy định cụ thể thời hạn ghi nhận và trách nhiệm cập nhật tình trạng pháp lý của văn bằng bảo hộ, bảo đảm tính an toàn, minh bạch trong giao dịch.

Về quản lý nhà nước, đại biểu tán thành việc xác định Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, đồng thời đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý chuyên ngành của các bộ.