Đại biểu Quốc hội: Đối với kết quả chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI, quyền tác giả phải thuộc về bác sĩ

 Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội ngày 3/11. Ảnh: Quốc hội

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, ngày 3/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại Hội trường Diên Hồng về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Qua thảo luận, nhiều đại biểu tập trung góp ý về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Luật trong bối cảnh phát triển trí tuệ nhân tạo (AI)…

Bác sĩ có quyền sở hữu đối với những sáng kiến cải tiến

Phát biểu góp ý tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) đề nghị giữ nguyên tắc AI không phải là tác giả.

 Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đối với kết quả chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI, quyền tác giả phải thuộc về bác sĩ, nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm lâm sàng. Đồng thời, cần quy định rõ sản phẩm do AI tạo ra không được bảo hộ nếu không có sự can thiệp sáng tạo của con người.

Đề cập đến vấn đề tài sản trí tuệ trong bệnh viện, đại biểu cho rằng, bác sĩ có quyền sở hữu đối với những sáng kiến cải tiến dụng cụ, giáo trình hoặc phương pháp điều trị mới do mình nghiên cứu, phát triển. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xác định quyền sở hữu giữa bác sĩ và bệnh viện hiện còn chưa được phân định rõ ràng.

“Tôi đề nghị nên có một quy định rõ ràng để khi có bằng sáng chế thì bệnh viện là chủ sở hữu, dùng ngân sách nhà nước để hỗ trợ, quy định rõ quyền lợi sau đó với tác giả. Cần luật hóa và cho phép bệnh viện dùng bằng sáng chế đó làm tài sản của bệnh viện, cơ sở y tế”, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề nghị.

AI không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ

Cùng quan tâm đến quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có sử dụng AI, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) khẳng định, nếu không bảo vệ được quyền sở hữu trí tuệ thì chắc chắn không thể thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

 Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Bày tỏ thống nhất với ý kiến của đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng, trước sự phát triển nhanh chóng của AI và trong tương lai là siêu trí tuệ, cần làm rõ hơn các nguyên tắc cơ bản ngay trong Luật, qua đó bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và ổn định của hệ thống pháp luật.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện khoản 5 Điều 6 dự thảo Luật theo hướng xác định rõ nguyên tắc nền tảng: AI không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

“Sản phẩm do người sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo ra được bảo hộ theo phạm vi, mức độ đóng góp sáng tạo của cá nhân đó. Đồng thời yêu cầu chủ thể nền tảng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm tuân thủ pháp luật sở hữu trí tuệ. Đối với các tác phẩm, nội dung mà AI sử dụng dữ liệu nguồn từ tài liệu đã thu thập thì phải dẫn nguồn”, đại biểu Nguyễn Trung Kiên nêu quan điểm.

Kiến nghị nghiên cứu xây dựng Luật Bản quyền tác giả

Cùng góp ý về vấn đề này, đại biểu Vũ Minh Đạo (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) cho rằng, cần xác định lộ trình hoàn thiện pháp luật phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số.

 Đại biểu Vũ Minh Đạo (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Theo đại biểu, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ có ý nghĩa trực tiếp đối với thu nhập của người sáng tạo cũng như khả năng phát triển các sản phẩm văn hóa.

Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ xác định lộ trình cụ thể, đồng bộ với việc nghiên cứu xây dựng Luật Bản quyền tác giả, nhằm xử lý các vấn đề liên quan đến sử dụng tác phẩm trong phát triển AI, trách nhiệm của các nền tảng số, bảo vệ tri thức truyền thống và biểu đạt văn hóa của cộng đồng.

“Quá trình đó cần hài hòa quyền của người sáng tạo với quyền tiếp cận, thụ hưởng văn hóa của Nhân dân”, đại biểu Vũ Minh Đạo kiến nghị.

Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát

Phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu tại phiên họp, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trân trọng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và sâu sắc đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

 Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu tại phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu về phạm vi sửa đổi của Luật, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Luật Sở hữu trí tuệ mới được thông qua vào tháng 10/2025 và hiện đang trong giai đoạn triển khai rất mạnh mẽ. Được cấp có thẩm quyền cho phép, dự án Luật lần này chỉ tập trung vào hai phạm vi sửa đổi.

Đối với những ý kiến của đại biểu về việc mở rộng phạm vi sửa đổi, liên quan đến các vấn đề như AI, quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, đánh giá và tổng kết tác động trước khi trình Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung trong các lần tiếp theo…