Bảo đảm an toàn pháp lý cho quyền sở hữu trí tuệ

Tăng cường công cụ kiểm soát, hậu kiểm giám định sở hữu trí tuệ

Về cơ chế kiểm soát và chế tài hậu kiểm đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ, dự thảo Luật bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ và Thẻ giám định viên, thay thế bằng cơ chế thông báo hoạt động; các nội dung về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân giám định và hoạt động giám định được Chính phủ quy định chi tiết.

Đại biểu Lê Nữ Thuỳ Dương đề nghị quy định các điều kiện khung về năng lực chuyên môn, chứng chỉ hành nghề giám định viên, phương pháp và công cụ giám định (kể cả giám định tự động – content matching), cũng như chế tài đối với kết luận giám định sai lệch hoặc vi phạm các quy định về giám định sở hữu trí tuệ.

ĐBQH Lê Nữ Thuỳ Dương (TP. Đồng Nai)

“Kết luận giám định là một trong các nguồn chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền xử lý, giải quyết vụ việc, nên cần có công cụ kiểm soát tương xứng. Do đó, đề nghị bổ sung các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc về năng lực chuyên môn tối thiểu đối với tổ chức, cá nhân giám định”, đại biểu nhấn mạnh.

Theo đại biểu, đề xuất này nhằm bảo đảm chất lượng hoạt động bổ trợ tư pháp. Nếu thiếu công cụ kiểm soát năng lực, nguy cơ “thương mại hóa” hoạt động giám định có thể ảnh hưởng đến giá trị hợp pháp của chứng cứ, tiềm ẩn rủi ro cho các quyết định tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài, ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Khai thác tối ưu tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước

Bên cạnh các nội dung dự thảo Luật đã sửa đổi, đại biểu Lê Nữ Thuỳ Dương đề nghị bổ sung nội dung về tháo gỡ vướng mắc trong thương mại hóa tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước.

Theo đại biểu, Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung năm 2022) đã thiết lập cơ chế giao quyền đăng ký đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, giống cây trồng là kết quả của nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước cho tổ chức chủ trì.

“Thực tiễn cho thấy việc thương mại hóa, định giá và chuyển giao các tài sản trí tuệ này vẫn còn nhiều vướng mắc, nhất là do vướng quy định về quản lý tài sản công; trong khi dự thảo Luật lần này chưa có nội dung sửa đổi, bổ sung để tiếp tục tháo gỡ”, đại biểu nêu thực tế.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu hoàn thiện cơ chế hiện hành theo hướng: giao quyền sở hữu trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước trực tiếp cho tổ chức chủ trì nghiên cứu hoặc nhóm tác giả; quy định rõ cơ chế phân chia lợi nhuận khi thương mại hóa; bảo đảm thống nhất với pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đại biểu, đề xuất này nhằm khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; tránh lãng phí thành quả nghiên cứu, sớm đưa công nghệ vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Hoàn thiện cơ chế “bảo hộ nhãn hiệu nổi tiếng”

Đại biểu Lê Nữ Thuỳ Dương nhận thấy một số vướng mắc liên quan đến bảo hộ nhãn hiệu nổi tiếng, tại Điều 75 Luật Sở hữu trí tuệ hiện mang tính liệt kê, chưa có hướng dẫn khái niệm nhận diện nhãn hiệu nổi tiếng như “công chúng có liên quan”, “biết đến rộng rãi trên lãnh thổ Việt Nam”.

Việc công nhận hiện theo từng vụ việc, chưa có cơ chế xử lý đối với các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự đã được cấp văn bằng trước thời điểm nhãn hiệu được xác định là nổi tiếng; cùng một nhãn hiệu có thể có kết quả khác nhau giữa các cơ quan nên chưa xử lý kịp thời các trường hợp sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự nhãn hiệu nổi tiếng. Điều này có thể gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hóa, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng và uy tín của chủ sở hữu.

Đại biểu cho rằng, đây là những nội dung cần được nghiên cứu, sửa đổi trong luật nhằm nâng cao tính khả thi của pháp luật sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, cải thiện môi trường kinh doanh cũng như tuân thủ các cam kết quốc tế của Việt Nam về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.