Cam bù Hà Tĩnh chấm mắm tôm: Món ăn tưởng 'khó nuốt' lại gây thương nhớ

Cam bù là đặc sản nổi tiếng của vùng Hà Tĩnh, đặc biệt được trồng nhiều ở các xã Kim Hoa, Hương Sơn... Cam thường vào vụ từ cuối năm, đúng dịp đông về, cũng là lúc tiết trời se lạnh khiến người ta càng thèm những thức quà tươi mát nhưng vẫn đậm đà. Trái cam to tròn, trung bình chỉ 4-5 trái/kg, có trái nặng tới 500g. Vỏ cam chín vàng óng, dày, khi già trở nên xốp và hơi xù xì, dễ bóc.

Cam bù ăn với mắm tôm không phải ai cũng biết, thường chỉ có người địa phương mới biết đến sự kết hợp thú vị này.

Khác với cam canh hay các giống cam ngọt phổ biến, cam bù vẫn giữ lại vị chua nhẹ ngay cả khi chín. Chính hương vị này khiến cam bù kén người ăn, nhưng lại đặc biệt hấp dẫn với những ai thích cảm giác chua - ngọt hài hòa. Cũng từ vị chua ấy, người dân địa phương sáng tạo nên cách thưởng thức rất riêng khi kết hợp với mắm tôm (còn gọi là ruốc).

Chị Hồ Thị Xuân (45 tuổi, trú xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) cho biết, ăn cam bù chấm mắm tôm là thói quen lâu đời của người dân vùng thượng nguồn sông Ngàn Phố. Khi múi cam mọng nước hòa cùng vị mặn mòi của ruốc, hương vị như được đánh thức, đậm đà và lạ miệng, để rồi chỉ cần nếm thử một lần là khó quên.

Mắm tôm vốn là gia vị quen thuộc trong ẩm thực miền Trung và miền Bắc, có mùi nồng đặc trưng, vị mặn đậm và hậu ngọt sâu. Khi được pha khéo léo với chút đường, vài giọt chanh và thêm lát ớt tươi, bát mắm tôm dậy lên hương thơm quyến rũ.

"Múi cam bù bóc ra, chấm nhẹ vào mắm tôm rồi đưa lên miệng, thực khách sẽ cảm nhận sự bùng nổ hương vị: vị ngọt mát của cam hòa quyện cùng vị mặn mà, hơi cay nồng của mắm. Cái chua thanh của cam làm dịu đi độ gắt của mắm, trong khi mắm tôm lại tôn lên vị ngọt tự nhiên của trái cây", chị Xuân nói.

Vỏ cam bù chín vàng óng, dày, khi già trở nên xốp và hơi xù xì, dễ bóc.

Với người dân Hương Sơn, cách ăn này không hề "kỳ lạ" mà là thói quen lâu đời. Trong những buổi sum họp gia đình vào dịp cuối năm, đĩa cam bù cùng chén mắm tôm trở thành món ăn vặt hấp dẫn.

Món ăn này không cầu kỳ như cao lương mỹ vị, nhưng lại gợi nhớ hương vị quê nhà. Nhiều người xa quê khi trở về đều tìm lại cảm giác được bóc từng múi cam, chấm mắm và trò chuyện rôm rả bên người thân.

Sự kết hợp giữa trái cây ngọt lành và gia vị đậm mùi thể hiện sự táo bạo trong ẩm thực. Nếu lần đầu thưởng thức, có thể bạn sẽ hơi e dè trước mùi mắm tôm. Nhưng chỉ cần thử một lần, nhiều người sẽ bất ngờ vì sự hòa hợp tưởng như đối lập ấy.

Người dân địa phương sáng tạo nên cách thưởng thức rất riêng khi kết hợp với mắm tôm (còn gọi là ruốc).

Ông Uông Văn Viên (SN 1976, xóm Hội Sơn, xã Kim Hoa) cho biết, không chỉ nổi tiếng bởi hương vị đặc trưng, cam bù còn được người dân xem như một “vị thuốc” dân gian. “Từ thời cha ông, cam bù đã được dùng để chữa cảm cúm như một loại kháng sinh tự nhiên. Chỉ cần chớm hắt hơi, sổ mũi, ăn ngay một quả cam bù chấm ruốc là thấy người nhẹ hẳn, tinh thần tỉnh táo hơn”, ông Viên chia sẻ.

Dù chưa có nghiên cứu khoa học nào xác nhận công dụng này, người địa phương vẫn tin cam bù có thể giúp giảm cảm cúm, rát họng, ho và giải rượu hiệu quả. “Cam bù nhiều nước, vị chua thanh, ăn cùng mắm tôm rất hợp. Vì thế, kể cả không bị cảm hay say rượu, người dân vẫn thích ăn cam chấm mắm tôm vì vừa ngon vừa lạ miệng”, ông Viên nói thêm.

Cam bù rất nhiều nước, có vị chua, ăn với mắm tôm rất hợp nên kể cả không bị cảm hay say rượu.

Ông Phan Xuân Đức, Trưởng phòng Kinh tế xã Kim Hoa cho biết, toàn xã hiện có hơn 1.400ha diện tích trồng cam các loại, trong đó có hơn một nửa là giống cam bù. Năm nay, cam bù được mùa, năng suất ước đạt khoảng 13 tấn/ha.

Cam bù là loại cây ăn trái chủ lực của địa phương, là sản phẩm đặc sản đạt được thương hiệu, không chỉ cung cấp trên địa bàn mà còn được các tỉnh, thành khác trong cả nước ưa chuộng, góp phần phát triển kinh tế cho người dân. "Địa phương đang từng bước bảo tồn và nhân rộng, đồng thời khuyến khích các hộ trồng cam xây dưng thành sản phẩm OCOP nhằm đa dạng hóa sản phẩm chủ lực, góp phần nâng cao giá trị kinh tế", ông Đức nói.

Nguyễn Anh Ngọc