Cam kết cải cách của 2 nữ ứng cử viên Tổng thư ký Liên hợp quốc

Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres và bà Michelle Bachelet, 1 trong số 4 ứng cử viên Tổng thư ký LHQ nhiệm kỳ tiếp theo

Những thách thức chờ đợi tân Tổng thư ký LHQ

Vào cuối năm 2026, Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres sẽ chuyển giao quyền lực cho một tổng thư ký mới, người sẽ lãnh đạo LHQ đến năm 2032 hoặc năm 2037 nếu họ được bầu lại nhiệm kỳ thứ hai.

Trong hai ngày 22-23/4/2026, quá trình tuyển chọn tổng thư ký LHQ mới đã chính thức khởi động với việc 4 ứng cử viên tự giới thiệu về mình trước Đại hội đồng. Dự kiến nhân sự tổng thư ký năm nay được dành cho khu vực Mỹ La-tinh.

Trong số 4 ứng cử viên hiện tại có đến 3 người xuất thân từ khu vực này. Đó là bà Michelle Bachelet, cựu Tổng thống Chile; ông Rafael Grossi, nhà ngoại giao Argentina, đang giữ chức Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế và bà Rebeca Grynspan, cựu Phó Tổng thống thứ hai của Costa Rica, đang giữ chức Tổng thư ký Tổ chức Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc. Người thứ tư là ông Macky Sall, cựu Tổng thống Senegal.

Chủ tịch Đại hội đồng LHQ Annalena Baerbock nhấn mạnh việc lựa chọn tổng thư ký có ý nghĩa sâu rộng, ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi tổ chức này. Theo bà Baerbock, quyết định này sẽ định hình phương hướng của tổ chức đa phương toàn cầu này, đồng thời phản ánh mức độ đại diện thực chất của tổ chức đối với hơn 8 tỷ người trên thế giới, trong đó có một nửa là phụ nữ và trẻ em gái.

Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Annalena Baerbock điều hành cuộc họp

Bà Baerbock cũng cho rằng nhu cầu hợp tác quốc tế đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều thách thức như biến động địa chính trị, gia tăng xung đột, biến đổi khí hậu, chuyển đổi công nghệ nhanh chóng, dịch bệnh và bất bình đẳng gia tăng.

Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc nhấn mạnh, tổng thư ký tiếp theo không chỉ phải xử lý các thách thức hiện nay mà còn thúc đẩy cải cách để bảo đảm tổ chức, được thành lập cách đây 81 năm, có thể đáp ứng yêu cầu của thế kỷ 21.

Việc lựa chọn tổng thư ký cũng là thời điểm để đối diện với một thực tế: Một nửa dân số thế giới là phụ nữ và trẻ em gái nhưng các vị trí lãnh đạo ở cấp độ toàn cầu chưa tương xứng.

Sau hơn 80 năm hoạt động của LHQ, giới ngoại giao và phân tích đang kêu gọi một nữ lãnh đạo có cơ hội dẫn dắt tổ chức liên chính phủ lớn nhất thế giới này.

Các nghiên cứu tâm lý học lại đưa ra một dự đoán đáng suy ngẫm hơn: Lãnh đạo tiếp theo của LHQ có khả năng là phụ nữ, trong bối cảnh tổ chức này đang bước vào giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng. Khi các tổ chức gặp khó khăn, họ thường bổ nhiệm phụ nữ.

Đây không phải là suy đoán, mà là hiện tượng đã được ghi nhận, được gọi là "glass cliff" (vách kính). Khái niệm này được xác định lần đầu bởi các nhà tâm lý học xã hội khi họ nhận thấy rằng các công ty có kết quả kinh doanh kém thường có xu hướng bổ nhiệm phụ nữ vào hội đồng quản trị.

Các nghiên cứu bổ sung cho thấy những phẩm chất thường gắn với phụ nữ như: Lòng cảm thông, khả năng hợp tác và sự thấu hiểu được xem là phù hợp với bối cảnh rủi ro, nên được coi trọng. Đồng thời, nghiên cứu cũng rút ra rằng, các nữ lãnh đạo cấp cao thường đóng vai trò là tác nhân thay đổi. Việc bổ nhiệm một nữ lãnh đạo cũng có thể gửi tín hiệu đổi mới tới các quốc gia Nam bán cầu.

Các gương mặt nữ ứng viên sáng giá

Trong lịch sử LHQ, chưa từng có người phụ nữ nào giữ chức vụ Tổng thư ký. Nhưng sự thật là - dù ở LHQ hay ở các vị trí lãnh đạo của các quốc gia quyền lực nhất thế giới, đã đến lúc cần thấy phụ nữ nắm giữ chức vụ này.

Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres

Hiến chương LHQ ủng hộ bình đẳng và trao quyền cho phụ nữ. Bản thân ông Antonio Guterres đã khẳng định cam kết này bằng cách ủng hộ bình đẳng giới trong các chương trình của LHQ và hiện nay, phụ nữ chiếm khoảng 50% Nhóm Quản lý Cấp cao của LHQ. Anh và Pháp cũng bày tỏ mong muốn thấy một phụ nữ nắm giữ vai trò lãnh đạo LHQ.

Cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet

Cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet (74 tuổi) nằm trong số các ứng cử viên tranh cử vào vị trí tổng thư ký LHQ. Bà từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền LHQ giai đoạn 2018–2022 và Giám đốc Điều hành UN Women giai đoạn 2010-2013.

Với những vị trí từng đảm đương, bà Bachelet tin rằng mình có đủ kinh nghiệm để đương đầu với một giai đoạn có nhiều khủng hoảng và xung đột như hiện nay. Bà nhấn mạnh mục tiêu cải tổ LHQ và xây dựng một tổ chức hiện đại, hiệu quả và đáng tin cậy.

Ngoài ra, bà Bachelet kêu gọi thúc đẩy một cơ chế hoạt động "hướng tới kết quả thực chất, bền vững và có thể kiểm chứng", với trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản trị, bảo đảm tính nhất quán và củng cố vai trò lãnh đạo. Bà cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế khôi phục niềm tin, tăng cường đối thoại và hợp tác - những nền tảng cốt lõi khi LHQ được thành lập.

Bà Rebeca Grynspan, cựu Phó Tổng thống Costa Rica

Bà Rebeca Grynspan, nhà kinh tế học 70 tuổi và là cựu Phó Tổng thống Costa Rica, từng gây chú ý khi làm trung gian cho Sáng kiến ngũ cốc biển Đen giữa Nga và Ukraine hồi tháng 7/2022.

Bà Rebeca hiện là Tổng thư ký Tổ chức Thương mại và Phát triển LHQ (UNCTAD). Bà tự mô tả mình là một người theo chủ nghĩa đa phương có tư tưởng cải cách, đã đấu tranh chống lại các rào cản về giới và luôn tin tưởng vào LHQ cùng cam kết của tổ chức này đối với hòa bình, phát triển và nhân quyền.

Tôi không chờ đợi sự đối xử đặc biệt. Tôi muốn được đối xử bình đẳng".

Bà Rebeca Grynspan, cựu Phó Tổng thống Costa Rica

Bà nhấn mạnh vai trò của LHQ trong thúc đẩy phát triển bền vững, giảm bất bình đẳng và tăng cường hợp tác quốc tế. Với nền tảng kinh tế học, bà định vị mình là một nhà lãnh đạo thực dụng, hướng tới một hệ thống đa phương hiệu quả hơn nhưng vẫn bảo vệ các giá trị cốt lõi.

Nguồn: UN, passblue.com