'Cẩm nang' vượt rào cản để xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc

Thêm công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường tỷ dân

Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu nông sản, thực phẩm lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, song hành với nhu cầu nhập khẩu ngày càng lớn là hệ thống quy định kỹ thuật, kiểm dịch và quản lý an toàn thực phẩm ngày càng chặt chẽ. Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tiếp cận các quy định bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung luôn là một trong những trở ngại lớn.

Trong bối cảnh đó, Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật (Văn phòng SPS Việt Nam) đã công bố bản dịch tiếng Việt sổ tay hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), mở thêm một “cánh cửa” để doanh nghiệp chủ động tiếp cận thị trường hơn 1,4 tỷ dân.

Theo Văn phòng SPS Việt Nam, tài liệu được xây dựng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu, thực hiện đăng ký mới, sửa đổi, gia hạn, hủy đăng ký, theo dõi tình trạng hồ sơ và các nội dung liên quan trên hệ thống CIFER - nền tảng quản lý bắt buộc đối với nhiều nhóm thực phẩm nhập khẩu vào Trung Quốc, đảm bảo thuận lợi khi đăng ký doanh nghiệp theo Lệnh số 280 của GACC.

Chuối là mặt hàng trái cây xuất khẩu chủ lực của Việt Nam tại thị trường Trung Quốc. Ảnh: Đức Thanh

Thông qua tài liệu hướng dẫn, doanh nghiệp có thể dễ dàng truy cập hệ thống CIFER để thực hiện toàn bộ quy trình trực tuyến (tại địa chỉ https://cifer.singlewindow.cn), từ tạo tài khoản, nộp hồ sơ, tải tài liệu đính kèm đến theo dõi tiến độ xử lý và tiếp nhận phản hồi từ cơ quan chức năng Trung Quốc.

Điểm đáng chú ý, theo quy định hiện hành của Trung Quốc, 18 nhóm thực phẩm phải được cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu đề xuất đăng ký trước khi được GACC xem xét cấp mã. Danh mục này bao gồm nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thủy sản, thịt và sản phẩm thịt, sữa, mật ong, gia vị, tổ yến, rau quả khô, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dành cho chế độ ăn đặc biệt...

Đối với các mặt hàng ngoài 18 nhóm nêu trên, doanh nghiệp có thể tự đăng ký trực tiếp với GACC. Như vậy, việc xác định chính xác nhóm sản phẩm ngay từ đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian xử lý.

Sổ tay hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER cũng lưu ý, mỗi doanh nghiệp chỉ được đăng ký một tài khoản CIFER. Với những doanh nghiệp vừa có sản phẩm thuộc diện tự đăng ký, vừa có sản phẩm thuộc diện đăng ký thông qua cơ quan có thẩm quyền, hệ thống vẫn cho phép sử dụng chung một tài khoản và thực hiện xác thực bổ sung khi cần thiết.

Theo hướng dẫn, hồ sơ đăng ký yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo chi tiết thông tin về nhà máy, dây chuyền sản xuất, công suất thiết kế, nguyên liệu sử dụng, quy trình sản xuất, tình hình thương mại với Trung Quốc trong hai năm gần nhất cũng như các cam kết về an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, doanh nghiệp phải tải lên nhiều loại hồ sơ chứng minh, như giấy phép sản xuất, sơ đồ nhà xưởng, hồ sơ thanh tra gần nhất của cơ quan chức năng, hình ảnh sản phẩm và nhãn hàng hóa.

Đặc biệt, hệ thống CIFER không cho phép chỉnh sửa hồ sơ đã bị từ chối. Trong trường hợp này, doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký lại từ đầu. Chính vì vậy, việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác thông tin ngay từ giai đoạn đầu được xem là yếu tố quyết định giúp tiết kiệm thời gian, chi phí.

Không chỉ phục vụ đăng ký ban đầu, CIFER còn là công cụ quản lý toàn bộ vòng đời hồ sơ doanh nghiệp. Mọi thay đổi liên quan đến thông tin sản xuất, địa chỉ nhà máy, sản phẩm đăng ký hay gia hạn giấy phép đều phải được cập nhật thường xuyên trên hệ thống để bảo đảm hoạt động xuất khẩu không bị gián đoạn.

Chuẩn hóa sản xuất để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng

Việc Trung Quốc ngày càng tăng cường kiểm soát điều kiện nhập khẩu thực phẩm phản ánh xu hướng tiêu dùng mới tại thị trường này. Khi tầng lớp trung lưu liên tục gia tăng, người tiêu dùng Trung Quốc không còn chỉ quan tâm đến giá cả, mà ngày càng chú trọng chất lượng, độ an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, rau quả hiện là một trong những ngành hàng tăng trưởng nhanh nhất của nông nghiệp Việt Nam với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm.

Lợi thế của Việt Nam là nguồn cung phong phú, vị trí địa lý gần Trung Quốc và khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, những lợi thế truyền thống này đang dần không còn đủ để duy trì sức cạnh tranh.

Ông Bình nhấn mạnh, cạnh tranh hiện nay không còn nằm ở sản lượng hay giá bán, mà ở khả năng đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi mô hình sản xuất theo hướng chuyên nghiệp hơn, chuyển từ tư duy xuất khẩu dựa vào sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng.

Những năm gần đây, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong việc mở cửa thị trường nông sản sang Trung Quốc. Ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hai nước đã ký nhiều nghị định thư xuất khẩu đối với các mặt hàng như sầu riêng, măng cụt, chuối, mít, dừa, khoai lang, chanh leo, thạch đen và sầu riêng đông lạnh.

Ngoài ra, nhiều loại trái cây khác như nhãn, vải, chôm chôm, xoài, thanh long và nhóm cây có múi cũng đang tiếp tục được đàm phán để hoàn thiện điều kiện xuất khẩu.

Tuy nhiên, cùng với việc mở cửa thị trường, các yêu cầu về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản lý mã số vùng trồng cũng ngày càng được siết chặt. Theo các chuyên gia, đây vừa là áp lực tuân thủ, vừa là cơ hội để ngành nông nghiệp Việt Nam tái cơ cấu theo hướng hiện đại và bền vững hơn.

Có thể thấy, việc SPS Việt Nam công bố bản dịch tiếng Việt hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER không chỉ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong khâu đăng ký xuất khẩu thực phẩm, mà còn là một bước đi thiết thực hỗ trợ quá trình chuẩn hóa sản xuất và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm giữa Việt Nam và Trung Quốc.