"Cầm tay chỉ việc" phổ cập kỹ năng số

Từ tuyên truyền sang hướng dẫn trực tiếp

Tại xã Xuân Cẩm, các buổi hướng dẫn kỹ năng số không nặng về lý thuyết mà tập trung vào những thao tác người dân có thể sử dụng ngay trên điện thoại, máy tính. Người chưa biết được hướng dẫn từ đầu; người đã có kỹ năng tiếp tục được hỗ trợ những nội dung phù hợp hơn. Từ sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt đến các kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, nội dung hướng dẫn đều xuất phát từ nhu cầu thực tế. Cách làm này giúp người dân dễ hiểu, dễ thực hành và quan trọng hơn là có thể tự thao tác sau khi được hướng dẫn.

Thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng tổ dân phố Vũ Kiệt (phường Song Liễu) hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Ảnh: Đức Quý.

Đồng chí Vũ Chí Công, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Xuân Cẩm cho biết: “Để phong trào “Bình dân học vụ số” đi vào thực chất, chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị; mỗi cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể gắn việc triển khai phong trào với chức năng, nhiệm vụ và từng nhóm đối tượng cụ thể”. Xã chủ động mời báo cáo viên có kinh nghiệm về công nghệ, tin học tập huấn cho cán bộ, công chức và lực lượng nòng cốt ở cơ sở. Từ lực lượng này, kỹ năng số được phổ cập đến từng gia đình, tập trung vào những nội dung thiết thực. Việc hướng dẫn đã được triển khai tại 100% thôn trên địa bàn xã từ năm 2025 đến nay.

Để tạo lực lượng hỗ trợ tại chỗ, Đoàn Thanh niên xã Xuân Cẩm thành lập 27 tổ nòng cốt, mỗi thôn một tổ với khoảng 15 người, chủ yếu là đoàn viên, học sinh, giáo viên. Lực lượng này phối hợp với cán bộ công an, Phòng Văn hóa - Xã hội của xã tổ chức các lớp, trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các thao tác trên nền tảng số. Đến ngày 25/9, xã Xuân Cẩm có 14.163/40.898 người hoàn thành khóa học, đạt tỷ lệ 34,6%, xếp thứ 7/99 xã, phường. Không dừng ở phổ cập kỹ năng, địa phương còn gắn phong trào với những mô hình cụ thể như “Bản tin sinh hoạt chi bộ” trên hệ thống “Sổ tay đảng viên điện tử”, “Cánh đồng không dấu chân” của Hội Nông dân với 100% sử dụng phương tiện cơ giới vào canh tác và sử dụng máy bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật; mô hình “Gia đình số” yêu cầu mỗi gia đình có ít nhất một thành viên thành thạo nền tảng số để hỗ trợ người thân.

Chị Nguyễn Thị Linh, thôn Ngọ Xá, xã Xuân Cẩm cho biết: “Vừa qua, tôi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã thực hiện thủ tục chứng thực và nộp hồ sơ trực tuyến. Tôi thấy các dịch vụ số rất tiện lợi, giúp tiết kiệm thời gian, công sức đi lại. Ở gia đình, tôi cũng thường xuyên hướng dẫn người thân sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số để thuận tiện hơn trong giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán và mua sắm hằng ngày”.

Giao rõ việc, bám sát cơ sở

Thực tế triển khai cho thấy, phổ cập kỹ năng số muốn đạt kết quả phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân và thường xuyên được kiểm tra, đôn đốc.

Tại phường Nhân Hòa, qua rà soát, tiến độ tham gia của người dân có thời điểm còn chậm so với yêu cầu. Xác định tháng 9/2026 là cao điểm triển khai phong trào, Ban Thường vụ Đảng ủy phường yêu cầu các chi bộ đưa nội dung “Bình dân học vụ số” vào sinh hoạt; xác định rõ công việc, phân công đảng viên phụ trách, thời hạn và kết quả cần đạt. Các chi bộ đồng thời rà soát người đã, chưa tham gia để có biện pháp hỗ trợ phù hợp. Đảng viên được yêu cầu gương mẫu tham gia khóa học, đồng thời vận động, hướng dẫn người thân và Nhân dân. Với người cao tuổi, người còn hạn chế về kỹ năng số, đảng viên phối hợp với đoàn viên, thanh niên và Tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, chữ ký số cá nhân và các tiện ích số thiết thực. Phường cũng chú trọng kiểm đếm thực chất, theo dõi số đăng ký, số tham gia, số hoàn thành và đối soát dữ liệu, hạn chế tình trạng đăng ký thay, học thay hoặc báo cáo chưa sát thực tế.

Phong trào “Bình dân học vụ số” đang chuyển mạnh từ tuyên truyền chung sang trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, gắn nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, đảng viên. Bằng việc lượng hóa công việc và lấy khả năng tự thao tác của người dân làm thước đo thực chất, các địa phương đang đưa chuyển đổi số đi vào chiều sâu và tạo hiệu quả bền vững.

Tương tự, ở phường Thuận Thành, “Bình dân học vụ số” được gắn với những nhiệm vụ cụ thể như tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID. Phường thành lập, kiện toàn tổ công tác kiểm tra, hướng dẫn; phân loại địa bàn có kết quả cao, thấp để tập trung hỗ trợ; giao chỉ tiêu cho cán bộ, đảng viên và thường xuyên kiểm tra tiến độ. Đến ngày 25/9, Thuận Thành có 18.568/28.058 công dân hoàn thành khóa học, đạt 66,2%, đứng đầu toàn thành phố.

Còn tại phường Song Liễu, UBND phường đặt mục tiêu trên 95% người dân trưởng thành sử dụng điện thoại thông minh được tiếp cận kiến thức cơ bản về chuyển đổi số; từ 80% trở lên người dân trong độ tuổi trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập tri thức số trên nền tảng VNeID. Phường phát huy vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng tại tổ dân phố, phối hợp với doanh nghiệp viễn thông, ngân hàng hỗ trợ hạ tầng, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Tại phường Việt Yên, để xử lý những hạn chế trong chuyển đổi số, trong đó có phong trào “Bình dân học vụ số”, phường triển khai chiến dịch “10 tuần cao điểm triển khai 10 chuyên đề xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số” theo Kế hoạch số 265/KH-UBND. Đồng chí Nguyễn Thị Ngọc Anh, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường cho biết: “Chiến dịch thực hiện từ ngày 19/9 đến 27/11/2026, lấy “Thứ Bảy chuyển đổi số” làm ngày ra quân hằng tuần, huy động sự vào cuộc đồng bộ của 18 tổ dân phố cùng lực lượng đoàn viên, thanh niên, công an và các tổ chức chính trị - xã hội. Điểm nổi bật trong cách làm của phường Việt Yên là áp dụng nghiêm ngặt phương châm: “Rà soát → Hướng dẫn → Làm cùng → Người dân tự làm → Kiểm tra kết quả”. Mỗi tuần phường tập trung vào một chuyên đề cụ thể gắn liền với các chỉ tiêu rõ ràng như: Định danh điện tử VNeID, chữ ký số, dịch vụ công trực tuyến, kinh tế số và an toàn thông tin”.

Từ thực tiễn triển khai cho thấy, điểm chung trong cách triển khai “Bình dân học vụ số” là chuyển trọng tâm từ tuyên truyền sang thực hành, từ vận động chung sang giao việc cụ thể, giúp người dân thực sự làm chủ công nghệ. Khi mỗi cán bộ, đảng viên và thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng phát huy vai trò hạt nhân tại cơ sở, kỹ năng số sẽ được lan tỏa sâu rộng đến từng gia đình. Đây là nền tảng vững chắc để thu hẹp khoảng cách số, hình thành lớp công dân số và thúc đẩy xây dựng xã hội số văn minh, hiện đại.