Cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và chất gây nghiện

Cảnh báo gia tăng sử dụng thuốc lá mới trong giới trẻ

Theo Tờ trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, dự án Luật được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn. 

Đồng thời bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế trình bày Tờ trình về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tại phiên họp mở rộng thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá của Thường trực Ủy ban Văn hoá và Xã hội. Ảnh: QH

Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc. Đây là những kết quả rất đáng khích lệ trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. 

Tuy nhiên, những thành tựu này có nguy cơ bị ảnh hưởng, làm suy giảm kết quả đạt được bởi việc gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới (chủ yếu là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng), đặc biệt là trong giới trẻ. 

Trong khi đó, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá chưa có quy định cụ thể về khái niệm "Thuốc lá điện tử", "Thuốc lá nung nóng" và quy định cấm đối với 02 sản phẩm này. Trong khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 đã cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và cấm toàn diện "chất gây nghiện, gây hại cho sức khỏe của con người". Luật Đầu tư đã cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều hương liệu, hóa chất nên có thể bị lợi dụng để sử dụng ma túy thông qua việc phối trộn. Người sử dụng có thể tự ý tăng tỷ lệ nicotine quá mức hoặc thêm ma túy và các chất gây nghiện khác vào để sử dụng mà khó bị phát hiện. 

Tại Việt Nam, số trường hợp ngộ độc do sử dụng thuốc lá điện tử đã được ghi nhận ở nhiều tỉnh, thành phố. Đáng chú ý, hầu hết các trường hợp xảy ra ở lứa tuổi thanh thiếu niên, trong đó có cả nữ giới.

Dự thảo Luật bổ sung quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác; cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác; cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người

Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung khái niệm "thuốc lá", "thuốc lá điện tử", "thuốc lá nung nóng", "thiết bị điện tử", "thuốc lá đặc chế" và "thuốc lá khác" nhằm Luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người đã bị cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội để quy định hành vi bị cấm. 

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung "nguyên tắc phòng, chống tác hại của thuốc lá" nhằm bảo đảm chính sách dân tộc và bảo vệ các đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em khỏi bị ảnh hưởng của thuốc lá cũng như bổ sung quy định về "trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống tác hại của thuốc lá".

Đối với "một số hành vi bị nghiêm cấm" tại Điều 9 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (khoản 4 Điều 1 Dự thảo Luật), ban soạn thảo đã bổ sung các hành vi bị cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác và thiết bị điện tử, linh kiện rời dùng để lắp ráp thuốc lá điện tử để phù hợp Luật Đầu tư, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, theo đề xuất của Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và phù hợp với thực tiễn xuất hiện các sản phẩm mới có chứa nicotine trái phép, gây hại cho sức khỏe con người và sự phát triển của việc bán thuốc lá trên môi trường mạng và các nền tảng trực tuyến dẫn đến khó kiểm soát.

Thuốc lá điện tử được 'nguỵ trang' dưới nhiều hình dáng đẹp mắt để thu hút giới trẻ. Ảnh: TB

Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với việc "thành lập và tổ chức hoạt động cai nghiện, tư vấn cai nghiện thuốc lá", bãi bỏ thủ tục hành chính đối với "giấy phép mua bán thuốc lá" và "giấy phép bán thuốc lá".

Phát biểu tại phiên họp, các đại biểu đồng tình và đánh giá cao ban soạn thảo đã luật hoá việc cấm thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử, đồng bộ với Nghị quyết số 173/2024/QH15 và Luật Đầu tư vừa được Quốc hội thông qua.