Cận cảnh loạt đại học lâu đời tọa lạc ở các vị trí đắc địa giữa trung tâm TPHCM

Cơ sở chính của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM nằm ngay trên khu "đất vàng" tại ngã tư đường Lê Duẩn - Tôn Đức Thắng - Đinh Tiên Hoàng (phường Sài Gòn), gần các địa điểm như cầu Ba Son, Dinh Độc Lập, Thảo Cầm Viên. Trường có diện tích khoảng 1,1 ha.

Trường có tiền thân là ĐH Văn khoa Sài Gòn, thành lập năm 1957 thuộc Viện ĐH Sài Gòn. Sau năm 1976, trường trở thành một bộ phận của ĐH Tổng hợp TPHCM. Năm 1996, khi gia nhập hệ thống ĐH Quốc gia TPHCM, trường chính thức mang tên như hiện nay.

Khuôn viên này được xây dựng từ khoảng năm 1890 thời Pháp thuộc, ban đầu là Trường Trung học Collège Chasseloup-Laubat. Sau năm 1954, trường đổi tên thành Jean-Jacques Rousseau. Sau năm 1975, khuôn viên được sử dụng cho hệ thống đại học và trở thành cơ sở của ĐH Tổng hợp TPHCM trước khi thuộc về Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn ngày nay.

Đặc biệt, theo các tư liệu và bản đồ lịch sử, khu vực Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM hiện nay từng nằm trong phạm vi thành Gia Định (thành Phụng) do nhà Nguyễn xây dựng lại năm 1836 trên nền cũ ở phía đông bắc, với quy mô thu hẹp.

Cách đó khoảng 1,5 km, ĐH Kinh tế TPHCM nằm tại ngã tư Phạm Ngọc Thạch - Nguyễn Đình Chiểu (phường Xuân Hòa) có vị trí đắc địa, gần Hồ Con Rùa và công viên Phan Đình Phùng.

Trường ĐH Kinh tế TPHCM được thành lập ngày 27/10/1976, là cơ sở đào tạo đại học đầu tiên về kinh tế và quản lý tại Việt Nam sau năm 1975. Tháng 10/2023, Thủ tướng ký quyết định chuyển Trường ĐH Kinh tế TPHCM thành ĐH Kinh tế TPHCM.

Ngay cạnh đó, Trường ĐH Kiến trúc TPHCM có nguồn gốc từ Ban Kiến trúc thuộc Trường Mỹ thuật Đông Dương, được thành lập năm 1926 tại Hà Nội theo mô hình đào tạo của Pháp.

Sau năm 1975, Bộ Xây dựng Việt Nam tiếp quản và tổ chức lại hệ thống đào tạo kiến trúc tại miền Nam. Khi đó Khoa Kiến trúc - Xây dựng được thành lập, trực thuộc Trường ĐH Bách khoa TPHCM.

Đến năm 1981, Trường ĐH Kiến trúc TPHCM chính thức được thành lập theo quyết định của Bộ Xây dựng, trở thành một trong những cơ sở đào tạo kiến trúc, quy hoạch và xây dựng quan trọng ở phía Nam.

Trường ĐH Y Dược TPHCM tọa lạc tại khu vực trung tâm, trên trục đường Hồng Bàng (phường Chợ Lớn), được xem là vị trí đắc địa khi nằm trong cụm y tế lớn nhất thành phố, liền kề nhiều bệnh viện tuyến đầu như Bệnh viện ĐH Y Dược TPHCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Hùng Vương, thuận lợi cho đào tạo, thực hành và nghiên cứu.

Trường ĐH Y Dược TPHCM có tiền thân là Trường ĐH Y khoa Sài Gòn (Y khoa ĐH đường Sài Gòn), được thành lập năm 1947 như một phân hiệu của Trường Y khoa Hà Nội.

Năm 1954, trường chính thức mang tên Trường ĐH Y Dược Sài Gòn. Đến năm 1961, cơ sở này được tách thành hai trường độc lập: Y khoa ĐH đường Sài Gòn và Dược khoa ĐH đường Sài Gòn. Năm 1962, Ban Nha khoa tiếp tục tách ra thành Nha khoa ĐH đường Sài Gòn. 3 trường hoạt động độc lập trong Viện ĐH Sài Gòn.

Ba trường gồm Trường ĐH Sài Gòn, Trường ĐH Sư phạm TPHCM và Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TPHCM tọa lạc trung tâm TPHCM, chỉ cách nhau vài phút di chuyển. Khu vực này liền kề các trục đường chính như An Dương Vương, Nguyễn Văn Cừ, Trần Hưng Đạo (phường Chợ Quán).

Trường ĐH Sư phạm TPHCM có tiền thân là ĐH Sư phạm Sài Gòn, được thành lập năm 1957 tại Sài Gòn. Sau năm 1975, hệ thống đào tạo giáo viên được tổ chức lại và đến năm 1976, trường chính thức mang tên Trường ĐH Sư phạm TPHCM theo quyết định của Chính phủ.

Năm 1999, sau một thời gian là thành viên của ĐH Quốc gia TPHCM, trường được tách ra để xây dựng thành trường sư phạm trọng điểm của khu vực phía Nam.

Trường ĐH Sư phạm TPHCM hiện nằm trên khuôn viên có diện tích sàn khoảng 100.000 m2 cùng nhiều mảng xanh lớn. Cổng chính của trường nằm trên đường An Dương Vương.

Đối diện Trường ĐH Sư phạm TPHCM là Trường ĐH Sài Gòn. Trường ĐH Sài Gòn có nguồn gốc từ ngôi trường được xây dựng năm 1908 với tên gọi Trường Trung học Pháp - Hoa tại Sài Gòn, đến nay đã 118 năm.

Tổng diện tích khuôn viên của Trường ĐH Sài Gòn khoảng 57.000 m2. Khuôn viên nổi bật với kiến trúc cổ kính, mang dấu ấn giao thoa giữa phong cách Trung Hoa và kiến trúc Pháp.

Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TPHCM nằm trên đường Nguyễn Văn Cừ có nguồn gốc từ Trường CĐ Khoa học thuộc Viện ĐH Đông Dương, thành lập tại Sài Gòn năm 1941.

Sau năm 1975, trường được tổ chức lại thành Trường ĐH Tổng hợp TPHCM. Năm 1996, khi ĐH Quốc gia TPHCM được thành lập và tổ chức lại, cơ sở này tách thành hai trường: Trường ĐH Khoa học Tự nhiên và Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn. Từ đó đến nay, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên là một trong những cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học cơ bản hàng đầu của Việt Nam.

Nguyễn Huế

Tuấn Hùng