Cận cảnh tục cải táng, rước cá Ông về lăng của ngư dân Gia Lai

Người dân vùng biển Gia Lai thành kính thực hiện nghi lễ bốc mộ cho cá Ông sau khi chôn cất từ 3-5 năm, một nét văn hóa tâm linh bày tỏ lòng biết ơn đối với biển cả.

Độc đáo tục bốc mộ cá Ông của ngư dân Gia Lai trong lễ hội cầu ngư hằng năm

Tại các làng chài ven biển Gia Lai, Lễ hội cầu ngư (tên gọi khác: lễ tế cá Ông - cá voi hay còn gọi là thần Nam Hải) từ lâu đã trở thành nét văn hóa tâm linh đặc sắc, là dịp để ngư dân bày tỏ lòng biết ơn đối với biển cả bao la.

Tại các làng chài ven biển Gia Lai, Lễ hội cầu ngư (tên gọi khác: lễ tế cá Ông - cá voi hay còn gọi là thần Nam Hải) từ lâu đã trở thành nét văn hóa tâm linh đặc sắc, là dịp để ngư dân bày tỏ lòng biết ơn đối với biển cả bao la.

Sau những điệu hò hát bả trạo rộn ràng của lễ nghinh Ông thì ngư dân tại làng chài Tân Phụng (xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai) vẫn lặng lẽ gìn giữ một nghi thức độc đáo và vô cùng linh thiêng: nghi lễ bốc mộ cho cá Ông.

Sau những điệu hò hát bả trạo rộn ràng của lễ nghinh Ông thì ngư dân tại làng chài Tân Phụng (xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai) vẫn lặng lẽ gìn giữ một nghi thức độc đáo và vô cùng linh thiêng: nghi lễ bốc mộ cho cá Ông.

Nghi lễ này thường được chọn diễn ra vào dịp Lễ hội cầu ngư của làng chài Tân Phụng do ban nghi lễ trong làng xem xét kỹ lưỡng ngày, giờ. Đây không chỉ là công việc hậu sự mà đã trở thành một phần cốt lõi trong không gian văn hóa tâm linh của làng chài này.

Nghi lễ này thường được chọn diễn ra vào dịp Lễ hội cầu ngư của làng chài Tân Phụng do ban nghi lễ trong làng xem xét kỹ lưỡng ngày, giờ. Đây không chỉ là công việc hậu sự mà đã trở thành một phần cốt lõi trong không gian văn hóa tâm linh của làng chài này.

Khi cá Ông chết dạt vào bờ (lụy bờ), không phân biệt lớn nhỏ đều được ngư dân thành kính chôn cất tại nghĩa địa cá voi của làng. Sau thời gian 3-5 năm, người dân sẽ tổ chức nghi lễ bốc mộ để đưa di cốt Ông về thờ phụng chính thức tại lăng Ông của làng.

Khi cá Ông chết dạt vào bờ (lụy bờ), không phân biệt lớn nhỏ đều được ngư dân thành kính chôn cất tại nghĩa địa cá voi của làng. Sau thời gian 3-5 năm, người dân sẽ tổ chức nghi lễ bốc mộ để đưa di cốt Ông về thờ phụng chính thức tại lăng Ông của làng.

1h sáng, các vị lão nông có uy tín cùng Ban khánh tiết lăng Ông cùng đông đảo người dân tập trung đông đủ tại khu nghĩa địa cá voi làng chài. Một bàn thờ tạm được dựng ngay trên cát biển với hương, hoa, trà, quả và đồ lễ chay tịnh.

1h sáng, các vị lão nông có uy tín cùng Ban khánh tiết lăng Ông cùng đông đảo người dân tập trung đông đủ tại khu nghĩa địa cá voi làng chài. Một bàn thờ tạm được dựng ngay trên cát biển với hương, hoa, trà, quả và đồ lễ chay tịnh.

Không chỉ người lớn, trẻ em làng chài Tân Phụng cũng thức xuyên đêm để chứng kiến nghi lễ bốc mộ cho cá Ông, một nghi lễ truyền đời của miền biển tồn tại hàng trăm năm qua.

Không chỉ người lớn, trẻ em làng chài Tân Phụng cũng thức xuyên đêm để chứng kiến nghi lễ bốc mộ cho cá Ông, một nghi lễ truyền đời của miền biển tồn tại hàng trăm năm qua.

Khi nghi thức cúng bái thực hiện xong, những thanh niên khỏe mạnh trong làng không vướng tang chế trong gia đình thực hiện việc bốc mộ.

Khi nghi thức cúng bái thực hiện xong, những thanh niên khỏe mạnh trong làng không vướng tang chế trong gia đình thực hiện việc bốc mộ.

Khi chạm đến tầng xương cốt, mọi thao tác bắt buộc phải chuyển sang thủ công hoàn toàn bằng tay. Người thực hiện phải nhớ lần lượt, tránh việc xáo trộn cốt cá Ông.

Khi chạm đến tầng xương cốt, mọi thao tác bắt buộc phải chuyển sang thủ công hoàn toàn bằng tay. Người thực hiện phải nhớ lần lượt, tránh việc xáo trộn cốt cá Ông.

Ngư dân nhẹ nhàng nhặt từng đốt xương, rửa sạch bằng rượu trắng pha gừng và các loại lá thơm như sả, bưởi, lá bưởi.

Ngư dân nhẹ nhàng nhặt từng đốt xương, rửa sạch bằng rượu trắng pha gừng và các loại lá thơm như sả, bưởi, lá bưởi.

“Chúng tôi làm việc này với tất cả sự thành kính, cốt cá Ông phải được làm sạch tỉ mỉ, xương sống, xương đầu và các chi tiết được sắp xếp cẩn thận theo đúng cấu trúc hình thể, không được làm gãy hay thất lạc dù là một phần xương nhỏ,” anh Nguyễn Văn Xin, một ngư dân tại làng chài Tân Phụng chia sẻ.

“Chúng tôi làm việc này với tất cả sự thành kính, cốt cá Ông phải được làm sạch tỉ mỉ, xương sống, xương đầu và các chi tiết được sắp xếp cẩn thận theo đúng cấu trúc hình thể, không được làm gãy hay thất lạc dù là một phần xương nhỏ,” anh Nguyễn Văn Xin, một ngư dân tại làng chài Tân Phụng chia sẻ.

Khi trời tờ mờ sáng, hòm cốt cá Ông phủ vải đỏ được ngư dân rước về lăng Ông trong tiếng nhạc lễ xang xảu và điệu bả chạo tưng bừng.

Khi trời tờ mờ sáng, hòm cốt cá Ông phủ vải đỏ được ngư dân rước về lăng Ông trong tiếng nhạc lễ xang xảu và điệu bả chạo tưng bừng.

Không riêng gì làng chài Tân Phụng (xã Phù Mỹ Đông), hầu hết các làng chài trên vùng biển Gia Lai và Việt Nam đều có lăng Ông. Tại các lăng, phần xương cốt sau khi bốc mộ sẽ được lưu giữ trong các quách gỗ hoặc tủ kính đặt tại vị trí trang trọng nhất.

Không riêng gì làng chài Tân Phụng (xã Phù Mỹ Đông), hầu hết các làng chài trên vùng biển Gia Lai và Việt Nam đều có lăng Ông. Tại các lăng, phần xương cốt sau khi bốc mộ sẽ được lưu giữ trong các quách gỗ hoặc tủ kính đặt tại vị trí trang trọng nhất.

Đây là biểu tượng tâm linh nơi ngư dân đến thắp hương cầu nguyện cho mỗi chuyến biển ra khơi thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang.

Đây là biểu tượng tâm linh nơi ngư dân đến thắp hương cầu nguyện cho mỗi chuyến biển ra khơi thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang.

Trong tâm thức của những người làm nghề đi biển “đầu sóng ngọn gió”, cá voi không chỉ là một loài động vật biển to lớn.

Trong tâm thức của những người làm nghề đi biển “đầu sóng ngọn gió”, cá voi không chỉ là một loài động vật biển to lớn.

Cá voi- cá Ông với người dân vùng biển là vị thần hộ mệnh, thường xuất hiện rẽ sóng cứu giúp những con tàu gặp nạn trong giông bão.

Cá voi- cá Ông với người dân vùng biển là vị thần hộ mệnh, thường xuất hiện rẽ sóng cứu giúp những con tàu gặp nạn trong giông bão.

Nguyễn Gia

Nguồn VTC: https://vtcnews.vn/can-canh-tuc-cai-tang-ruoc-ca-ong-ve-lang-cua-ngu-dan-gia-lai-ar1031581.html