Cận cảnh vườn thú duy nhất tại Thủ đô Hà Nội trước khi quy hoạch lại

Công viên Thủ Lệ (phường Giảng Võ, Hà Nội) được xây dựng và đưa vào hoạt động từ giai đoạn 1975–1976. Trải qua gần nửa thế kỷ gắn bó với người dân Thủ đô, nơi đây vừa là không gian cây xanh, mặt nước lớn, vừa là vườn thú duy nhất nằm ngay trong khu vực nội đô.

Mới đây, UBND phường Giảng Võ lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về phương án điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết công viên Thủ Lệ, tỷ lệ 1/500.

Mỗi năm, công viên Thủ Lệ đón hàng triệu lượt khách tới thăm, đặc biệt đông đúc vào các dịp lễ tết hoặc cuối tuần. Đây là địa chỉ được nhiều gia đình đến vui chơi, trải nghiệm với mức vé vào cửa 30.000 - 50.000 đồng/lượt.

Theo phương án điều chỉnh quy hoạch công viên Thủ Lệ đề xuất mở không gian công cộng cho người dân tiếp cận tự do 24/7, còn khu tham quan vườn thú kiểm soát vé riêng.

Phương án mới hướng tới mô hình nuôi bán tự nhiên. Tổ chức phân khu đóng (khu vườn thú nuôi dưỡng và bảo tồn có kiểm soát) ở tỷ lệ khoảng 30% nhưng nâng cấp toàn diện về chất lượng.

Theo đó, chuyển từ mô hình "xem thú trong lồng" sang mô hình "trải nghiệm sinh cảnh hoang dã tự nhiên". Thay vì hàng rào sắt tù túng, đồ án sử dụng giải pháp rào chìm, hào sinh thái và các vách kính chịu lực xuyên thấu.

Trải qua 50 năm, nhiều hạng mục tại đây có dấu hiệu xuống cấp. Nhiều chuồng nuôi nhốt đã cũ, hoen gỉ theo thời gian. Không gian trưng bày còn chật hẹp, đơn điệu; thiết kế chuồng lồng hẹp, bê tông hóa cao gây khó khăn cho việc chăm sóc và nâng cao phúc lợi động vật.

Dự kiến, đền Voi Phục và hồ Thủ Lệ sẽ được chọn làm các trục hạt nhân, trung tâm cảnh quan chính và thuộc khu vực cảnh quan mở. Hồ Thủ Lệ rộng khoảng 6 ha, chiếm khoảng 20% - 30% tổng diện tích khuôn viên công viên Thủ Lệ (khoảng 28 - 29 ha). Với dáng hồ uốn lượn ôm trọn lấy dải đất bán đảo bên trong.

Khu vực xung quanh hồ được thiết kế lại theo hướng sinh thái: bỏ lan can sắt cứng, làm kè sinh thái, trồng thêm cây thủy sinh, bố trí các điểm vọng cảnh. 

Theo phối cảnh, cầu đi bộ kết nối ra đảo giữa hồ cũng sẽ được thay đổi, làm điểm nối với khu vực nuôi một số loài linh trưởng phù hợp). Một hạng mục đáng chú ý là khu thủy sinh khoảng 1.650m² được đề xuất bố trí ngầm dưới lòng hồ. Theo ý tưởng “Hai thế giới – Một hành trình”, khách đi trên tuyến tham quan ở giữa, một bên là sinh cảnh nước ngọt, bên còn lại là sinh cảnh biển.

Các hạng mục vui chơi, giải trí trong vùng đệm đền Voi Phục dự kiến được di dời nhằm bảo đảm không gian và sự yên tĩnh của di tích.

Trên thực tế, các trò chơi đang được bố trí rải rác khắp công viên, không chia theo phân khu riêng biệt. Nhiều hạng mục trò chơi đã cũ, không có nhiều đổi mới trong hàng chục năm.

Theo quy hoạch, hạng mục này được nghiên cứu bố trí tập trung phía Đông Bắc và dưới quảng trường, kết hợp dải cây xanh cách âm. Quỹ đất sau di chuyển được tổ chức thành không gian công cộng, cây xanh tĩnh và quảng trường phục vụ hoạt động văn hóa, lễ hội truyền thống. 

Ngoài kết nối metro, hồ sơ nghiên cứu lối đi từ công viên qua đường Bưởi đến hành lang dạo bộ ven sông Tô Lịch thông qua đường đi bộ ngầm hoặc lối qua đường kết hợp tín hiệu ưu tiên.

Việc đầu tư được định hướng chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn đầu ưu tiên hạ tầng kỹ thuật, hồ nước, chuồng trại, khu cách ly thú, cổng vào và tiện ích thiết yếu. Giai đoạn sau triển khai không gian giáo dục bảo tồn, vui chơi, quảng trường, dịch vụ, công trình ngầm và cảnh quan.