'Cần câu cơm' cho phụ nữ Thạch Quảng lúc nhàn rỗi

Lễ bế giảng lớp đào tạo nghề theo Chương trình MTQG tại xã Thạch Quảng (Thanh Hóa). Ảnh: Đỗ Quân

Học nghề không để “cất nghề”

Thực hiện các nội dung đào tạo nghề thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia, các lớp dạy nghề tại xã Thạch Quảng được tổ chức theo hướng gắn với nhu cầu thực tế của người dân, sản xuất và đầu ra sản phẩm. Qua đó, người học không chỉ có thêm kỹ năng mà còn có cơ hội duy trì nghề, tạo thu nhập sau khóa học.

Tại thôn Lâm Sơn, lớp đào tạo nghề đan lát thu hút hơn 30 hội viên tham gia. Theo bà Quách Thị Vui, Bí thư Chi bộ thôn Lâm Sơn, sau một thời gian ngắn được hướng dẫn, nhiều học viên đã có thể làm sản phẩm và hào hứng với nghề.

“Bà con rất thích nghề này vì có thể làm ngay tại nhà, tranh thủ cả thời gian nông nhàn. Nhiều chị em ngoài 50, 60 tuổi khó đi làm ở công ty, làm nghề này lại phù hợp. Nếu doanh nghiệp cung ứng đủ nguyên liệu và có đầu ra thì bà con sẽ làm rất tích cực”, bà Vui chia sẻ.

Theo bà Vui, để nghề duy trì lâu dài, người dân cần nguồn nguyên liệu và đầu ra ổn định. Đây cũng là điểm quan trọng trong cách tổ chức đào tạo nghề tại địa phương khi doanh nghiệp không chỉ hướng dẫn kỹ thuật mà còn cung ứng nguyên liệu, kết nối tiêu thụ và bao tiêu sản phẩm đạt yêu cầu.

Ông Nguyễn Xuân Mạnh, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Quảng, cho rằng hiệu quả đào tạo nghề cần được nhìn từ khả năng người dân áp dụng nghề vào thực tế và duy trì công việc sau khóa học.

Theo ông Mạnh, mô hình này phù hợp với điều kiện vùng núi Thạch Quảng, góp phần nâng cao thu nhập, đồng thời tạo ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, mây tre đan phục vụ du lịch địa phương, trong đó có khu du lịch Thác Mây.

“Bà con hiện rất cần học các nghề làm bằng tay để tranh thủ làm vào thời gian nông nhàn hoặc buổi tối. Yếu tố then chốt là phải có sự tham gia của doanh nghiệp để bao tiêu và duy trì đầu ra ổn định cho sản phẩm”, ông Mạnh cho biết.

Lớp đào tạo nghề mây tre đan thu hút bà con thôn Lâm Sơn, xã Thạch Quảng tham gia. Ảnh: Đỗ Quân

Hợp tác xã Thủ công mỹ nghệ Tân Thọ (huyện Nông Cống trước đây) trực tiếp tham gia đào tạo nghề đan lát với các nguyên liệu như mây, guột, cói và giấy. Bà Nguyễn Thị Thắm, Giám đốc hợp tác xã, cho biết mục tiêu là giúp người dân thành thạo nghề, đồng thời tìm đơn hàng lâu dài để có việc làm và thu nhập.

Đơn vị hiện có hơn 10 giáo viên, chủ yếu là những người thợ lành nghề được đào tạo thêm về kỹ năng sư phạm. Với nghề thủ công, phương pháp “cầm tay chỉ việc” được chú trọng, người học vừa quan sát, vừa thực hành và được chỉnh sửa ngay trong quá trình làm sản phẩm. “Giáo viên của chúng tôi chủ yếu là thợ lành nghề, theo phương pháp cầm tay chỉ việc, tích hợp giữa hướng dẫn và thực hành”, bà Thắm nói.

Sản phẩm sau đào tạo được cung cấp cho các doanh nghiệp để xuất khẩu. Do chưa trực tiếp xuất khẩu, hợp tác xã hiện vẫn thông qua doanh nghiệp trung gian. Theo bà Thắm, đơn hàng hiện khá nhiều, tạo điều kiện để người lao động duy trì sản xuất.

Tuy nhiên, khi sản xuất ổn định, hợp tác xã cũng tính đến việc nâng cao giá trị sản phẩm và chủ động hơn trong tiêu thụ. “Bây giờ cũng phải nghĩ cách để bán được hàng với giá tốt hơn”, bà Thắm nói.

Biến thời gian nông nhàn thành thu nhập

Với đặc thù sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm phần lớn thời gian, nghề đan lát giúp người dân tận dụng những khoảng thời gian nông nhàn mà không phải rời quê tìm việc.

Bà Quách Thị Tường (55 tuổi), học viên lớp đào tạo nghề, cho biết sau khi được hướng dẫn, bà có thể tự làm sản phẩm và tiếp tục thực hành tại nhà.

“Trước đây tôi cũng biết đan một số đồ dùng nhưng chưa biết cách làm theo mẫu như được học. Tham gia lớp, được các cô hướng dẫn từng bước nên tôi làm được và thấy nghề này phù hợp với mình. Những lúc nông nhàn có thể tranh thủ đan thêm, nếu có nguyên liệu và đầu ra ổn định thì tôi muốn tiếp tục làm lâu dài”, bà Tường chia sẻ.

Nghề mây tre đan phù hợp với nhiều phụ nữ lớn tuổi ở xã miền núi Thạch Quảng. Ảnh: Đỗ Quân

Không chỉ tạo việc làm cho người trực tiếp tham gia lớp học, nghề còn có thể lan tỏa trong gia đình. Sau khi thành thạo, học viên có thể hướng dẫn lại cho các thành viên khác cùng làm, từ đó mở rộng sản xuất.

Theo đơn vị phối hợp đào tạo, nếu tích cực và làm việc đều, người lao động có thể đạt mức thu nhập khoảng 150.000 - 200.000 đồng/ngày. Đây là khoản thu nhập bổ sung đối với những gia đình chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp. Người dân vẫn có thể làm ruộng, đồng thời tranh thủ đan lát vào thời gian phù hợp.

Đối với phụ nữ lớn tuổi, việc làm nghề tại nhà còn giúp chủ động thời gian, vừa chăm lo gia đình vừa có thêm thu nhập. Điều kiện quan trọng là nguồn nguyên liệu và đơn hàng cần được duy trì ổn định để người học có thể tiếp tục nghề sau khi lớp đào tạo kết thúc.

Theo ông Nguyễn Xuân Mạnh, đào tạo nghề gắn với sản xuất và tiêu thụ sản phẩm góp phần tạo việc làm tại chỗ, giúp người dân có thêm lựa chọn sinh kế mà không phải tìm việc làm xa nhà.

Từ thực tế tại Thạch Quảng, hiệu quả đào tạo nghề không chỉ nằm ở số người được học mà còn ở khả năng duy trì nghề sau khóa học. Khi người dân có kỹ năng, có nguyên liệu và có đầu ra, nghề học có thể trở thành việc làm thực tế.

Với lao động nông thôn, miền núi, tận dụng thời gian nông nhàn để sản xuất, tạo thêm thu nhập ngay tại gia đình là một hướng tạo sinh kế phù hợp. Khi “học nghề” gắn với “có việc làm” và “có đầu ra”, nghề đan lát có thể trở thành “cần câu cơm” cho phụ nữ Thạch Quảng ngay tại quê nhà.