“Cần câu” từ giống gà nhiều cựa
Từ sản vật gắn với truyền thuyết Hùng Vương kén rể, giống gà nhiều cựa đang trở thành nguồn sinh kế được xã Tân Sơn trao cho người dân. Thông qua dự án chăn nuôi, địa phương hướng tới mục tiêu vừa bảo tồn, phát huy giá trị giống gà đặc sản, vừa giúp đồng bào dân tộc Mường từng bước xây dựng mô hình sản xuất phù hợp, nâng cao thu nhập, góp phần giảm nghèo bền vững.

Chị Hà Thị Hòa (thôn Tân Minh) chăm sóc đàn gà giống do Dự án Chăn nuôi gà nhiều cựa xã Tân Sơn năm 2026 hỗ trợ.
Mở hướng sinh kế
Sau khi xây dựng gia đình, vợ chồng chị Hà Thị Hòa ở thôn Tân Minh được thừa hưởng gần 2 sào ruộng khoán. Không có đất rừng, để trang trải cuộc sống, nuôi 2 con ăn học, chồng chị theo anh em trong xã đi làm thợ xây, còn chị ở nhà lo việc đồng áng, tranh thủ nuôi thêm lợn, gà để tăng thu nhập. Năm nay, con lớn của chị trúng tuyển Trường Đại học Hùng Vương, niềm vui con đỗ đại học song hành cùng nỗi lo về chi phí học tập, sinh hoạt. Vì vậy, khi được cán bộ xã lựa chọn, vận động tham gia Dự án Chăn nuôi gà nhiều cựa xã Tân Sơn năm 2026, chị Hòa rất phấn khởi. Không chỉ được hỗ trợ gà giống, thức ăn chăn nuôi, chị còn được cán bộ chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, bổ sung kiến thức và thêm niềm tin vào hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện gia đình.
2 năm trước, bà Hà Thị Thẻ ở thôn Tân Thịnh đầu tư mua máy ấp trứng, tìm mua trứng gà nhiều cựa về ấp nở, nhân đàn và nuôi thả trong vườn. Tuy nhiên, do chưa nắm vững kỹ thuật, tỷ lệ trứng ấp nở thành công qua các lứa còn thấp, số gà trưởng thành hao hụt nhiều. Song, với giá bán cao hơn gà thông thường nên bà đã nhận thấy tiềm năng kinh tế của giống vật nuôi này. Tham gia dự án, bà Thẻ có điều kiện để hoàn thiện kỹ thuật chăn nuôi. Được cán bộ khuyến nông hướng dẫn, đàn gà sinh trưởng ổn định, mở ra triển vọng về nguồn thu trong những tháng cuối năm. Bà Thẻ chia sẻ: “Cứ đà này, đến Tết cổ truyền, đàn gà nhà tôi có thể đạt trọng lượng hơn 2,5kg/con. Với giá thị trường từ 150.000 - 200.000 đồng/kg, gia đình sẽ có thêm khoản thu để trang trải chi phí, đón Tết”.
Niềm vui của chị Hòa, bà Thẻ cũng là kỳ vọng chung của 12 hộ tham gia dự án tại các thôn Tân Thịnh, Tân Minh và Phú Hưng. Với những hộ nghèo, cận nghèo, đây là cơ hội tiếp cận nguồn lực sản xuất và kỹ thuật chăn nuôi. Với những hộ đã có kinh nghiệm, dự án tạo điều kiện phát triển đàn gà, nâng cao hiệu quả sản xuất, góp phần lan tỏa cách làm phù hợp trong cộng đồng.
Một dự án, nhiều mục tiêu
Triển khai từ tháng 8/2026, Dự án Chăn nuôi gà nhiều cựa xã Tân Sơn có 12 hộ tham gia, gồm 4 hộ nghèo, 5 hộ cận nghèo và 3 hộ sản xuất, kinh doanh giỏi. Tổng kinh phí thực hiện dự án hơn 580,8 triệu đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 334,2 triệu đồng, các hộ tham gia đối ứng 246,6 triệu đồng, chủ yếu dành cho xây dựng chuồng trại và bổ sung thức ăn. Nguồn kinh phí hỗ trợ được sử dụng để mua 1.800 con gà nhiều cựa, thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi và tổ chức tập huấn kỹ thuật. Mỗi hộ được nhận 150 con gà giống, thuốc thú y và 18 bao cám gà.
Việc hỗ trợ đồng bộ từ con giống, thức ăn đến hướng dẫn kỹ thuật giúp người dân giảm bớt khó khăn ban đầu, từng bước chuyển từ chăn nuôi dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất có quy trình, chú trọng phòng bệnh và hiệu quả kinh tế.
Ông Phạm Duy Hiếu - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Tân Sơn cho biết: “Dự án không chỉ hướng tới cải thiện thu nhập cho các hộ tham gia mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị giống gà nhiều cựa - sản vật đặc trưng của địa phương. Thông qua việc hỗ trợ các hộ tổ chức chăn nuôi, xã kỳ vọng từng bước khai thác tốt hơn lợi thế bản địa, tạo cơ sở phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững. Trong năm nay, chúng tôi đặt mục tiêu phấn đấu giảm 50% số hộ nghèo, cận nghèo tham gia dự án...”.
Sau thời gian triển khai, mô hình bước đầu ghi nhận những tín hiệu tích cực. Đàn gà giống được cấp khỏe mạnh, trọng lượng trung bình đạt trên 0,5kg/con, tỷ lệ sống đạt 99%. Việc chăm sóc tuân thủ theo hướng dẫn của cán bộ khuyến nông. Công tác phòng, chống dịch bệnh, tiêm vaccine phòng bệnh Newcastle và cúm gia cầm được chú trọng. Trong quá trình nuôi, các hộ kết hợp chăn thả với bổ sung thức ăn như ngô, cám gạo, sắn, rau xanh... Cùng với khâu tổ chức sản xuất, đầu ra sản phẩm cũng được quan tâm để có kênh tiêu thụ ổn định.
Từ những kết quả bước đầu, mô hình chăn nuôi gà nhiều cựa ở Tân Sơn đang mở ra hướng khai thác lợi thế giống vật nuôi bản địa gắn với hỗ trợ sinh kế. Tuy nhiên để “cần câu” thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh nguồn lực hỗ trợ ban đầu, người dân cần được đồng hành về kỹ thuật, kiểm soát chi phí và kết nối thị trường. Khi những khâu này được triển khai đồng bộ, giống gà đặc sản không chỉ góp phần gìn giữ giá trị văn hóa vùng Đất Tổ mà còn trở thành nguồn thu nhập thiết thực, giúp người dân cải thiện đời sống, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.
Gà nhiều cựa Tân Sơn là sản vật đặc trưng của vùng đất Phú Thọ, gắn với truyền thuyết thời đại Hùng Vương và mang giá trị về nguồn gen vật nuôi bản địa. Giống gà này có nguồn gốc gắn với khu vực bản Cỏi, vùng lõi Vườn quốc gia Xuân Sơn. Gà có vóc dáng tương đối nhỏ, chân to, chắc, nhiều cựa dài ngắn khác nhau; màu lông đa dạng, mào đỏ, ngực nở, đuôi cong. Thịt gà săn chắc, thơm, ngọt, được thị trường ưa chuộng, tạo lợi thế phát triển thành sản phẩm đặc sản có giá trị kinh tế. Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị giống gà quý, năm 2016, dự án tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể “Gà nhiều cựa Tân Sơn” được phê duyệt. Năm 2018, sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể.
Nguồn Phú Thọ: https://baophutho.vn/can-cau-tu-giong-ga-nhieu-cua-263668.htm
