Cần cơ chế kiểm soát việc mở rộng chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế

Thảo luận ở tổ về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), các đại biểu cơ bản nhất trí với tờ trình và báo cáo thẩm tra. Các nội dung trong dự thảo luật trình Quốc hội xem xét thông qua lần này đã được Chính phủ tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung theo yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến của cơ quan chủ trì thẩm tra. Đồng thời, các đại biểu đóng góp ý kiến để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ 6 (đoàn Hưng Yên - đoàn Tây Ninh).

Nội dung đáng chú ý trong dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) là đã mở rộng chủ thể ký kết thỏa thuận quốc tế, theo đó cho phép UBND cấp xã ngoài vùng biên giới được ký kết thỏa thuận quốc tế theo các điều kiện, tiêu chí và lĩnh vực do Chính phủ quy định.

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) cơ bản đồng tình với hướng tiếp cận này vì phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đáp ứng nhu cầu hợp tác quốc tế ngày càng đa dạng, thiết thực ngay từ cơ sở.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Đại Thắng lưu ý, việc mở rộng thẩm quyền cho UBND cấp xã nếu không có các tiêu chí và giới hạn quy định rõ ngay trong luật có thể dẫn đến phạm vi thẩm quyền được mở rộng quá lớn, trong khi năng lực, nguồn lực và điều kiện thực hiện ở cấp xã hiện nay không đồng đều.

Do đó, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị trong dự thảo luật cần quy định rõ những nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn cơ bản để kiểm soát thẩm quyền này, như phạm vi nội dung thỏa thuận không vượt quá chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của UBND cấp xã; không làm phát sinh nghĩa vụ quốc tế, tài chính hoặc cam kết vượt quá khả năng thực hiện của địa phương; bảo đảm phù hợp với chính sách đối ngoại, quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, báo cáo và hậu kiểm.

Về nội dung này, đại biểu Chu Mạnh Hùng (đoàn Tây Ninh) cũng bày tỏ sự ủng hộ việc mở rộng hợp tác quốc tế, tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần xây dựng tiêu chí phân loại cụ thể để các xã, phường tham gia hội nhập quốc tế và ký kết thỏa thuận quốc tế bảo đảm hiệu quả.

 Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên).

Trong khi đó, với nội dung ký kết điện tử thỏa thuận quốc tế trong dự thảo luật, các đại biểu đánh giá việc bổ sung hình thức chữ ký điện tử là bước cần thiết để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phù hợp với xu hướng hợp tác quốc tế hiện nay. Tuy nhiên, dự thảo luật mới tập trung vào các yêu cầu an toàn thông tin, an ninh mạng, giao dịch điện tử, lưu trữ và bảo vệ bí mật nhà nước mà chưa làm rõ đầy đủ giá trị pháp lý của chữ ký điện tử và văn bản điện tử trong quan hệ quốc tế.

Vì vậy, các đại biểu đề nghị làm rõ trường hợp chữ ký điện tử do phía nước ngoài sử dụng thì được kiểm tra, xác thực và công nhận như thế nào, căn cứ nào để xác định chữ ký hợp lệ, văn bản không bị thay đổi hoặc kiểm chứng khi phát sinh tranh chấp. Các đại biểu cho rằng, dự thảo luật cần quy định ngay các nguyên tắc pháp lý cơ bản để xác thực, công nhận chữ ký điện tử của bên nước ngoài, bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực và khả năng kiểm chứng. Các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình và phương thức thực hiện có thể giao Chính phủ quy định chi tiết.

Liên quan đến cơ sở dữ liệu của thỏa thuận quốc tế, các đại biểu đồng tình việc xây dựng cơ sở dữ liệu về thỏa thuận quốc tế, đồng thời xác định đây không chỉ là kho lưu trữ thông tin mà phải là công cụ phục vụ quản lý nhà nước, theo dõi, ký kết, thực hiện và hậu kiểm các thỏa thuận quốc tế. Do đó, các đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc về kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu, bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời, bảo đảm an toàn, an ninh theo quy định của pháp luật, cùng với đó phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan cập nhật và khai thác dữ liệu.