Cân đối đa mục tiêu đối với ngành lúa gạo

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, diện tích đất lúa của Việt Nam đã giảm đáng kể, từ 3,85 triệu ha trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII xuống còn khoảng 3,1 triệu ha hiện nay. Tuy nhiên, sản lượng vẫn được duy trì ở mức cao, năm 2025 đạt 43,5 triệu tấn thóc. Riêng 3 tháng đầu năm 2026 đạt 3,64 triệu tấn, giảm 5,5% so với cùng kỳ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến:

Vậy 43,5 triệu tấn này được giải quyết như thế nào? 14 triệu tấn là tiêu dùng cho hơn 100 triệu dân cộng với khoảng 20 triệu lượt khách du lịch. Khoảng 7-9 triệu tấn dành cho chế biến. Dự trữ, kể cả trong dân, khoảng 3 triệu tấn; chăn nuôi khoảng 3,4 triệu tấn; và giống khoảng 1 triệu tấn. Năm ngoái, xuất khẩu đạt 7,9 triệu tấn, thu về trên 4,7 tỷ USD.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến:

Việc phân bổ này cho thấy ngành lúa gạo đang được điều hành theo hướng cân đối đa mục tiêu: vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa duy trì xuất khẩu và phục vụ chế biến sâu.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào như xăng dầu, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật gia tăng do tác động từ tình hình quốc tế, trong khi giá lúa trong nước có xu hướng giảm so với năm 2023, Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Chỉ thị 21/CT-TTg nhằm tăng cường điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Trong đó có một số giải pháp như:

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến:

Một trong những giải pháp trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh khoa học công nghệ. Dù tỷ lệ giống lúa chất lượng cao đã đạt 85- 89%, nhưng trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt, việc nâng cao chất lượng vẫn là yêu cầu cấp thiết. Ngành nông nghiệp tập trung vào các giống ngắn ngày, năng suất cao, chất lượng tốt, đáp ứng yêu cầu thị trường.Một việc nữa là phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Riêng việc giảm phát thải không chỉ làm ở 1 triệu ha, sắp tới sẽ có cơ sở thực tiễn và cơ sở khoa học để triển khai ở cả Đông Nam Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ, Trung du miền núi phía bắc, Đồng bằng sông Hồng và trên phạm vi toàn quốc để chúng ta có tiến trình giảm phát thải, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết tại COP26. Về quy trình canh tác, chúng ta áp dụng quy trình "3 giảm 3 tăng", giảm chi phí sản xuất, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và giảm phân vô cơ.

Một điểm nghẽn lâu nay là tình trạng "được mùa rớt giá" do nông dân cùng mua vật tư và cùng thu hoạch trong một thời điểm. Để khắc phục, ngành nông nghiệp đã triển khai giải pháp giãn vụ, kết hợp với dự trữ vật tư nông nghiệp nhằm bình ổn giá. Trong năm 2024, đã có 3 lần xuất dự trữ giống lúa để hỗ trợ sản xuất.

Dù đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường quốc tế, ngành nông nghiệp vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực trong quý I/2026. Tăng trưởng toàn ngành đạt 3,58%; sản lượng thịt đạt 2,28 triệu tấn (tăng 4,9%); thủy sản đạt 2,7 triệu tấn (tăng 3,3%); lâm nghiệp đạt 12 triệu m³ gỗ (tăng trên 3%).

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến:

Trong 3 tháng qua, mặc dù chịu áp lực quốc tế rất phức tạp và khó khăn, nhưng ngành nông nghiệp vẫn tăng trưởng 3,58%. Sản lượng lúa gạo là 3,64 triệu tấn; chăn nuôi đạt 2,28 triệu tấn thịt, tăng 4,9%; thủy sản đạt 2,7 triệu tấn, tăng 3,3%; lâm nghiệp đạt 12 triệu khối gỗ, tăng trên 3%. Kim ngạch xuất khẩu đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%, thặng dư thương mại là 4,78 tỷ USD, tăng 12%.

Có thể thấy, trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động, ngành nông nghiệp đã chủ động điều hành linh hoạt, giữ vững cân đối giữa sản xuất, tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Không chỉ bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, các giải pháp đồng bộ còn góp phần ổn định thu nhập cho nông dân, nâng cao giá trị gia tăng của hạt gạo và từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.