Cần đồng bộ pháp lý, hạ tầng và công nghệ để phát triển công trình cao tầng

Cần nhiều tiêu chuẩn hạ tầng đồng bộ, công nghệ, năng lực trong xây dựng nhà cao tầng đô thị

Phát biểu tại Diễn đàn Nhà cao tầng 2026 (Tall Building Forum 2026) diễn ra vào ngày 14/5 vừa qua, ông Lê Minh Long, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, trong những năm qua, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, các công trình cao tầng tại Việt Nam đã phát triển nhanh chóng cả về số lượng, quy mô và công năng sử dụng.

Ông Lê Minh Long, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng).

Đây là giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, hình thành các không gian đô thị hiện đại, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng sống của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cũng cho thấy nhiều vấn đề đặt ra cần được nhìn nhận một cách toàn diện và cần có phương hướng giải quyết.

Trong những năm qua, theo ông Long, hệ thống Tiêu chuẩn và Quy chuẩn của Việt Nam không ngừng phát triển, ngày càng hoàn thiện, là công cụ quản lý kỹ thuật, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế xã hội.

"Tuy nhiên, nhiều công trình có quy mô, chiều cao lớn, kỹ thuật phức tạp ngày càng xuất hiện, đòi hỏi các Tiêu chuẩn và Quy chuẩn, trong đó có các Tiêu chuẩn và Quy chuẩn liên quan tới hệ thống kỹ thuật công trình, tiếp tục cần được rà soát, cập nhật, hoàn thiện để đáp ứng thực tiễn. Đây cũng là yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả trong đầu tư xây dựng và được Bộ Xây dựng xác định là nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới", ông Long chia sẻ.

Thứ hai, theo ông Long, định hướng phát triển công trình xanh, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường cần tiếp tục được quán triệt sâu sắc. Đây không chỉ là xu thế chung của thế giới mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam cam kết phát triển bền vững.

Việc hoàn thiện các tiêu chí kỹ thuật liên quan đến môi trường trong công trình, từ chất lượng không khí, sử dụng năng lượng, đến quản lý chất thải, cần được đẩy mạnh để tạo cơ sở triển khai thống nhất trong thực tiễn.

Tiếp đó, công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị phải đi trước một bước, bảo đảm tính đồng bộ giữa phát triển công trình cao tầng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Việc nghiên cứu, áp dụng các mô hình đô thị tiên tiến như đô thị nén, đô thị sinh thái cần được xem xét phù hợp với điều kiện Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và chất lượng môi trường sống đô thị.

Các công trình cao tầng tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng cả về số lượng, quy mô và công năng sử dụng.

Bên cạnh đó, ông Long nhận định các hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong nhà cao tầng cần được đặc biệt chú trọng, nhất là các hệ thống cấp thoát nước, phòng cháy chữa cháy, thông gió và xử lý môi trường.

Đây là những yếu tố liên quan trực tiếp đến an toàn tính mạng, sức khỏe người dân, an toàn cho công trình và chất lượng vận hành công trình. Thực tiễn cho thấy, công tác thiết kế, đầu tư và vận hành các hệ thống này vẫn còn những bất cập, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cả về tiêu chuẩn và giải pháp kỹ thuật.

Ngoài ra, cần thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu, hoàn thiện thể chế và thực tiễn triển khai, đồng thời tăng cường năng lực quản lý, phối hợp liên ngành giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị nghiên cứu, tư vấn và doanh nghiệp để bảo đảm hiệu quả thực thi.

Ông Long cho biết, trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi và chủ động hoàn thiện khung pháp lý nhằm thúc đẩy phát triển công trình cao tầng theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững.

Tầm nhìn dài hạn cho đô thị tại Việt Nam

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trong kỷ nguyên hiện nay, các thành phố phải trở thành trung tâm của kinh tế tri thức - dịch vụ chất lượng cao. Theo vị chuyên gia, một đô thị quá phân tán sẽ khó tạo ra hiệu ứng lan tỏa và sức bật kinh tế mạnh mẽ.

Việc hoàn thiện các tiêu chí kỹ thuật liên quan đến môi trường trong công trình đang được chú trọng.

Chính vì vậy, điều này đòi hỏi không gian đô thị đủ "dày" để hình thành hệ sinh thái sáng tạo, nơi doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao có thể tương tác thường xuyên.

Trong bối cảnh đó, vị chuyên gia cho rằng, trước hết, cần rà soát lại các quy hoạch phân khu, xác định rõ những khu vực ưu tiên phát triển mật độ cao, đặc biệt là dọc các tuyến đường sắt đô thị.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát phát triển nhà thấp tầng tự phát là yêu cầu bắt buộc. Đi kèm với đó, cần minh bạch hóa dữ liệu quy hoạch, ứng dụng công nghệ số trong quản lý xây dựng.

Cũng tại Diễn đàn Nhà cao tầng 2026 (Tall Building Forum 2026),Phó chủ tịch EuroCham Jean-Jacques Bouflet nhận định, Việt Nam đang ở giai đoạn quan trọng trong tiến trình phát triển đô thị.

Trước áp lực gia tăng dân số tại Hà Nội và TP.HCM, việc phát triển cao ốc là một trong những giải pháp quy hoạch cần thiết để tối ưu hóa quỹ đất, tích hợp hệ thống hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của đô thị.

"Những chuyển dịch về mặt chính sách gần đây, tiêu biểu là việc thực thi Luật Xây dựng sửa đổi và các cải cách thể chế, cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc hiện đại hóa môi trường đô thị. Hiện nay, phát triển bền vững đang trở thành một trong những tiêu chuẩn quan trọng trong quy hoạch cao ốc. Đây là sự thay đổi cần thiết trong bối cảnh các đô thị Việt Nam đang mở rộng nhanh chóng", ông Bouflet cho biết.

Trên thế giới, xu hướng thiết kế đang chuyển dịch từ các tòa tháp kính biệt lập sang mô hình "không gian sống theo chiều đứng" (vertical communities) tích hợp. Tại đây, không gian sống, làm việc, thương mại, mạng lưới di chuyển và tiện ích công cộng cùng được tổ chức trong một hệ thống đô thị ưu tiên khả năng đi bộ.

Ông Shonn Mills, Chủ tịch Hội đồng Đô thị theo phương đứng (CVU), dẫn chứng dữ liệu 15 năm qua và chỉ ra rằng các tổ hợp đa chức năng (mixed-use) tích hợp toàn diện các nhu cầu sống và làm việc đang là xu hướng phổ biến.

"Hình thái đô thị đặc trưng và mật độ dân cư cực cao của TP.HCM (hiện nằm trong top 20 toàn cầu) vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội lớn. Các tòa nhà cao tầng giờ đây không còn là những khối cấu trúc biệt lập; chúng đang trở thành những cấu phần huyết mạch của một đô thị nén sống động", ông Mills phân tích.

Mật độ dân cư cao được các chuyên gia nhìn nhận như một yếu tố có thể tối ưu hóa. Đô thị Việt Nam có đặc trưng gắn liền với nhịp sống phố thị, tính tương tác cộng đồng và hoạt động giao thương đa dạng. Các chuyên gia lưu ý công tác quy hoạch tương lai cần chú trọng gìn giữ các yếu tố nhân văn này khi phát triển không gian theo chiều dọc.

Bà Florence Chan, Giám đốc tại Kohn Pedersen Fox (KPF) chia sẻ, từ câu chuyện thực tế từ việc phát triển cảng Victoria (Hồng Kông, Trung Quốc) thành không gian công cộng kết nối với đô thị, khi liên hệ với Việt Nam về tính bền vững, bà cho rằng cần chuyển dịch trọng tâm từ chi phí xây dựng ngắn hạn sang việc quản lý tổng chi phí trong toàn bộ vòng đời công trình.

"Chúng ta cần chuyển trọng tâm từ việc đong đếm chi phí xây dựng ban đầu sang cách tính tổng chi phí trong suốt vòng đời của công trình. Việc đầu tư vào các vật liệu cao cấp và thiết kế tích hợp ngay từ hôm nay chính là khoản bảo chứng cho tuổi thọ cũng như hiệu suất vận hành của tòa nhà trong nhiều thập kỷ tới", bà Chan nhấn mạnh.