Cần giải pháp căn cơ trước tình trạng thiếu nước mùa nắng nóng ở Phú Lộc và Chân Mây - Lăng Cô

Người dân lắp hệ thống bơm nước giếng vì thiếu nước máy

Ngày mưa vẫn… thiếu nước

Có mặt tại thôn Khe Su, xã Phú Lộc vào chiều 10/6, dù trời đổ mưa dông nhưng nhiều hộ dân vẫn phải chật vật xoay xở nước sinh hoạt. Chị Nguyễn Thị Nhớ (sinh năm 1994) cho biết: “Khoảng 10 ngày qua (tính từ đầu tháng 6), gia đình tôi liên tục rơi vào cảnh thiếu nước. Có lúc nước chảy rất yếu, giờ cao điểm thì hoàn toàn không có nước. Gia đình buộc phải dùng nước giếng để sinh hoạt”.

Không riêng gia đình chị Nhớ, nhiều hộ dân tại thôn Khe Su cũng lâm vào cảnh tương tự. Ông Nguyễn An (sinh năm 1960) chia sẻ, dù thức dậy từ 4 giờ sáng để hứng nước nhưng nước vẫn rất yếu. “Thiếu nước nên việc tắm giặt, sinh hoạt hằng ngày chủ yếu dùng nước giếng hoặc ra suối. Chỉ có nấu ăn mới dùng nước dự trữ hoặc nước do xe bồn của Công ty Cổ phần Cấp nước Huế (HueWACO) chở tới”, ông An cho hay.

Nước giếng nhiễm phèn, có màu vàng nhưng người dân xã Chân Mây - Lăng Cô đành phải sử dụng để giặt giũ do thiếu nước sạch

Tại xã Chân Mây - Lăng Cô, tình trạng thiếu nước cũng diễn ra nghiêm trọng. Chiều 10/6, tại thôn Loan Lý, dù thời tiết có mưa nhưng nhiều hộ dân vẫn không có nước máy để sử dụng. Chị Vũ Thị Thanh Tuyền cho biết: “Chưa năm nào mất nước kéo dài mấy ngày như vậy. Thức khuya để trữ nước cũng không được”. Còn theo chị Phạm Thị Đào (trú tại thôn Loan Lý), gia đình phải mua từng bình nước để nấu ăn, còn sinh hoạt hằng ngày đành sử dụng nguồn nước giếng nhiễm phèn.

Ngược lên Nhà máy nước Chân Mây, sau trận mưa, dù bể điều tiết của nhà máy có tích được một lượng nước nhưng vẫn thấy rõ đáy bể. Cán bộ tại nhà máy chia sẻ, lịch sử lập lại sau đợt khô hạn năm 2021. Ngày thường hai bể với chiều cao 2,45m và 4,2m với tổng dung tích 2 bể là 12.600m3 luôn đầy nước, nhưng hiện nay lại cạn.

Trước đây, khi nguồn nước dồi dào, Nhà máy nước Chân Mây còn hỗ trợ điều tiết nước cho khu vực Phú Lộc. Tuy nhiên, với tình trạng khô hạn hiện nay, ngay cả nước phục vụ nhu cầu sinh hoạt tại khu vực Chân Mây - Lăng Cô cũng chưa thể đảm bảo. Trong bối cảnh khu vực phía nam thành phố đang phát triển mạnh công nghiệp, du lịch và dịch vụ, nguy cơ thiếu nước là nỗi lo lớn.

Nguồn nước suy giảm, nhu cầu tăng cao

Theo thống kê của HueWACO, trong 6 tháng đầu năm 2026, nhu cầu sử dụng nước tại các xã Chân Mây - Lăng Cô, Phú Lộc và Hưng Lộc tăng cao do ảnh hưởng thời tiết nắng nóng kéo dài, đặc biệt vào các giờ cao điểm. Ước tính nhu cầu sử dụng nước tại khu vực đạt khoảng 15.900m3/ngày trong khi lưu lượng nước nguồn chỉ còn khoảng 11.312 m3/ngày, đáp ứng được 80,8% công suất khai thác được cấp phép của Nhà máy nước Chân Mây (12.000m3/ngày) + Nhà máy nước Lộc Trì (2.000 m3/ngày) và chỉ đáp ứng khoảng 71,1% nhu cầu dùng nước của vùng.

Đối với Nhà máy nước Lộc Trì, mặc dù HueWACO đã vận hành tối đa công suất 2.000 m3/ngày đêm để cấp nước cho hơn 28.327 người dân khu vực Phú Lộc, song sản lượng nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 58% nhu cầu sử dụng nước (70/120 lít người/ngày).

Lãnh đạo HueWACO kiểm tra tình trạng bể điều tiết ở Nhà máy nước Chân Mây khô cạn

Với Nhà máy nước Chân Mây, công suất khai thác được cấp phép tối đa là 12.000 m3/ngày. Tuy nhiên, nguồn nước thô từ Bàu Ghè và Khe Mệ đang suy giảm nhanh do tác động của biến đổi khí hậu, lượng mưa giảm, nắng nóng kéo dài. Đến ngày 8/6/2026, tổng lưu lượng nước nguồn chỉ còn khoảng 9.312 m3/ngày, chỉ đáp ứng 77,6% công suất khai thác đã được cấp phép và có xu hướng tiếp tục giảm trong thời gian tới.

Trong khi đó, nhu cầu sử dụng nước trên địa bàn ngày càng tăng, đặc biệt từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án đầu tư đang triển khai tại khu vực xã Chân Mây - Lăng Cô dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, ảnh hưởng đến công tác cấp nước an toàn trong mùa nắng hạn năm 2026. Nội dung này cũng đã được HueWACO báo cáo UBND thành phố tại các văn bản trong các năm 2024 và 2025.

Cần những giải pháp lâu dài

Trước tình trạng thiếu nước, từ ngày 7/6, HueWACO đã triển khai cấp nước bằng xe bồn đến các khu vực cuối nguồn, vùng đồi cao và nơi thường xuyên thiếu nước nhằm giảm bớt khó khăn cho người dân. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế.

Các xe bồn hỗ trợ nước cho người dân

Hiện, HueWACO tiếp tục vận hành tối đa Nhà máy nước Lộc Trì với công suất 2.000m3/ngày đêm. Qua theo dõi, lưu lượng nguồn nước Khe Su hiện đạt khoảng 5.200m3/ngày đêm. Từ thực tế đó, HueWACO đã đề nghị UBND thành phố cùng các sở, ngành xem xét cho phép nâng công suất khai thác của Nhà máy nước Lộc Trì từ 2.000m3/ngày lên tối đa 4.000m3/ngày (phân kỳ theo các tháng trong năm).

Ngoài ra, HueWACO đã khảo sát và phân tích chất lượng nước tại moong nước mỏ đá Thừa Lưu (khu vực sau khai thác). Kết quả quan trắc môi trường cho thấy các thông số hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn (QCVN 08:2023/BTNMT). HueWACO cũng đề nghị UBND thành phố và các sở, ngành liên quan quan tâm, xem xét cho phép HueWACO khai thác nguồn nước từ moong nước tại mỏ đá Thừa Lưu để kịp thời bổ sung nguồn nước đang suy giảm tại Nhà máy Chân Mây; đồng thời cho phép công ty nghiên cứu, tiếp nhận, sử dụng moong này để đề xuất dự án bổ cập, tạo nguồn lâu dài, bổ sung nguồn nước cho Nhà máy nước Chân Mây.

Ông Dương Quý Dương, Tổng Giám đốc HueWACO cho biết: “Chúng tôi rất trăn trở trước tình hình thiếu nước sinh hoạt của người dân và cũng đã triển khai các giải pháp trước mắt. Tuy nhiên, vẫn cần những giải pháp căn cơ hơn. Nếu được nâng công suất khai thác của Nhà máy nước Lộc Trì và triển khai dự án bổ cập nguồn nước từ moong mỏ đá Thừa Lưu thì có thể đảm bảo nguồn nước sinh hoạt lâu dài cho người dân”.

Theo ông Dương, moong khai thác mỏ đá Thừa Lưu nếu dự án được phép bổ cập, mở rộng, tạo nguồn lâu dài có khả năng trữ khoảng 200.000m3 nước và hoàn toàn có thể trở thành nguồn dự phòng quan trọng trong mùa khô những năm tới. Ngoài ra, HueWACO cũng đầu tư hệ thống để điều tiết, đảm bảo nguồn nước ở các khu vực.

Một vướng mắc hiện nay là nhiều người dân, nhất là khu vực Phú Lộc lo ngại việc nâng công suất khai thác của Nhà máy nước Lộc Trì lên 4.000m3/ngày sẽ dẫn đến thiếu nước sản xuất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Hiệp, Chủ tịch UBND xã Phú Lộc cho rằng, địa phương sẵn sàng phối hợp và mong muốn có giải pháp để đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người dân. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả và lâu dài thì cần có sự đồng thuận của người dân thông qua đối thoại, trao đổi giữa doanh nghiệp và cộng đồng.

Theo các chuyên gia, nỗi lo của người dân là chính đáng nhưng vẫn có thể tìm được giải pháp hài hòa giữa nhu cầu nước sinh hoạt và sản xuất. TS. Trần Hữu Tuyên, nguyên Trưởng khoa Địa lý - Địa chất, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế cho biết, khu vực Phú Lộc có đặc điểm địa hình dốc nên lượng nước mưa lớn vào mùa mưa nhanh chóng chảy ra đầm phá mà không giữ lại được. Có những năm lượng mưa rất lớn nhưng đến mùa nắng nóng, khu vực này vẫn thiếu nước.

Theo TS. Trần Hữu Tuyên, việc nâng công suất khai thác của Nhà máy nước Lộc Trì lên 4.000m3/ngày là giải pháp đã được nghiên cứu, tính toán. Vấn đề quan trọng là cần phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị cấp nước và nông nghiệp để đảm bảo hài hòa lợi ích. Trong các giai đoạn phục vụ tưới tiêu vụ hè thu, nhà máy có thể điều chỉnh công suất phù hợp để ưu tiên sản xuất nông nghiệp. Ngược lại, trong điều kiện bình thường, có thể tăng công suất để tận dụng hiệu quả nguồn nước, tránh lãng phí tài nguyên. Về lâu dài, khu vực phía nam TP. Huế cần có chiến lược tích trữ nguồn nước bài bản hơn thông qua hệ thống thủy lợi, hồ chứa, bể tích nước sạch nhằm chủ động nguồn nước cho mùa khô.

Giải quyết nhu cầu nước sinh hoạt là bài toán bức thiết. Theo lãnh đạo HueWACO, đơn vị đang nỗ lực phối hợp với chính quyền địa phương để gặp gỡ, trao đổi với người dân, hướng đến tạo sự đồng thuận để đảm bảo phương án cấp nước đủ và lâu dài. Mục tiêu quan trọng nhất là đảm bảo cấp nước an toàn, phục vụ đời sống người dân.