Cận kề lệnh cấm nhập khẩu LNG Nga: EU lo bài toán giá cả, Moscow xoay xở tìm đường ra

Các bồn chứa khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khu cảng container tại Rotterdam, Hà Lan. (Nguồn: Getty Images)

Theo phân tích của tổ chức Urgewald (Đức), dựa trên dữ liệu của công ty tình báo năng lượng Kpler, các cảng EU đã tiếp nhận 12,89 triệu tấn LNG từ dự án Yamal của Nga trong giai đoạn tháng 1-10/2026, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Lượng khí này chiếm 81% tổng sản lượng LNG được ghi nhận xuất khẩu từ dự án trên.

Như vậy, EU vẫn là thị trường tiêu thụ chính của một trong những dự án khí đốt trọng điểm của Nga tại Bắc Cực, bất chấp những cam kết nhiều lần của Brussels về việc chấm dứt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch Nga sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát. Trong 10 tháng, cứ khoảng 1,7 ngày, các cảng châu Âu lại tiếp nhận một chuyến tàu chở LNG từ Yamal.

Chi phí nhập khẩu tiếp tục tăng

Chỉ còn khoảng 50 ngày trước khi lệnh cấm nhập khẩu LNG Nga theo các hợp đồng dài hạn hiện hành có hiệu lực, EU vẫn phải chi khoản tiền đáng kể để duy trì nguồn cung từ quốc gia này. Đáng chú ý, giá trị nhập khẩu trong tháng 10 tiếp tục tăng bất chấp lượng hàng giao đến giảm.

Cụ thể, lượng LNG Nga cập cảng EU trong tháng 10 giảm 11% so với tháng trước, nhưng giá trị nhập khẩu ước tính vẫn tăng 2,6%, lên 839 triệu Euro. Nguyên nhân chủ yếu là giá khí đốt chuẩn tại châu Âu tăng lên 86,79 Euro/MWh, cao hơn gấp đôi so với trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.

Pháp là điểm đến chính của LNG từ dự án Yamal (Nga) trong tháng, tiếp nhận khoảng 70% tổng lượng hàng giao đến Liên minh châu Âu (EU). Có 7 chuyến tàu cập các cảng Dunkirk và Montoir của nước này. Tây Ban Nha tiếp nhận 2 chuyến tại cảng Bilbao, trong khi Hà Lan nhận 1 chuyến tại cảng Rotterdam.

Tính chung 10 tháng đầu năm 2026, cảng Zeebrugge của Bỉ là điểm tiếp nhận LNG từ dự án Yamal lớn nhất trong số các cảng tại EU, với 42 chuyến tàu và khoảng 3,1 triệu tấn hàng được dỡ xuống.

Urgewald lưu ý rằng dù không ghi nhận chuyến hàng nào từ dự án Yamal cập cảng Bỉ trong các tháng 8, 9 và 10, cảng này vẫn giữ vai trò quan trọng trong tổng thể hoạt động thương mại này.

Cảng Zeebrugge ở Bỉ là một trong những cảng nhập khẩu LNG lớn nhất châu Âu. (Nguồn: Brussels Times)

Ông Alexander Kirk, chuyên gia vận động về lệnh trừng phạt của Urgewald, cảnh báo việc chuyển sang các nhà cung cấp khác như Mỹ, Na Uy và Algeria vẫn khiến các hộ gia đình châu Âu dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá khí đốt và sức ép chính trị từ bên ngoài.

Ông kêu gọi châu Âu đẩy mạnh các giải pháp năng lượng sạch, trong đó có cải thiện khả năng cách nhiệt của nhà ở, sử dụng máy bơm nhiệt và tăng sản lượng điện gió, điện Mặt trời nhằm giảm nhu cầu khí đốt.

Lệnh cấm có thể gây khó cho Nga

Toàn cảnh nhà máy LNG Yamal tại thị trấn Sabetta, thuộc mỏ South Tambey, bán đảo Yamal, Khu tự trị Yamalo-Nenets, vùng Bắc Cực của Nga. (Nguồn: Getty Images)

Lệnh cấm sắp tới có thể gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động thương mại và vận chuyển LNG của Nga, bởi vị trí của dự án Yamal tại Bắc Cực khiến các cảng châu Âu trở thành điểm đến đặc biệt thuận lợi.

Dự án này sử dụng các tàu chở LNG chuyên dụng đạt tiêu chuẩn Arc7, có khả năng di chuyển qua vùng biển đóng băng. Việc cập cảng châu Âu giúp tàu rút ngắn hành trình, nhanh chóng quay lại nơi sản xuất để tiếp tục vận chuyển hàng.

Nếu không thể tiếp cận các cảng EU, Nga sẽ phải đối mặt với hành trình dài hơn, chi phí vận tải cao hơn và ít lựa chọn chuyển hướng hàng hóa sang thị trường khác. Khó khăn càng lớn vào mùa đông, khi việc di chuyển qua Tuyến đường biển phía Bắc trở nên phức tạp.

Urgewald nhận định việc mất thị trường châu Âu có thể làm suy giảm hiệu quả kinh tế của hoạt động xuất khẩu LNG từ Bắc Cực của Nga, thay vì đơn thuần khiến nguồn cung được chuyển hướng sang các thị trường khác.

Trong giai đoạn tháng 1-10/2026, Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan là những điểm đến lớn tại châu Á, chiếm tổng cộng 18,6% lượng LNG xuất khẩu từ Yamal.

Tuy nhiên, tác động thực tế của lệnh cấm vẫn phụ thuộc vào khả năng Nga phát triển các tuyến vận tải và thị trường thay thế. Ngoài ra, vẫn còn những lo ngại về việc các nước EU có thực thi đầy đủ lệnh cấm hay không, trong bối cảnh mùa đông đang đến gần và an ninh năng lượng tiếp tục là vấn đề đáng quan tâm.

Ông Sebastian Rötters, chuyên gia vận động về lệnh trừng phạt của Urgewald, kêu gọi các nước EU kiên định với quyết định đã đưa ra, không bổ sung ngoại lệ hoặc nhượng bộ vào phút chót, qua đó chấm dứt hoạt động kinh doanh LNG với Nga.