Cần những giải pháp tổng thể để thúc đẩy hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng

Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại buổi ký kết Chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031 và Chương trình Tọa đàm với chủ đề “Hành trình hy vọng,”. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Để bảo đảm nguồn mô, tạng cứu người, Việt Nam cần những giải pháp tổng thể, từ hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng đến tăng cường công tác truyền thông, tạo bước chuyển biến rõ nét về nhận thức, từ đó chuyển đổi thành chủ động đăng ký hiến mô, tạng sau khi chết/chết não.

Ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh như vậy khi phát biểu tại buổi ký kết Chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031 và Chương trình Tọa đàm với chủ đề “Hành trình hy vọng,” do Báo Nhân Dân phối hợp cùng Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người và Hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam tổ chức ngày 19/5.

"Điểm nghẽn" là nguồn tạng hiến

Ông Lê Quốc Minh cho hay những năm gần đây, kỹ thuật ghép tạng của Việt Nam được đánh giá ngang tầm với các nước có nền y học tiên tiến, phát triển trên thế giới. Việt Nam đã thật sự “đi sau về trước” trong việc thực hiện các kỹ thuật ghép tạng. Một người chết não hiến tạng có thể cứu sống được 8 thậm chí 10 người khác, giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh, gia đình người bệnh và xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và lan tỏa giá trị, tinh thần tương thân, tương ái, truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam.

Việc Báo Nhân Dân cùng Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người; Hội vận động Hiến mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam ký kết Chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031 không dừng lại ở việc truyền thông giới thiệu những câu chuyện cảm động, mang đậm giá trị nhân văn về người hiến tạng và người bệnh được ghép tạng mà còn mở rộng sang công tác vận động hiến tặng mô, tạng và tổ chức đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về tuyên truyền, vận động hiến mô, tạng...

"Báo Nhân Dân sẽ phối hợp chặt chẽ với 2 đơn vị triển khai hiệu quả những nội dung đã ký kết, có những sản phẩm báo chí chất lượng cao cung cấp đến công chúng, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển phong trào hiến tặng mô, tạng tại Việt Nam. Báo sẵn sàng đồng hành trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế về hiến tạng, ghép tạng; xây dựng chính sách cho hoạt động tư vấn, hiến mô-tạng; hình thành hệ thống ghép tạng chuyên nghiệp, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật," ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Tiến sỹ Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế). (Ảnh: PV/Vietnam+)

Tiến sỹ Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đánh giá, Việt Nam đã có nhiều kỹ thuật ghép tạng sánh vai với nhiều quốc gia tiên tiến về ghép tạng là điều tự hào. Những lĩnh vực ghép tạng khó nhất, Việt Nam cũng đã làm được như ghép phổi, ghép khối tim-phổi. Tuy nhiên, điểm nghẽn của Việt Nam hiện nay là nguồn tạng hiến. Việt Nam có 34 trung tâm vận động hiến-tặng mô, tạng nhưng con số hiến tặng mô-tạng còn rất khiêm tốn. Trong 10 năm, Việt Nam có 300 ca hiến tặng mô-tạng, không bằng một năm của Thái Lan.

Thời gian qua, rất nhiều cơ quan truyền thông đã đồng hành với Bộ Y tế trong vận động nâng cao nhận thức của người dân. Vì thế, sự phối hợp ký kết giữa 3 bên sẽ tạo đột phá trong công tác truyền thông, tạo sự chuyển đổi trong nhận thức của người dân.

Thay đổi từ “gốc rễ”: Nhận thức xã hội và sự ủng hộ của cộng đồng

Chia sẻ tại lễ ký kết, Phó giáo sư Đồng Văn Hệ - Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người cho biết thách thức lớn nhất của Việt Nam là nguồn hiến tạng từ người chết não còn rất thấp. Nếu như trước năm 2023, tỷ lệ hiến tạng từ người chết não chỉ dưới 5%, thì đến năm 2024 đã tăng lên 12,9% và năm 2025 đạt 18,9%, tức tăng gấp 3-4 lần so với trước đây. Dù vậy, con số này vẫn còn rất thấp so với nhiều quốc gia khác.

Tại Tây Ban Nha, phần lớn nguồn tạng hiến đến từ người chết não và chết tim. Ở Trung Quốc hay Thái Lan, tỷ lệ này khoảng 80%, trong khi Việt Nam hiện vẫn chưa đạt 20%. Điều đó cho thấy còn rất nhiều việc phải làm phía trước.

Ông Hệ cho rằng, để thay đổi thực trạng này, cần bắt đầu từ gốc rễ, đó là nhận thức xã hội và sự ủng hộ của cộng đồng. Trong thời gian qua, truyền thông đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc lan tỏa những giá trị nhân văn của hiến tạng, tuy nhiên, một số nơi còn có những thông tin chưa chính xác về chết não.

Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người kỳ vọng thông tin đúng đắn, khoa học và nhân văn về hiến mô, tạng từ người chết não, từ đó giúp thay đổi nhận thức xã hội một cách bền vững. Sự hợp tác 3 bên hướng tới một mục tiêu rất lớn: xây dựng văn hóa hiến mô, tạng trong cộng đồng người Việt Nam. Sự phối hợp này không chỉ dừng lại ở một vài chương trình ngắn hạn mà sẽ trở thành chiến lược đồng hành lâu dài trong 5-10 năm hoặc hơn nữa.

Chương trình hợp tác 3 bên được kỳ vọng sẽ tạo nên mạng lưới truyền thông đồng bộ, góp phần nâng cao nhận thức xã hội về ý nghĩa của việc hiến tặng mô, tạng cứu người; khuyến khích người dân chủ động đăng ký hiến tặng sau khi qua đời hoặc hiến tặng từ người chết não. Đồng thời, các hoạt động phối hợp cũng hướng tới việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và nhân văn về công tác hiến-ghép mô, tạng tại Việt Nam, qua đó củng cố niềm tin và sự đồng hành của cộng đồng đối với lĩnh vực đặc biệt ý nghĩa này.

Ký kết hợp tác giữa các bên. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Chương trình còn chú trọng hoạt động chăm lo, thăm hỏi, động viên gia đình có người hiến tặng mô, tạng đồng thời nghiên cứu, tham mưu và đề xuất các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả công tác vận động hiến tặng mô, tạng trong thời gian tới. Việc xây dựng mạng lưới kết nối đa ngành với sự tham gia của bệnh viện, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các đối tác quốc tế cũng được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy hoạt động hiến-ghép tạng tại Việt Nam phát triển hiệu quả, bền vững và giàu tính nhân văn.

Theo nội dung ký kết, 3 đơn vị sẽ phối hợp tổ chức các chiến dịch truyền thông, tọa đàm, chương trình vận động đăng ký hiến tặng mô, tạng trên phạm vi toàn quốc; xây dựng các tuyến bài, phóng sự, chuyên đề phản ánh những câu chuyện truyền cảm hứng về người hiến và người được ghép tạng. Bên cạnh đó, các bên cũng thống nhất triển khai hoạt động đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền, vận động hiến tặng mô, tạng tại các địa phương và cơ sở y tế.

Sự kiện ký kết Chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031 giữa 3 đơn vị đánh dấu bước phát triển mới trong việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan báo chí, đơn vị chuyên môn và các tổ chức xã hội nhằm lan tỏa sâu rộng thông điệp nhân văn về hiến tặng mô, tạng tới cộng đồng./.