Căn phòng được cả World Cup 2026 chú ý

Không có tiếng còi khai cuộc, không có những buổi tập chiến thuật hay các ngôi sao bóng đá. Thay vào đó là những màn hình máy tính sáng suốt ngày đêm, các biểu đồ dịch tễ liên tục cập nhật.

Với một giải đấu dự kiến đón khoảng 6,5 triệu người hâm mộ đến Mỹ, Canada và Mexico, mầm bệnh có thể theo chân các cổ động viên vượt qua biên giới quốc gia chỉ trong thời gian ngắn.

Bên trong khuôn viên Đại học Georgetown ở thủ đô Washington, D.C (Mỹ), một phòng thí nghiệm đã được chuyển đổi thành Trung tâm Điều hành Tình báo An ninh Y tế (HSOC) - nơi được ví như "trạm radar" giám sát các nguy cơ sức khỏe cộng đồng trước và trong thời gian diễn ra World Cup 2026.

Hàng chục chuyên gia làm việc bất kể ngày đêm để theo dõi tình hình dịch bệnh. Ảnh: Washington Bureau.

Trạm "radar" y tế phía sau World Cup

Suốt ngày đêm, gần 20 nhà phân tích dữ liệu, chuyên gia dịch tễ học và nhân viên y tế công cộng rà soát những dòng thông tin được gửi về theo thời gian thực từ khắp nơi trên thế giới.

Trên một màn hình là dữ liệu dịch bệnh, trên màn hình khác là các trận giao hữu chuẩn bị cho World Cup. Bóng đá hiện diện ở khắp nơi trong căn phòng, nhưng điều thu hút sự chú ý của họ không phải tỷ số. Thứ họ tìm kiếm là những ca sốt bất thường, các ổ dịch mới xuất hiện hoặc bất kỳ dấu hiệu nào có thể trở thành mối đe dọa đối với hàng triệu người trong thời gian diễn ra giải đấu.

Rebecca Katz, Giám đốc HSOC, cho biết trung tâm được xây dựng như một hệ thống cảnh báo sớm cho các nguy cơ y tế công cộng. Mỗi ngày, nhóm chuyên gia thu thập và phân tích lượng lớn dữ liệu từ hệ thống giám sát nước thải, hồ sơ y tế điện tử, các cảnh báo dịch bệnh quốc tế cùng nhiều nguồn thông tin khác. Sau đó, những dữ liệu này được tổng hợp thành báo cáo gửi tới các cơ quan y tế công cộng và những người phụ trách công tác tổ chức của FIFA vào sáng sớm.

Danh sách các mối đe dọa được theo dõi trải dài từ cúm mùa, sởi, norovirus cho tới những dịch bệnh nguy hiểm hơn như Ebola. "Chúng tôi cung cấp bằng chứng, dữ liệu và các cảnh báo sớm. Khi xuất hiện điều gì đó có thể cần phản ứng từ hệ thống y tế, chúng tôi sẽ lập tức đánh dấu và thông báo cho các cơ quan chức năng", bà Katz nói.

Không chỉ dựa vào các nguồn dữ liệu chính thức, HSOC còn hợp tác với nhiều tổ chức chuyên theo dõi xu hướng sức khỏe trên môi trường mạng. Hoạt động này được gọi là "social listening" - lắng nghe các cuộc thảo luận trong cộng đồng nhằm phát hiện những tín hiệu bất thường trước khi chúng xuất hiện trong các báo cáo chính thức.

Theo bà Katz, một trong những thách thức lớn nhất trong ứng phó với các nguy cơ y tế xuyên biên giới là khả năng chia sẻ và kết nối dữ liệu giữa các địa phương, các bang và các quốc gia. "Nhiều tổ chức gặp khó khăn trong việc tích hợp những nguồn thông tin rất khác nhau nằm ngoài phạm vi quản lý của họ. Điều chúng tôi muốn làm là trở thành một mắt xích hỗ trợ, giúp tăng cường năng lực cho toàn bộ hệ thống", bà cho biết.

TS Rebecca Katz cho biết các bệnh do muỗi truyền cũng là nguy cơ được theo dõi sát trước World Cup 2026.

Những mối đe dọa ngoài sân cỏ

Mạng lưới giám sát này không được xây dựng cho những kịch bản giả định xa vời. Ngay từ trước khi World Cup khởi tranh, giới chức y tế đã phải đối mặt với hàng loạt nguy cơ hiện hữu.

Đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda đang thu hút sự chú ý của cộng đồng y tế toàn cầu. Cùng thời điểm, nhiều nguồn lực y tế của Mỹ và quốc tế cũng phải dồn sức ứng phó với một đợt bùng phát virus Hanta hiếm gặp.

Tuy nhiên, theo TS Marcus Plescia, Giám đốc Y tế Hội đồng Y tế quận Fulton (bang Georgia), những bệnh truyền nhiễm quen thuộc mới là thách thức đáng lo ngại nhất, bởi chúng có thể lan rộng nhanh chóng trong môi trường tập trung đông người như World Cup.

Trong số đó, các bệnh lây truyền qua đường hô hấp được xem là mối lo hàng đầu. Bệnh sởi đặc biệt được chú ý khi Mỹ, Mexico và Canada đều ghi nhận số ca mắc gia tăng trong thời gian gần đây.

Bên cạnh đó, các bệnh lây truyền qua đường tình dục, sốt xuất huyết Dengue, chikungunya và nhiều bệnh khác cũng nằm trong danh sách theo dõi. Theo TS Rebecca Katz, việc hàng triệu du khách quốc tế đổ về Bắc Mỹ có thể tạo điều kiện để một số mầm bệnh duy trì chuỗi lây truyền trong cộng đồng.

Ngoài dịch bệnh, các chuyên gia còn theo dõi những rủi ro quen thuộc của các sự kiện đông người như nắng nóng cực đoan, chất lượng không khí suy giảm, quá liều thuốc và ngộ độc thực phẩm.

"Đám đông, thời tiết mùa hè, sự kiệt sức vì vận động và chất cồn là công thức đưa người ta thẳng đến phòng cấp cứu mỗi năm", TS Katelyn Jetelina, nhà dịch tễ học và cựu cố vấn cấp cao của CDC Mỹ, nhận định.