'Đội tuyển đắt giá nhất' gặp bất lợi tại World Cup 2026

Đội tuyển Pháp - á quân World Cup 2022 - có thể gặp bất lợi về mặt thời tiết do lịch thi đấu tại World Cup 2026. Ảnh: Reuters.

World Cup 2026 diễn ra tại 16 thành phố ở Mỹ, Canada và Mexico từ ngày 11/6 đến 19/7, đúng vào thời điểm mùa hè được dự báo nóng bất thường.

Các đội tuyển sẽ phải thi đấu trong điều kiện thời tiết rất khác nhau khi di chuyển khắp Bắc Mỹ. Nhiệt độ và độ ẩm có thể trở thành “đối thủ” không kém phần khó chịu.

Theo phân tích của Bloomberg dựa trên dữ liệu thời tiết 10 năm gần đây, Tunisia là đội có lịch thi đấu chịu bất lợi lớn nhất, tiếp theo là Pháp - á quân World Cup 2022, cũng là đội bóng dẫn đầu về giá trị đội hình tại World Cup 2026. Ngược lại, Uzbekistan có lịch trình “dễ chịu” nhất nhờ được thi đấu tại các sân vận động có điều hòa không khí.

Donal Mullan, giảng viên cao cấp tại Đại học Queen's Belfast (Bắc Ireland) và đồng tác giả một nghiên cứu năm 2025 về rủi ro nhiệt độ tại World Cup, nhận định: “Các cầu thủ Tunisia có thể thích nghi với thời tiết nóng tốt hơn một số đội tuyển khác, chẳng hạn như các đội ở châu Âu”.

Tuy nhiên, theo ông Mullan, ngay cả những đội tuyển thích nghi tốt với nắng nóng cũng “gần như chắc chắn” chịu ảnh hưởng khi giải đấu kéo dài suốt 39 ngày.

“Vòng lặp của cái nóng sẽ tích tụ theo thời gian, cùng với đó là sự mệt mỏi”, ông cho hay.

Kỳ World Cup nóng nực

Phân tích của Bloomberg dựa trên chỉ số sốc nhiệt, say nắng (WBGT) - thước đo mức độ căng thẳng do nhiệt gây ra cho cơ thể. Các tính toán về World Cup 2026 được xây dựng dựa trên vị trí các sân vận động, giờ thi đấu, dữ liệu thời tiết trong 10 năm gần đây cùng những yếu tố như hệ thống điều hòa không khí tại sân.

Sự chênh lệch giữa các đội tuyển không chỉ nằm ở việc họ phải thi đấu trong điều kiện nóng đến mức nào. Một số đội còn phải đối mặt với những biến động thời tiết rất lớn giữa các trận đấu, buộc cầu thủ liên tục thích nghi với môi trường hoàn toàn khác nhau. Chẳng hạn, đội tuyển Hà Lan có thể trải qua mức chênh lệch WBGT gần 13 độ C, trong khi mức biến động của Uzbekistan chỉ khoảng 1 độ C.

Thực tế, giải bóng đá danh giá nhất hành tinh từ lâu đã không xa lạ với những thách thức do nhiệt độ khắc nghiệt gây ra. Lo ngại về nắng nóng từng khiến kỳ FIFA World Cup 2022 tại Qatar phải chuyển từ mùa hè sang mùa đông. Tại FIFA Club World Cup diễn ra ở Mỹ năm ngoái, nhiều cầu thủ và huấn luyện viên cũng phàn nàn về cái nóng như thiêu đốt.

Erling Haaland cùng dàn sao tuyển Na Uy cởi trần phơi nắng trên sân tập, nhằm thích nghi với thời tiết nóng bức trước thềm World Cup 2026. Ảnh: X.

Khi ngày khai mạc World Cup 2026 (11/6) đến gần, các bác sĩ, nhà khoa học và chuyên gia về nắng nóng cảnh báo nguy cơ cầu thủ phải đối mặt với “mức độ căng thẳng nhiệt đáng lo ngại”.

Để ứng phó, FIFA quy định bắt buộc tạm dừng 3 phút giữa các hiệp để cầu thủ bổ sung nước, đồng thời cung cấp đồ uống, khăn lạnh và các khu vực có bóng râm. Tuy nhiên, 21 nhà khoa học cho rằng khoảng nghỉ này “quá ngắn để tạo ra tác động đáng kể” và nên kéo dài ít nhất gấp đôi.

Một phân tích riêng về nguy cơ nắng nóng cực đoan tại World Cup do các nhà khoa học thuộc Imperial College London và World Weather Attribution thực hiện cho thấy khoảng 1/4 số trận đấu theo lịch sẽ diễn ra tại những thành phố có mức nhiệt đủ để bắt đầu ảnh hưởng đến khả năng tự làm mát của cơ thể.

Các nhà nghiên cứu xác định có 5 trận đấu mà chỉ số WBGT nhiều khả năng đạt mức 27,8 độ C - ngưỡng mà FIFPRO (tổ chức đại diện cho các cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp trên toàn thế giới) khuyến nghị nên hoãn thi đấu. Nếu xét mức nhiệt cao nhất từng ghi nhận tại các sân vận động này trong thập kỷ qua, số trận có nguy cơ vượt ngưỡng còn lớn hơn nhiều.

Nguy cơ sốc nhiệt

Theo các nhà khoa học, nắng nóng tạo áp lực lớn lên cơ thể, làm giảm phong độ thi đấu ở mức cao nhất của các cầu thủ. Khi nhiệt độ tăng cao, họ thường chạy chậm hơn, thực hiện ít pha bứt tốc hơn và giảm số lần chạm bóng, chuyền bóng hay tranh chấp thành công.

“Các cầu thủ đơn giản là không còn chơi tốt như bình thường”, ông Ollie Jay, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nhiệt độ và Sức khỏe thuộc Đại học Sydney, nhận định.

Ngay cả những vận động viên đỉnh cao cũng có thể bị chóng mặt, buồn nôn và kiệt sức, nếu không được xử lý kịp thời có thể tiến triển thành sốc nhiệt đe dọa tính mạng. Các trường hợp nghiêm trọng còn có thể để lại di chứng lâu dài và làm tăng nguy cơ tái phát trong tương lai.

Hiện nay, các đội tuyển nỗ lực tập luyện trong điều kiện tương tự môi trường thi đấu, chẳng hạn như Anh sử dụng lều tập có gia nhiệt. Tuy nhiên, dù cơ thể có thể thích nghi với thời tiết nóng bức sau khoảng 2 tuần, không phải cầu thủ nào cũng có đủ thời gian do lịch thi đấu dày đặc.

Ngay cả việc thi đấu trong sân vận động có điều hòa nhiệt độ cũng không hoàn toàn lý tưởng. Do đó, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã bắt đầu thảo luận về việc chuyển thời gian khai mạc World Cup từ tháng 6 sang tháng 3 hoặc tháng 10 sau năm 2030, theo Los Angeles Times.

Các trận đấu tại World Cup 2026 sẽ có thời gian nghỉ 3 phút giữa mỗi hiệp bất kể điều kiện thời tiết, FIFA cho biết. Ảnh: Reuters.

Trong khi các cầu thủ phải liên tục tăng tốc trên sân dài 105 m, ở khán đài, khán giả có thể phơi mình hàng giờ dưới nắng nóng, uống đồ có cồn. Với những người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, căng thẳng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ đau tim.

Tại sân vận động ngoài trời hơn 70.000 chỗ ngồi ở thành phố Kansas (Mỹ), cả 6 trận đấu sẽ diễn ra ở đây đều được xếp lịch vào buổi tối để tránh nóng, nhiều trận bắt đầu từ 21h trở đi theo giờ miền Đông nước Mỹ. Tuy nhiên, không phải thành phố chủ nhà nào cũng có điều kiện tổ chức các trận đấu muộn.

Theo chuyên gia, nguy cơ sốc nhiệt là có thật, nhưng kịch bản phổ biến hơn có lẽ là mọi người sẽ có trải nghiệm rất tồi tệ khi chất lượng trận đấu giảm sút vì các cầu thủ quá nóng, trong khi khán giả cũng phải chịu đựng sự oi bức khi theo dõi. Bên cạnh đó, đối với khán giả, việc uống rượu có thể làm họ mất nước nhanh hơn.

Theo Viện Khoa học Thể thao Gatorade, với đủ thời gian để thích nghi, tiếp cận với bóng râm và nước đầy đủ, những người khỏe mạnh có thể chịu được tiếp xúc kéo dài với căng thẳng nhiệt độ môi trường.

Thể lực là "người bảo vệ tuyệt vời" trong cái nóng, nhưng nhiều người hâm mộ sẽ không ở trạng thái thể chất tối ưu vì họ không hoạt động thể chất nhiều như các vận động viên. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc hydrat hóa sẽ rất quan trọng đối với sự an toàn của khán giả.