Cần quy định sát thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ở khu vực biên giới

Đại tá Phạm Văn Thắng, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang (thứ nhất từ trái sang) cùng đoàn công tác Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang kiểm tra về công tác quản lý, bảo vệ biên giới trên địa bàn tỉnh An Giang. Ảnh: Tiến Vinh

Tránh bỏ lọt tội phạm buôn lậu thuốc lá khi nâng ngưỡng định lượng

Xuất phát từ thực tiễn đấu tranh với các loại tội phạm trên tuyến biên giới đất liền, biển, đảo, tại phiên thảo luận tại tổ, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 19/10, về Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Phạm Văn Thắng, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Bộ luật Hình sự.

Đại biểu Phạm Văn Thắng cho rằng, điều này nhằm hoàn thiện quy định xử lý tội phạm, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Cùng với đó, đại biểu đã tập trung phân tích những vấn đề có thể phát sinh từ thực tiễn quản lý, bảo vệ biên giới.

Cụ thể, đối với quy định xử lý hình sự hành vi buôn bán, vận chuyển thuốc lá điếu nhập lậu tại Điều 172, Điều 173 của Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu cho rằng, việc bỏ tiêu chí định lượng riêng theo số bao thuốc lá, chuyển sang xác định trách nhiệm hình sự theo trị giá hàng hóa từ 200 triệu đồng, có thể tạo ra những bất cập trong thực tiễn áp dụng tại khu vực biên giới.

Dẫn chứng từ quy định hiện hành tại Điều 190, Điều 191 Bộ luật Hình sự, đại biểu nêu: Hành vi buôn bán, vận chuyển từ 1.500 bao thuốc lá điếu nhập lậu, tương đương 3 thùng, đã có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Với giá giả định 27.000 đồng/bao, số hàng này trị giá khoảng 40 triệu đồng. Trong khi đó, nếu áp dụng ngưỡng trị giá 200 triệu đồng như dự thảo, số lượng thuốc lá phải đạt gần 7.500 bao, tương đương 15 thùng, mới chạm ngưỡng về giá trị. Mức này cao gấp khoảng 5 lần so với cách xác định theo định lượng đang được áp dụng.

Từ góc độ của lực lượng thường xuyên tiếp cận, phát hiện và đấu tranh với các hành vi vi phạm trên tuyến biên giới, đại biểu Phạm Văn Thắng cho biết, các đối tượng buôn lậu thường chia nhỏ hàng hóa, tổ chức vận chuyển thành nhiều chuyến hoặc thuê nhiều người vận chuyển nhằm né tránh sự kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng. Vì vậy, nếu chỉ căn cứ vào trị giá hàng hóa với ngưỡng cao, nhiều vụ vận chuyển hàng nghìn bao thuốc lá có thể không đủ điều kiện xử lý hình sự theo tiêu chí này. Điều đó tiềm ẩn nguy cơ làm giảm hiệu quả răn đe, phòng ngừa tội phạm, đồng thời chưa bảo đảm sự đồng bộ về chính sách với Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được xem xét sửa đổi tại kỳ họp.

Đại biểu Phạm Văn Thắng đề nghị tiếp tục duy trì ngưỡng định lượng riêng đối với thuốc lá điếu nhập lậu. Trường hợp chuyển sang tiêu chí trị giá, cơ quan soạn thảo cần đánh giá kỹ tác động, xác định ngưỡng phù hợp với đặc thù mặt hàng và thực tiễn đấu tranh chống buôn lậu tại khu vực biên giới.

Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang tiếp nhận công dân Việt Nam vi phạm luật cư trú, do lực lượng chức năng Campuchia trao trả. Ảnh: Tiến Vinh

Bổ sung vào Bộ luật trường hợp xuất cảnh, nhập cảnh trái phép do bị lừa gạt

Một nội dung khác được đại biểu Phạm Văn Thắng đề cập là quy định về trách nhiệm hình sự đối với người xuất cảnh, nhập cảnh trái phép quy định tại khoản 2 Điều 339 của Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Đại biểu tán thành quy định người xuất cảnh, nhập cảnh trái phép do bị cưỡng ép thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và tiếp nhận các trường hợp công dân trở về nước, đại biểu đề nghị bổ sung trường hợp người thực hiện hành vi xuất cảnh, nhập cảnh trái phép do bị lừa gạt.

Theo đại biểu, trên thực tế, nhiều công dân bị dụ dỗ ra nước ngoài bằng những lời mời chào “việc nhẹ, lương cao”. Sau khi xuất cảnh, họ có thể bị giam giữ, cưỡng ép lao động hoặc ép buộc tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến. Khi được giải cứu, trao trả về nước, những người này có thể đã thực hiện hành vi xuất cảnh, nhập cảnh trái phép nhưng do bị lừa gạt và rơi vào tình thế bị động.

Từ thực tế đó, việc bổ sung trường hợp bị lừa gạt sẽ góp phần hoàn thiện quy định pháp luật, bảo đảm phân biệt rõ hơn giữa người chủ động thực hiện hành vi vi phạm và người bị lợi dụng, lôi kéo vào hoàn cảnh ngoài ý muốn. Qua đó, pháp luật vừa đảm bảo yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, vừa bảo đảm tính nhân đạo và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Hoàn thiện pháp luật từ yêu cầu thực tiễn

Từ hai vấn đề nêu trên, đại biểu Phạm Văn Thắng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định của Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), chú trọng những tình huống phát sinh trong thực tiễn áp dụng pháp luật, nhất là tại địa bàn biên giới.

Theo hướng tiếp cận này, việc sửa đổi pháp luật không chỉ nhằm hoàn thiện kỹ thuật lập pháp mà còn phải bảo đảm tính thống nhất, chặt chẽ và khả thi; quy định cần đủ sức răn đe đối với hành vi phạm tội, đồng thời tránh xử lý hình sự một cách máy móc đối với những trường hợp người dân bị cưỡng ép, lừa gạt.

Những kiến nghị của đại biểu được đặt ra từ thực tiễn công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đây cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động, hoàn thiện dự thảo, hướng tới xây dựng các quy định hình sự vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh, trật tự và quyền lợi chính đáng của người dân.