Vụ án hủy hoại rừng ở Nghệ An: Luật sư nêu dấu hiệu thiếu khách quan trong giám định

Hình ảnh hiện trạng rừng khu vực không bị tác động (bên trái) và rừng sau khi bị cáo Lê Văn Thành tác động. Ảnh: Luật sư cung cấp

Tư cách tổ chức giám định và giám định viên có hợp pháp?

Theo quan điểm bào chữa của luật sư Phùng Huyền (Công ty Luật A+), một trong những vấn đề cần được xem xét trước tiên là tư cách của Trung tâm Tư vấn và Phát triển Lâm nghiệp thuộc Viện Điều tra, Quy hoạch rừng khi được Cơ quan CSĐT Công an huyện Quỳ Hợp trưng cầu giám định.

Cụ thể, ngày 12/5/2023, Cơ quan CSĐT Công an huyện Quỳ Hợp ban hành Quyết định trưng cầu giám định số 88/QĐ-TCGĐ, yêu cầu Trung tâm Tư vấn và Phát triển Lâm nghiệp xác định trạng thái, trữ lượng và diễn biến rừng tại tiểu khu 330, xã Bắc Sơn. Ngày 18/5/2023, đoàn công tác khảo sát, thu thập dữ liệu tại hiện trường; đến ngày 12/6/2023, Trung tâm ban hành Kết luận giám định số 06/KL-GĐ.

Luật sư cho rằng, tại thời điểm được trưng cầu, Trung tâm chưa có tên trong danh sách tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc trong lĩnh vực lâm nghiệp. Đến ngày 28/12/2023, Trung tâm mới được bổ sung vào danh sách (theo văn bản....). 

Nếu Trung tâm nằm trong trường hợp đặc biệt được trưng cầu ngoài danh sách, theo khoản 2 Điều 20 Luật Giám định tư pháp, cơ quan trưng cầu phải nêu rõ lý do trong quyết định. Tuy nhiên, Quyết định số 88/QĐ-TCGĐ không thể hiện nội dung này.

Hồ sơ cũng chưa thể hiện cơ quan điều tra đã đề nghị cơ quan quản lý chuyên ngành giới thiệu tổ chức giám định ngoài danh sách hoặc xác minh việc các tổ chức có tên trong danh sách không đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Ảnh hiện trạng rừng khu vực không bị tác động. Dây leo bao trùm hỗn độn. Ảnh: Luật sư cung cấp

Ảnh khu rừng sau khi bị cáo Lê Văn Thành tác động. Ảnh chụp tháng 9/2026.

Luật sư viện dẫn Công văn số 783/BTP-BTTP ngày 5/2/2026 của Bộ Tư pháp và cho rằng, việc lựa chọn tổ chức ngoài danh sách cần xuất phát từ tình huống chưa có tổ chức chuyên môn phù hợp hoặc các tổ chức hiện có không đáp ứng yêu cầu. Từ những căn cứ này, luật sư đề nghị cấp phúc thẩm xem xét tính hợp pháp của việc trưng cầu giám định và giá trị chứng cứ của kết luận đã được ban hành.

Một vấn đề khác được đặt ra là quá trình lập ô tiêu chuẩn tại hiện trường ngày 18/5/2023. Ông Mai Văn Võ, người sau đó thực hiện và ký kết luận giám định, thời điểm đó, chưa ký hợp đồng chuyên môn với Trung tâm và chưa được giao nhiệm vụ giám định tại thời điểm khảo sát. Việc ký hợp đồng và giao nhiệm vụ được thực hiện vào ngày 20 và 21/5/2023.

Tang vật thu giữ được trong vụ án trên diện tích hơn 11 ha bị tác động.

Luật sư đề nghị xem xét độ tin cậy của Kết luận giám định

Theo luật sư Phùng Huyền, Kết luận giám định số 06 xác định 52.057,8 m² rừng hỗn giao gỗ – tre nứa (HG1), 28.432,5 m² rừng nứa (NUA) bị hủy hoại hoàn toàn và 32.967,2 m² đất trống có cây gỗ tái sinh (DT2). Trong khi đó, các tài liệu quản lý rừng qua từng thời kỳ lại ghi nhận nhiều trạng thái khác nhau tại các thửa đất liên quan, gồm TXP, TXN, HG1, ĐT và NN.

Những khác biệt này cần được giải thích bằng hồ sơ chuyên môn và dữ liệu thực địa, đặc biệt là căn cứ xác định diện tích rừng nứa và rừng hỗn giao trước khi bị tác động. Số lượng 32.679 cây nứa được tính toán từ số liệu tại ô tiêu chuẩn rồi nhân với diện tích được xác định có rừng nứa hoặc bị mất rừng nứa. Tuy nhiên, hồ sơ mà phía bào chữa tiếp cận chưa thể hiện đầy đủ bảng kê hoặc tài liệu hiện trường để kiểm chứng số lượng gốc, bụi nứa bị thiệt hại.

Luật sư cũng cho rằng phương pháp nội suy cần được làm rõ về biên độ sai số và mức độ tin cậy, nhất là khi kết quả được sử dụng để xác định hậu quả vụ án và áp dụng khung hình phạt. Nếu những mâu thuẫn về trạng thái rừng, diện tích và trữ lượng chưa được giải quyết thì cần xem xét việc giám định lại bởi một tổ chức độc lập, đáp ứng đầy đủ điều kiện chuyên môn.

Về định giá, tài liệu do luật sư thu thập được cho thấy ngày 17/5/2024, Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự tỉnh Nghệ An ban hành Văn bản số 05/CV-HĐĐGTS, từ chối định giá đối với diện tích 80.490,3 m² rừng bị mất hoàn toàn và suy giảm nghiêm trọng, với lý do chưa có đơn giá khung rừng trên địa bàn tỉnh và tài sản không có giao dịch phổ biến trên thị trường.

Việc xác định giá trị thiệt hại lâm sản được thực hiện trên cơ sở số liệu từ kết luận giám định. Cụ thể, 56,11 m³ gỗ và32.679 cây nứa được Hội đồng định giá tài sản huyện Quỳ Hợp định giá 153,16 triệu đồng; trong đó, 32.679 cây nứa trị giá 130,716 triệu đồng, phần gỗ quy đổi thành củi trị giá 22,4448 triệu đồng. Ngoài ra, 2,097 m³ gỗ nhóm VIII và 2,5 ster củi thu giữ được Hội đồng định giá tài sản tỉnh Nghệ An định giá 2.794.000 đồng. Tổng giá trị thiệt hại lâm sản được xác định là khoảng 155,95 triệu đồng.

Bên cạnh đó, bị cáo đã trồng rừng mới và làm giàu rừng bằng cách trồng xen cây keo trên diện tích đất bị tác động. Hiện trạng cây trồng cần được kiểm tra để đánh giá mức độ khắc phục hậu quả và xác định nghĩa vụ bồi thường trên cơ sở thiệt hại thực tế còn tồn tại.

Từ những lập luận trên, luật sư Phùng Huyền đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét tính hợp pháp và độ tin cậy của Kết luận giám định số 06, đồng thời làm rõ căn cứ định giá và trách nhiệm bồi thường của bị cáo. Nếu những thiếu sót không thể khắc phục tại cấp phúc thẩm, tòa án cần xem xét hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại theo quy định pháp luật. 

Báo Phụ nữ Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin vụ việc đến bạn đọc.