Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng góp ý nhiều vấn đề trọng tâm về tư pháp và đối ngoại

Dự phiên thảo luận có đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội; đồng chí Y Thanh Hà NiêKđăm, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng điều hành phiên thảo luận tổ

Dự phiên thảo luận có đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội; đồng chí Y Thanh Hà NiêKđăm, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng; đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TAND tối cao, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cùng các đại biểu trong Tổ 7.

Quang cảnh diễn ra phiên thảo luận Tổ 7 gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng và TP Bắc Ninh

Thận trọng với cơ chế thu hồi tài sản không qua kết tội, bảo đảm tính độc lập của Tòa án

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Quảng, Chánh án TAND tối cao, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, tập trung góp ý đối với dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Đại biểu Nguyễn Văn Quảng, Chánh án TAND tối cao, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại phiên thảo luận tổ

Đại biểu Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh đây là chính sách mới, có ý nghĩa trong việc kịp thời thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm khi không thể tiếp tục hoặc hoàn thành việc xử lý hình sự theo thủ tục thông thường.

Tuy nhiên, do cơ chế này liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân và quyền sở hữu tài sản hợp pháp, các quy định cần được xây dựng chặt chẽ, thận trọng, bảo đảm sự phân định rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Đại biểu Nguyễn Văn Quảng, Chánh án TAND tối cao, ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đặc biệt quan tâm là trách nhiệm xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ của Tòa án

Một trong những vấn đề được đại biểu đặc biệt quan tâm là trách nhiệm xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ của Tòa án. Theo đại biểu, việc quy định Tòa án trực tiếp xác minh, thu thập chứng cứ để làm căn cứ giải quyết yêu cầu thu hồi tài sản là chưa phù hợp với chức năng xét xử và nguyên tắc của tố tụng dân sự.

Theo đó, Viện kiểm sát, với tư cách chủ thể khởi kiện hoặc đưa ra yêu cầu, phải chịu trách nhiệm chứng minh cho yêu cầu của mình. Tòa án thực hiện việc xem xét, đánh giá chứng cứ, yêu cầu bổ sung tài liệu khi cần thiết và giải quyết vụ việc trên cơ sở các chứng cứ hợp pháp, bảo đảm tính khách quan, độc lập trong hoạt động tư pháp.

Đại biểu cũng đề nghị quy định cụ thể hơn trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời hoặc thực hiện việc thu hồi, xử lý tài sản trái pháp luật. Theo đại biểu, không nên chỉ dẫn chiếu chung đến pháp luật hiện hành mà cần làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong từng giai đoạn thực hiện, đồng thời xác định trách nhiệm xử lý vi phạm khi có hành vi gây thiệt hại.

Về thủ tục thụ lý, giải quyết việc dân sự, đại biểu Nguyễn Văn Quảng cho rằng cần bảo đảm quyền xem xét điều kiện thụ lý của Tòa án, không quy định theo hướng mọi yêu cầu do Viện kiểm sát đưa ra đều đương nhiên phải được thụ lý. Trường hợp không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, Tòa án cần có cơ sở trả lại đơn; trường hợp hồ sơ cần làm rõ thì yêu cầu bổ sung, hoàn thiện.

Đại biểu Phạm Nam Tiến, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nêu ý kiến

Góp ý về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Phạm Nam Tiến, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, tập trung vào bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, hỗ trợ nhóm yếu thế và nguồn lực triển khai tố tụng điện tử.

Đối với hoạt động xét xử công khai, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm để báo chí được tiếp cận, đưa tin về phiên tòa theo quy định của pháp luật; giao Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn việc ghi âm, ghi hình và đưa tin tại phiên tòa. Đồng thời, cần có quy định bảo vệ danh tính, hình ảnh của người chưa thành niên và bị hại, nhất là trong các vụ án xét xử kín.

Đối với việc triển khai tố tụng điện tử trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/1/2028, đại biểu Phạm Nam Tiến thống nhất duy trì song song phương thức điện tử và truyền thống, bởi không phải mọi người dân đều có điều kiện tiếp cận công nghệ như nhau. Người cao tuổi, người khuyết tật và đồng bào ở vùng sâu, vùng xa cần được hỗ trợ trực tiếp để bảo đảm các quyền tố tụng có thể thực hiện trên thực tế.

Một nội dung khác được đại biểu quan tâm là bảo đảm quyền của người dân tộc thiểu số và người khuyết tật trong quá trình tố tụng. Đại biểu đề nghị quy định rõ hơn về phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, các phương thức tiếp cận phù hợp với người khuyết tật nhìn và xây dựng đội ngũ phiên dịch tiếng dân tộc thiểu số, ngôn ngữ ký hiệu có đủ năng lực, đi kèm nguồn lực thực hiện.

Đối với việc bảo vệ bị hại và người chưa thành niên, đại biểu kiến nghị bổ sung các biện pháp hỗ trợ tâm lý, xã hội, y tế, đặc biệt đối với trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật và người cao tuổi; tăng cường phối hợp giữa cơ quan tiến hành tố tụng với cơ quan quản lý về lao động, xã hội, giáo dục và các tổ chức bảo vệ trẻ em tại địa phương.

Đại biểu Phạm Đức Hoài, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu

Trong khi đó, đối với Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Phạm Đức Hoài, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đề nghị bổ sung đối tượng thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự tại Điều 289, trong đó làm rõ các trường hợp dân quân tự vệ trong thời gian tập trung huấn luyện, phối hợp với Quân đội nhân dân thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và công dân được điều động, trưng tập hoặc hợp đồng phục vụ trong Quân đội nhân dân. Việc bổ sung nhằm bảo đảm thống nhất trong xác định thẩm quyền xét xử, điều tra và truy tố đối với các đối tượng liên quan.

Hoàn thiện Luật Thỏa thuận quốc tế, vừa tạo thuận lợi hợp tác vừa bảo đảm lợi ích quốc gia

Góp ý đối với dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện nhiều quy định nhằm khắc phục những khoảng trống trong xác định phạm vi điều chỉnh, kiểm soát nội dung cam kết và tổ chức thực hiện.

Về phạm vi điều chỉnh tại khoản 2 Điều 1, đại biểu cho rằng dự thảo cần làm rõ cách xác định đối với những văn bản có nội dung đan xen giữa hợp tác quốc tế với nghĩa vụ dân sự, đầu tư, thương mại. Việc xác định một văn bản có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không, không nên chỉ dựa vào tên gọi mà cần xem xét chủ thể, mục đích, nội dung cam kết, bản chất và hệ quả pháp lý.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại phiên thảo luận tổ

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định để bảo đảm trường hợp một văn bản đồng thời liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật thì cơ quan đề xuất ký kết phải xác định rõ quy định áp dụng và xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.

Đối với quy định về ngôn ngữ và ký điện tử thỏa thuận quốc tế, đại biểu lưu ý nguy cơ phát sinh khác biệt trong cách hiểu giữa các bản ngôn ngữ, cũng như yêu cầu xác thực người ký, bảo đảm tính toàn vẹn của tài liệu điện tử và bảo vệ bí mật nhà nước. Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm đối chiếu bản tiếng Việt với các bản tiếng nước ngoài, phương thức xử lý khi có khác biệt và điều kiện kỹ thuật đối với việc ký điện tử.

Đại biểu cũng đề nghị tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan đối với thỏa thuận quốc tế nhiều bên; có quy định đánh giá liên ngành đối với các thỏa thuận nhạy cảm hoặc có nguy cơ cao về quốc phòng, an ninh; đồng thời phân biệt rõ thỏa thuận hợp tác với hợp đồng mua sắm, kinh doanh và các cam kết thuộc phạm vi điều ước quốc tế.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung, gia hạn thỏa thuận quốc tế, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị phân biệt giữa sửa đổi kỹ thuật và sửa đổi nội dung cơ bản.

Đáng chú ý, đại biểu đề nghị quy định cụ thể các tiêu chí áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, tránh cách hiểu tùy nghi đối với những khái niệm như “cần phải xử lý gấp”. Hồ sơ đề xuất cần nêu rõ thời hạn bắt buộc phải xử lý, hậu quả nếu áp dụng trình tự thông thường và tài liệu chứng minh tính cấp bách; người quyết định áp dụng thủ tục rút gọn phải chịu trách nhiệm về căn cứ của quyết định.

Đối với việc sửa đổi, chấm dứt, rút khỏi hoặc tạm đình chỉ thỏa thuận quốc tế theo thủ tục rút gọn, đại biểu nhấn mạnh cần xác định rõ các trường hợp được miễn lấy ý kiến cơ quan liên quan, đồng thời có cơ chế lưu trữ hồ sơ, giải trình, thông báo và báo cáo sau khi xử lý, nhất là khi quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của Việt Nam.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nêu ý kiến tại phiên thảo luận tổ

Cùng góp ý về dự án Luật này, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, tập trung vào 3 vấn đề: ký điện tử, chấm dứt hiệu lực hoặc rút khỏi thỏa thuận quốc tế và thẩm quyền ký kết theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Đại biểu đồng tình với việc bổ sung hình thức ký điện tử tại Điều 8, cho rằng đây là bước đi phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và thực tiễn hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, cần làm rõ trường hợp được áp dụng, điều kiện pháp lý và yêu cầu có sự chấp thuận của bên ký kết nước ngoài; đồng thời xác định cơ sở công nhận, phương thức xác minh chữ ký và yêu cầu lưu trữ văn bản điện tử.

Theo đại biểu, các nguyên tắc về xác thực, tính toàn vẹn và thời điểm ký kết cần được quy định ngay trong Luật, còn tiêu chí kỹ thuật, quy trình triển khai nên giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm khả năng cập nhật khi công nghệ thay đổi.

Đối với khoản 1 Điều 29, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị cân nhắc quy định bắt buộc chấm dứt hiệu lực hoặc rút khỏi thỏa thuận quốc tế khi có vi phạm một trong các nguyên tắc tại Điều 3. Bởi các nguyên tắc có phạm vi và mức độ ảnh hưởng khác nhau, không phải mọi thiếu sót trong tổ chức thực hiện đều khiến thỏa thuận không thể tiếp tục.

Đại biểu phân tích, những hạn chế như chưa xác định đầy đủ đầu mối, chưa bố trí đủ nguồn lực hoặc chưa xây dựng lộ trình thực hiện có thể được khắc phục bằng việc điều chỉnh kế hoạch và hoàn thiện cơ chế phối hợp. Nếu áp dụng biện pháp chấm dứt hoặc rút khỏi trong mọi trường hợp, hệ quả đối ngoại có thể không tương xứng với tính chất vi phạm.

ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tham dự phiên thảo luận tổ

Đại biểu đề nghị xem xét tính chất, mức độ vi phạm, khả năng khắc phục và hệ quả của việc tiếp tục thực hiện để lựa chọn biện pháp phù hợp; chỉ chấm dứt hoặc rút khỏi khi có căn cứ, đáp ứng các điều kiện tương ứng theo thỏa thuận và pháp luật liên quan.

Về thủ tục rút gọn tại Điều 31, đại biểu kiến nghị xác định rõ “thay đổi mang tính kỹ thuật” chỉ bao gồm những điều chỉnh về hình thức, trình bày, biên tập hoặc sửa lỗi hiển nhiên, không làm thay đổi nội dung cam kết, phạm vi quyền và nghĩa vụ hay lập trường đã được cấp có thẩm quyền quyết định. Các thay đổi có khả năng ảnh hưởng đến nội dung thực chất phải được báo cáo, xin ý kiến hoặc quyết định theo đúng thẩm quyền trước khi ký kết.

Đại biểu cũng đề nghị quy định trách nhiệm lưu giữ văn bản đã được phê duyệt, văn bản thực tế được ký, nội dung thay đổi và giải trình căn cứ áp dụng thủ tục rút gọn, qua đó bảo đảm sự linh hoạt nhưng không buông lỏng kiểm soát.