Cần sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn
Theo kế hoạch, cuối tháng 12/2026, UBND phường Lào Cai sẽ hoàn thành thống kê tài sản tại các khu, cụm công nghiệp, làm cơ sở lập phương án di dời, bàn giao mặt bằng Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tuy nhiên, quá trình triển khai phát sinh vướng mắc về bồi thường, tái định cư, thủ tục di dời; một số nội dung vượt thẩm quyền địa phương cần sự vào cuộc hỗ trợ của các cơ quan chức năng cấp tỉnh.

Phường Lào Cai ở vị trí đầu tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, có ga và quảng trường ga. Dự án thành phần 1 (hạ tầng kết nối ga, quảng trường) thu hồi 7,9 ha, ảnh hưởng 10 hộ dân, 3 tổ chức. Dự án thành phần 2 thu hồi khoảng 116 ha, tác động đến 110 hộ, 60 tổ chức, gồm 42 đơn vị tại Khu Công nghiệp Đông Phố Mới, 9 cơ sở tại Cụm Tiểu thủ công nghiệp Sơn Mãn, 2 cơ sở tại Cụm Tiểu thủ công nghiệp Đông Phố Mới và 7 cơ sở sản xuất khác trên địa bàn.

Thực hiện phương châm “làm đến đâu, dứt điểm đến đó”, ngay sau khi được bàn giao tuyến, UBND phường tập trung kiểm đếm, lập phương án bồi thường. Tại Dự án thành phần 1, phường phê duyệt phương án, chi trả 11,6 tỷ đồng cho 5/10 hộ; tổ chức bốc thăm tái định cư tại đường S5, S9 (Khu đô thị Tân Lập), bàn giao 7,45/7,9 ha cho Ban Quản lý dự án đường sắt. Diện tích 6,2/6,8 ha thuộc Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã bàn giao từ cuối tháng 11/2025. Hồ sơ bồi thường, hỗ trợ di chuyển của Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Tân Bình Minh được trình thẩm định đầu tháng 11/2026.

Dự án thành phần 2 thu hồi 50,4 ha với 154 trường hợp (102 hộ, 52 tổ chức); đã kiểm đếm 93/102 hộ, 45/52 tổ chức. Đến giữa tháng 11/2026, phường phê duyệt bồi thường cho 45 hộ, 3 tổ chức; tổng kinh phí 100,6 tỷ đồng; giải ngân 80,4 tỷ đồng cho 32 hộ, 3 tổ chức; tổ chức cho 52 hộ bốc thăm tái định cư tại đường Tố Hữu, Sơn Mãn - Vạn Hòa; 12 hộ và 2 tổ chức bàn giao 3 ha mặt bằng.
Thực tế, hầu hết người dân và doanh nghiệp đều ủng hộ công tác kiểm đếm, áp giá và phương án giải phóng mặt bằng mà các cơ quan chức năng triển khai. Tuy nhiên, có những nội dung, phần việc từ phương án đến chính sách còn phát sinh những bất cập có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo UBND phường Lào Cai, vướng mắc lớn là việc định giá nhà xưởng tại Khu Công nghiệp Đông Phố Mới, Cụm Tiểu thủ công nghiệp Sơn Mãn và áp giá bồi thường cho các hộ ở tổ 30. Dù đồng thuận với chủ trương triển khai của cơ quan chức năng, nhưng một số hộ dân, doanh nghiệp vẫn đề nghị về đơn giá bồi thường và tái định cư. Tại tổ 30, hơn 50 hộ thuộc diện di dời nhưng mới 24 hộ nhận tiền.

Ông Lê Hải Quang trú tại đường Tố Hữu cho biết, căn nhà gần 300 m², xây năm 2018 của gia đình ông được áp giá bồi thường hơn 1,2 tỷ đồng (4,5 - 5,1 triệu đồng/m²) theo đơn giá của năm 2025. Trong khi, chi phí xây dựng hiện nay là khoảng 6,5 - 7,1 triệu đồng/m². Theo ông, việc cơ quan chức năng áp dụng đơn giá năm 2025 chưa theo kịp chi phí xây dựng năm 2026, khiến người dân khó xây nhà tái định cư.

Ông Lê Văn Chiều - Tổ trưởng tổ 30 cho biết thêm: “Một số gia đình có con đã tách hộ nhưng vẫn sống chung, chưa có nhà riêng, không được bố trí đất tái định cư. Hơn 20 hộ xây nhà lâu năm trên đất nông nghiệp, chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng không thuộc diện này. Bên cạnh đó, các hộ có đất ở tại đường Tố Hữu được áp giá bồi thường khoảng trên 7 triệu đồng/m², trong khi giá đất tái định cư Nhà nước thu từ khoảng 10 - 15 triệu đồng/m².
Với doanh nghiệp, khó khăn lớn là tính khả thi về kỹ thuật, pháp lý khi di dời nhà xưởng của các đơn vị đến nơi mới. Ông Nguyễn Văn Sơn - Giám đốc Công ty TNHH Sơn Lan cho rằng, việc áp dụng phương án hỗ trợ tháo dỡ, di chuyển thay vì bồi thường xây mới là chưa phù hợp, bởi kết cấu nhà xưởng có thể không tương thích mặt bằng mới; cùng với đó chi phí tháo dỡ, gia cố, lắp đặt lại có thể sẽ cao hơn xây mới.

Ông Nguyễn Văn Sơn - Giám đốc Công ty TNHH Sơn Lan chia sẻ: Doanh nghiệp cũng lo ngại về hồ sơ pháp lý, giấy phép xây dựng, nghiệm thu chất lượng và điều kiện phòng cháy, chữa cháy sau di chuyển. Nếu công trình không hoàn thiện pháp lý sẽ không được ngân hàng công nhận là tài sản bảo đảm khi vay vốn.
Theo tìm hiểu của phóng viên, nhiều nhà xưởng khung thép tiền chế Zamil tại Khu Công nghiệp Đông Phố Mới đã sử dụng hơn 10 năm, tiếp xúc hóa chất nên han gỉ, cong vênh. Khi chuyển đến Khu Bản Qua (xã Bát Xát), kích thước thửa đất thay đổi khiến nhiều công trình khó có thể lắp dựng nguyên trạng. Đối với các đơn vị sản xuất liên tục và doanh nghiệp kinh doanh phải lưu kho nhiều hàng hóa như phân bón, xi măng, sắt thép, hóa chất cần xây xong kho, xưởng mới để có chỗ chuyển trước khi bàn giao mặt bằng cũ.

Theo thông tin từ Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, để phục vụ địa điểm mới cho các cơ sở sản xuất, kho bãi cho các doanh nghiệp ở Khu Công nghiệp Đông Phố Mới và Cụm Tiểu thủ công nghiệp Sơn Mãn di chuyển đến, tỉnh bố trí 2 dự án tại xã Bát Xát để tiếp nhận. Khu hạ tầng Bản Qua rộng 95 ha, vốn đầu tư hơn 510,4 tỷ đồng, dự kiến bố trí 34 doanh nghiệp, nhưng hiện mới đạt khoảng 70% khối lượng thi công. Còn đối với Khu Logistics Kim Thành - Bản Vược (rộng 19,2 ha, vốn đầu tư 106,43 tỷ đồng), đã giải phóng mặt bằng, đang làm thủ tục bố trí địa điểm cho Korea Vina, Babeeni Việt Nam, Traphaco Sapa nhưng hạ tầng chưa hoàn thiện.

Ông Vương Trinh Quốc - Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh cho biết: “Đến thời điểm này các hạng mục của cả khu hạ tầng Bản Qua và Khu Logistics Kim Thành - Bản Vược đang hoàn thiện. Ban sẽ tiếp tục đôn đốc chủ đầu tư và nhà thầu đẩy nhanh thi công, sớm bàn giao cho doanh nghiệp”.
Để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Lào Cai - Cốc San đã đề nghị UBND tỉnh, các sở, ngành và Ban Quản lý dự án đường sắt giải quyết những nội dung vượt thẩm quyền của phường, nhất là chênh lệch tiền bồi thường, giá đất tái định cư và hướng dẫn đối với trường hợp xây nhà lâu năm trên đất nông nghiệp.
UBND phường đề nghị các sở, ngành hướng dẫn đánh giá khả năng tái sử dụng, nghiệm thu hoặc bồi thường nhà xưởng Zamil xuống cấp; có cơ chế hỗ trợ thiệt hại do ngừng sản xuất, đơn giản thủ tục đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy, chữa cháy cho các cơ sở di chuyển đến nơi mới… Cùng với đó, đề nghị các đơn vị chủ đầu tư đẩy nhanh việc hoàn thiện hạ tầng điện, nước, thoát nước tại khu tái định cư đường S5, Khu đô thị Tân Lập, Tiểu khu đô thị số 6, 7.
Tiến độ giải phóng mặt bằng không chỉ phụ thuộc kiểm đếm, chi trả mà còn ở bảo đảm nơi ở, nơi đặt nhà máy duy trì sản xuất sau di dời. Hoàn thành thống kê tài sản cuối tháng 12/2026 là cơ sở để phường Lào Cai lập kế hoạch bàn giao. Tỉnh và các sở, ngành cần sớm vào cuộc tháo gỡ vướng mắc vượt thẩm quyền, giúp người dân, doanh nghiệp yên tâm di dời, bảo đảm tiến độ dự án đường sắt trọng điểm quốc gia.
Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/can-som-co-giai-phap-thao-go-kho-khan-post915121.html

