Cần Thơ: Gỡ điểm nghẽn, tạo đà tăng trưởng bền vững

Bốc dỡ hàng hóa tại cảng của Khu công nghiệp Sông Hậu, thành phố Cần Thơ. (Ảnh: THANH TÂM)

Thành phố Cần Thơ đang tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng, phát triển khoa học-công nghệ làm động lực để bứt phá.

Những điểm nghẽn cố hữu

Theo Sở Tài chính, sáu tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng GRDP của Cần Thơ chỉ đạt 6,7%, đứng thứ 31/34 tỉnh, thành phố cả nước, đạt rất thấp so với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nguyên nhân là giải ngân đầu tư công chậm, lĩnh vực công nghiệp, thương mại, dịch vụ tăng trưởng không như kỳ vọng, tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế còn cao…

Một trong những điểm nghẽn kéo dài là giải ngân vốn đầu tư công đạt thấp. Năm 2025, tỷ lệ giải ngân của thành phố chỉ đạt khoảng 75%. Trong tám tháng qua, thành phố chỉ giải ngân hơn 5.500 tỷ đồng, trên tổng số 19.616 tỷ đồng kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Các công trình giao thông trọng điểm, khu công nghiệp, khu thương mại, khu đô thị chậm tiến độ, kéo dài do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, tái định cư, vật liệu xây dựng (cát, đá) khan hiếm và tăng giá. Tỷ lệ giải ngân thấp khiến đầu tư công chưa tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ để kích cầu nền kinh tế. Một số dự án ngoài ngân sách chậm triển khai cũng làm giảm đóng góp vào tổng sản phẩm trên địa bàn.

Trong lĩnh vực công nghiệp, chỉ số phát triển sản xuất công nghiệp của thành phố ước tăng 10%, thấp hơn kế hoạch do những biến động về nguyên liệu, thị trường. Tỷ trọng công nghiệp của thành phố chỉ đạt 28%, chủ yếu là công nghiệp chế biến nông, thủy sản, xây dựng, năng lượng tái tạo quy mô nhỏ, cho nên đóng góp vào tăng trưởng chung chưa đạt như kỳ vọng. Lĩnh vực nông nghiệp dù tăng trưởng khá (hơn 3%) nhưng tỷ trọng hiện chiếm hơn 20% và giá trị sản xuất không cao so với công nghiệp nên đóng góp vào tăng trưởng chung còn hạn chế.

Ngoài ra, dù số doanh nghiệp thành lập mới tăng cao (hơn 2.900 doanh nghiệp) nhưng số doanh nghiệp giải thể, tạm ngừng hoạt động, rút khỏi thị trường vẫn ở mức đáng báo động, tương đương số doanh nghiệp thành lập mới. Hoạt động sản xuất, kinh doanh bấp bênh cộng với tăng trưởng tín dụng thấp, cho thấy khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp còn rất hạn chế. Tình trạng khan hiếm nguồn vật liệu xây dựng và giá nhiên liệu tăng đột biến làm chi phí đầu vào tăng cao, gây khó khăn cho nhiều lĩnh vực then chốt.

Điểm sáng trong bức tranh kinh tế của thành phố trong tám tháng qua là lĩnh vực du lịch, thu hút hơn 10,5 triệu lượt khách, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó hơn 3,8 triệu lượt khách lưu trú, với doanh thu đạt hơn 9.300 tỷ đồng.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực mới

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Cần Thơ, việc doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động, rút khỏi thị trường nhiều không chỉ xảy ra ở Cần Thơ mà ở nhiều địa phương Đồng bằng sông Cửu Long, cho thấy sức ép đối với doanh nghiệp rất lớn. Đối với Cần Thơ, lãnh đạo thành phố cần làm rõ nguyên nhân vì sao doanh nghiệp không phát triển được để có hướng hỗ trợ, tháo gỡ phù hợp, nhất là với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cách tốt nhất là giúp doanh nghiệp đang hoạt động vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, nguồn thu cho ngân sách. Cách làm này đóng góp vào phát triển chung hiệu quả hơn so với trông chờ doanh nghiệp mới thành lập, vốn cần thời gian gia nhập thị trường.

Đường cao tốc Cần Thơ-Cà Mau đưa vào khai thác góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: THANH TÂM)

Ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI chi nhánh Cần Thơ, kiến nghị: “Hiện thành phố chưa có doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển. Do đó, Cần Thơ cần sớm lựa chọn những lĩnh vực có thế mạnh, tiềm năng và hỗ trợ doanh nghiệp (vốn, đất đai, thị trường) để các doanh nghiệp phát triển lớn mạnh, dẫn dắt các doanh nghiệp khác theo nguyên tắc thị trường, công khai, minh bạch để tạo sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.

Thành phố cũng cần tập trung đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các công trình hạ tầng giao thông, logistics trọng điểm, nhất là Trung tâm logistics hạng II được quy hoạch từ 10 năm trước nhưng vẫn chưa triển khai thực hiện, để tạo sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp, nhà đầu tư. Khi hạ tầng đồng bộ, thủ tục hành chính thuận lợi, doanh nghiệp sẽ tự tìm đến đầu tư, kinh doanh, tạo thêm động lực tăng trưởng cho thành phố”.

Thành phố xác định đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, tạo đà tăng trưởng năm 2026 và những năm tiếp theo; phấn đấu đạt tỷ lệ giải ngân hơn 95% số kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho biết, thành phố đã phát động cao điểm 90 ngày giải ngân đầu tư công và thành lập các tổ công tác do lãnh đạo thành phố làm tổ trưởng, trực tiếp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc tại hiện trường.

Thành phố gắn trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong giải ngân đầu tư công; phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và giao trách nhiệm, quyền hạn xuống cấp xã, phường trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án để sâu sát hơn với người dân.

Bên cạnh đó, chủ đầu tư, các đơn vị liên quan phải thường xuyên theo dõi, giám sát dự án hằng tuần để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, đồng thời xử lý nghiêm những đơn vị thi công, nhà thầu năng lực yếu kém để các công trình hoàn thành đúng tiến độ.

Ngoài ra, thành phố tập trung rà soát, tháo gỡ vướng mắc cho 120 dự án vốn đầu tư ngoài ngân sách (gồm các khu công nghiệp, khu dân cư, khu thương mại…) chậm tiến độ, kéo dài, xây dựng dở dang, với tổng vốn đầu tư hơn 130.000 tỷ đồng, theo lộ trình cụ thể, nhằm khơi thông nguồn lực, tiếp thêm động lực cho tăng trưởng.

Cần Thơ xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những động lực cốt lõi để phát triển nhanh, bền vững giai đoạn tới. Để hỗ trợ phát triển lĩnh vực này, cuối năm 2025, thành phố thành lập Quỹ phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo với tổng vốn hơn 200 tỷ đồng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.

Giữa năm 2026, Hội đồng nhân dân thành phố ban hành nghị quyết hỗ trợ các dự án khoa học-công nghệ trọng điểm, chíp bán dẫn, trung tâm trí tuệ nhân tạo… với mức hỗ trợ tối đa 200 tỷ đồng/dự án. Đáng chú ý, tháng 9/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ thống nhất chủ trương thành lập Khu Công nghệ cao Cần Thơ cùng Quỹ Đầu tư mạo hiểm thành phố, tạo nền tảng thu hút nguồn lực trí tuệ và vốn đầu tư cho lĩnh vực này thời gian tới.