Cần Thơ sắp có 'lá chắn' kiểm soát nguồn nước dọc sông Hậu

Dự án công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu (giai đoạn 1) có tổng mức đầu tư 900 tỷ đồng, Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 10 (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) làm chủ đầu tư. Dự án gồm cống âu Rạch Mọp và 5 cống nhỏ dọc theo bờ Nam sông Hậu. Ảnh: Cống âu Rạch Mọp đã đưa vào vận hành.

Dự án có 5 cống nhỏ, gồm: Mương Khai 2, Trà Ếch, Cái Trưng, Cau Trường nằm dọc bờ Nam sông Hậu và cống Trà Quýt trên kênh Phụng Hiệp, đang thi công, dự kiến hoàn thành toàn bộ cuối năm nay. Ảnh: Cống Cái Trưng - lớn nhất trong số cống đang thi công dọc bờ Nam sông Hậu.

Cống Cái Trưng đang thi công giàn van và gia công cơ khí cửa van. Dự kiến trong tháng 12/2026 sẽ lắp đặt cửa van các cống.

Các cống Mương Khai 2, Trà Ếch, Cau Trường và Trà Quýt đã cơ bản hoàn thành khoảng 80% khối lượng, riêng cống Cái Trưng đạt khoảng 60% khối lượng.

Các công trình Dự án công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu giai đoạn 1 dự kiến hoàn thành trong tháng 12 tới, bàn giao cho Cần Thơ vận hành trong tháng 1/2027, phục vụ công tác phòng, chống hạn mặn mùa khô 2026-2027.

Để bảo đảm tiến độ, chủ đầu tư và nhà thầu ưu tiên thi công các vị trí xung yếu, khu vực có nguy cơ sạt lở, thường xuyên chịu ảnh hưởng của triều cường, để vừa hạn chế xói lở, vừa duy trì điều kiện sản xuất, ngăn triều cường và bảo đảm đi lại cho người dân.

Sinh sống và sản xuất cạnh cống Trà Ếch đang thi công, ông Nguyễn Văn Vũ (xã Nhơn Mỹ, TP. Cần Thơ) cho biết, khu vực này thường xuyên chịu tác động của triều cường và xâm nhập mặn, lâu nay người dân phải áp dụng nhiều cách để ứng phó. Khi có cống ngăn triều đi vào hoạt động, người dân sẽ yên tâm hơn về nguồn nước ngọt cho sản xuất, sinh hoạt.

Tháng 7 vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu giai đoạn 2 qua Cần Thơ, với tổng mức đầu tư 1.142 tỷ đồng.

Theo đó, giai đoạn 2 sẽ tiếp tục đầu tư 7 cống, dự kiến hoàn thành trong 4 năm (từ năm 2027). Dự án hướng tới bảo vệ khu vực sản xuất rộng hơn 19.500 ha thuộc các xã Thới An Hội và An Lạc Thôn của TP. Cần Thơ. Các công trình cả 2 giai đoạn của dự án phục vụ kiểm soát nguồn nước cho khu vực dọc bờ Nam sông Hậu với tổng diện tích hơn 38.700 ha.

Hệ thống cống đang xây dựng được kỳ vọng giảm đáng kể sự phụ thuộc vào các giải pháp đóng, mở cống thủ công trong mùa khô, giúp kiểm soát nguồn nước sản xuất tốt hơn, ngăn mặn, giữ ngọt.

Khi hoàn thành 2 giai đoạn, dự án trên sẽ hình thành 12 cống dọc sông Hậu trên địa bàn TP. Cần Thơ. Dự kiến, sau năm 2030, Cần Thơ đầu tư thêm 5 cống phía thượng nguồn. Mục tiêu đến năm 2035, dọc bờ Nam sông Hậu qua Cần Thơ có 17 cống kiểm soát, điều tiết nguồn nước từ Rạch Mọp đến Cái Cui.