Cẩn trọng bài toán dòng tiền khi 'tay ngang' đầu tư chứng khoán

Tổ chức trong nước gia tăng hiện diện trên thị trường

Đầu tháng 6 vừa qua, CTCP Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh (CII) và công ty con là Công ty TNHH Thương mại Đầu tư CII vừa chính thức trở thành cổ đông lớn của Tập đoàn PC1 sau khi nâng sở hữu lên hơn 23,7 triệu cổ phiếu, tương đương 5,77% vốn điều lệ.

Thương vụ diễn ra khi PC1 vừa trải qua biến cố lớn về nhân sự cấp cao với hàng loạt lãnh đạo bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra trong tháng 5/2026. Cổ phiếu PC1 sau đó cũng lao dốc mạnh từ vùng đỉnh hơn 30.000 đồng/cổ phiếu hồi tháng 2/2026, có thời điểm rơi xuống quanh 17.400 đồng/cổ phiếu, tương ứng mất gần nửa thị giá chỉ trong vài tháng.

Trong tháng 5/2026, thị trường chứng khoán cũng ghi nhận biến động rất mạnh. Ảnh: An Thư

Trong thông báo gửi đến các cổ đông, ông Lê Quốc Bình - Tổng giám đốc CII cho biết, quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên việc PC1 đang sở hữu danh mục các dự án năng lượng hiện hữu và nhiều dự án chuẩn bị vận hành trong tương lai gần. Ông Bình cũng khẳng định khoản đầu tư này mang tính chất đầu tư tài chính và không nhằm mục tiêu tham gia điều hành hay đề cử nhân sự tại PC1.

Không riêng CII, dòng tiền từ các tổ chức trong nước đang ngày càng hiện diện rõ nét trên thị trường chứng khoán. Theo thống kê từ Chứng khoán An Bình (ABS), sau khi bán ròng nhẹ trong tháng 4/2026, khối tổ chức trong nước đã quay lại mua ròng gần 6.000 tỷ đồng trong tháng 5/2026. Trước đó, quý I/2026 ghi nhận xu hướng mua ròng rất mạnh của nhóm này. Giá trị mua ròng trong 3 tháng đầu năm đạt xấp xỉ 20.000 tỷ đồng. Động thái này trái ngược với khối ngoại. Chỉ riêng tháng 5/2026, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng gần 19.600 tỷ đồng. Đây là mức bán ròng cao nhất trong nửa năm trở lại đây và nối dài chuỗi rút vốn kéo dài nhiều tháng liên tiếp. Dòng tiền nội bao gồm nhóm tổ chức trong nước vì vậy trở thành lực đỡ quan trọng, hấp thụ nguồn cung từ khối ngoại.

Cẩn trọng rủi ro dòng tiền

Sự hấp dẫn của thị trường chứng khoán khiến nhiều doanh nghiệp ngoài ngành sẵn sàng phân bổ một phần nguồn lực cho hoạt động đầu tư tài chính. Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này phụ thuộc rất lớn vào lựa chọn đầu tư và diễn biến thị trường. Trong tháng 5/2026, thị trường chứng khoán cũng ghi nhận biến động rất mạnh. VN-Index từng bứt phá lên đỉnh mới 1.933 điểm trước khi điều chỉnh, khá nhiều cổ phiếu đã về vùng đáy một năm. Trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng” khiến không phải doanh nghiệp nào cũng thu được kết quả tích cực khi đầu tư.

Hoạt động đầu tư chứng khoán niêm yết đã đóng vai trò quan trọng trong kết quả kinh doanh quý I/2026 của Công ty cổ phần Đầu tư PV2. Khoản lỗ phát sinh từ việc chuyển nhượng dự án Khu nhà ở Nhơn Trạch là nguyên nhân chính khiến kết quả kinh doanh suy giảm nhưng danh mục đầu tư chứng khoán niêm yết đã góp phần bù đắp đáng kể khoản lỗ nói trên.

Trong khi đó, tại Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Nhà Đà Nẵng (NDN), chênh lệch giữa lãi đầu tư chứng khoán và chi phí từ lỗ đầu tư chứng khoán và trích lập dự phòng các khoản đầu tư trong quý đầu năm 2026 lại là con số âm. Doanh nghiệp này đang nắm giữ danh mục cổ phiếu trị giá hàng trăm tỷ đồng tập trung vào HPG, VHM, VPB, MBB hay GEX. Giá trị hợp lý toàn bộ danh mục đầu tư là 698 tỷ đồng, cao hơn nhiều giá gốc (hơn 600 tỷ đồng). Tuy nhiên, công ty vẫn phải trích lập dự phòng giảm giá ở một số khoản đầu tư cổ phiếu.

Rủi ro rõ nét hơn ở những doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhưng đặt tỷ trọng đầu tư tài chính rất lớn. CTCP Xây dựng điện VNECO 1 (VE1) hiện có tổng tài sản khoảng 37 tỷ đồng, nhưng tới gần 21 tỷ đồng được dồn vào một mã cổ phiếu duy nhất là cổ phiếu MAS của Công ty cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Đà Nẵng và đang trích lập dự phòng giảm giá khoản đầu tư. Khoản mục trên vẫn “nằm yên” từ năm 2018 khiến một phần đáng kể nguồn vốn của doanh nghiệp xây dựng này bị “giam” trong nhiều năm.

Trường hợp của CII cũng đặt ra bài toán dòng tiền đáng chú ý.

Lợi thế khi đầu tư các cổ phiếu đã niêm yết lên sàn là tính thanh khoản. Tuy nhiên, khi diễn biến giá cổ phiếu đi ngược kỳ vọng, nhà đầu tư vẫn có thể mắc kẹt vì chờ đợi cơ hội giá cổ phiếu hồi phục. Đến cuối quý I/2026. công ty nắm giữ 20,48 triệu cổ phiếu HUT với giá thị trường là 354 tỷ đồng, tương đương chưa đến 1% tổng tài sản và đang thấp hơn giá gốc khoảng 35 tỷ đồng.

Đầu tư mua thêm vốn góp tại PC1 dự kiến sẽ gia tăng tỷ trọng khoản đầu tư vào chứng khoán kinh doanh của CII lên vài phần trăm, không lớn với quy mô tổng tài sản. Tuy nhiên, với nhu cầu vốn cho hoạt động cốt lõi còn rất lớn, việc tiếp tục giải ngân hàng trăm tỷ đồng vào một cổ phiếu đang đối mặt nhiều biến động về quản trị và nhân sự như PC1 vì thế càng cần cẩn trọng.