Cẩn trọng khi đu trào lưu ảnh 'nữ thần váy trắng'

Diện váy trắng, trùm khăn trắng, gương mặt nổi bật giữa bối cảnh và ánh sáng như trong studio, nhiều người dùng mạng xã hội đang chia sẻ những bộ ảnh mang phong cách "nữ thần" dịp Halloween.

Không cần chuẩn bị trang phục hay thuê ê-kíp chụp hình, người tham gia có thể tạo ảnh bằng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Một số nghệ sĩ Việt cũng được quan tâm khi hưởng ứng phong cách này.

Sự tiện lợi khiến những mẫu ảnh AI dễ dàng thu hút người dùng. Nhưng khi một bức chân dung được tải lên nền tảng, câu hỏi quan trọng là dữ liệu được lưu bao lâu, ai có quyền sử dụng và có thể được dùng vào mục đích nào.

Ảnh cô gái diện váy và trùm khăn trắng được tạo bởi AI lan truyền trên mạng xã hội. Ảnh: Meitu.

Một bức ảnh, nhiều câu hỏi về dữ liệu

Theo Xiamen Daily, các công cụ tạo chân dung AI thu hút người dùng nhờ khả năng biến ảnh cá nhân thành nhiều phong cách, từ cổ trang, thời trang đến chân dung công sở. Trên mạng xã hội, người dùng không chỉ khoe thành phẩm mà còn chia sẻ câu lệnh để người khác làm theo.

Tuy nhiên, sự hào hứng đi kèm lo ngại về việc ảnh chân dung bị thu thập, tiết lộ hoặc sử dụng ngoài mong muốn. Đây là những câu hỏi từng xuất hiện khi ứng dụng tạo ảnh Miaoya gây sốt tại Trung Quốc năm 2023.

Trong bài viết ngày 24/7/2023, The Paper ghi nhận người dùng Miaoya có thể trả mức giá ưu đãi 9,9 nhân dân tệ, tải lên ít nhất 21 ảnh để tạo một “bản sao kỹ thuật số”. Sau đó, người dùng có thể lựa chọn các mẫu chân dung khác nhau.

Sự phổ biến nhanh chóng của ứng dụng kéo theo tranh luận về quyền riêng tư, đặc biệt khi người dùng phát hiện thỏa thuận ban đầu có nội dung cấp cho nền tảng quyền sử dụng rộng đối với nội dung họ tải lên.

Người dùng mạng xã hội Trung Quốc chia sẻ ảnh chân dung AI với nhiều phong cách, từ cổ trang đến công sở. Ảnh: Xiamen Daily.

Ngày 20/7/2023, nhóm phát triển Miaoya phản hồi rằng nội dung thỏa thuận có sai sót và đã được sửa đổi. Công ty cam kết ảnh người dùng chỉ phục vụ việc tạo bản sao kỹ thuật số, không dùng cho nhận diện hay mục đích khác và được tự động xóa sau khi hoàn tất.

Trường hợp này cho thấy cần phân biệt giữa những gì người dùng kỳ vọng khi tải ảnh và phạm vi quyền sử dụng được ghi trong thỏa thuận.

Trao đổi với The Paper, Tống Vũ Hạo, đồng sáng lập công ty an ninh mạng KEEN và là nhà nghiên cứu bảo mật độc lập, đề nghị người dùng xem xét hai vấn đề.

Thứ nhất là nền tảng có lưu ảnh hay không, lưu trong bao lâu và bảo vệ ảnh cùng thông tin người dùng thế nào trong quá trình truyền, lưu trữ. Nếu xảy ra rò rỉ do tấn công từ bên ngoài hoặc hành vi sai phạm nội bộ, dữ liệu có thể bị khai thác cho lừa đảo hay các hoạt động bất hợp pháp.

Thứ hai là ảnh có được sử dụng để huấn luyện mô hình AI hay không. Theo ông, nếu việc này diễn ra mà người dùng không biết, một số đặc điểm khuôn mặt của họ có thể xuất hiện trong những hình ảnh được tạo ra ở nơi khác.

Dù vậy, một chuyên gia bảo mật khác lưu ý rằng, xét về kỹ thuật, ứng dụng tạo ảnh AI không mặc nhiên rủi ro hơn mọi ứng dụng khác cho phép tải ảnh lên. Điều cần xem xét là nền tảng yêu cầu người dùng cấp những quyền gì và xử lý dữ liệu ra sao.

Kiểm tra quyền sử dụng trước khi tải ảnh

Trong bài viết của Xiamen Daily, nhà sáng tạo AI Ôn Cần khuyến nghị người dùng ưu tiên công cụ có đơn vị vận hành rõ ràng, chính sách quyền riêng tư minh bạch và tránh ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Trước khi tải ảnh, những điều khoản cần chú ý gồm phạm vi sử dụng, thời gian lưu trữ, việc dùng ảnh để huấn luyện mô hình và khả năng công khai tác phẩm. Với các tùy chọn như công khai ảnh hoặc chia sẻ dữ liệu, người dùng nên kiểm tra và tắt nếu không có nhu cầu.

Ông cũng khuyên chỉ sử dụng ảnh của bản thân hoặc ảnh đã được người trong hình cho phép. Nếu phát hiện hình ảnh bị lợi dụng để xâm phạm quyền lợi, người dùng cần lưu lại bằng chứng.

Sau khi sử dụng, người dùng có thể tìm chức năng xóa ảnh gốc và lịch sử tạo ảnh trên nền tảng. Tuy nhiên, cần phân biệt thao tác này với việc xóa ảnh hoặc bộ nhớ đệm trên điện thoại. Để biết dữ liệu phía dịch vụ được xử lý thế nào, vẫn phải kiểm tra chính sách và cơ chế xóa của công cụ.

Luật sư Hứa Đông, thuộc Văn phòng luật Yingke tại Hạ Môn, nhận định trong cuộc trao đổi với báo rằng việc xử lý dữ liệu khuôn mặt đặt ra yêu cầu bảo vệ thông tin cá nhân nhạy cảm. Ông nhấn mạnh nền tảng cần thông báo rõ mục đích sử dụng, thời gian lưu, cách xử lý và cơ chế xóa, thay vì chỉ dựa vào một nội dung ủy quyền chung trong thỏa thuận dài.