'Cần xác định rõ doanh nghiệp đầu tàu và giao nhiệm vụ chiến lược'

Chủ tịch Viettel Tào Đức Thắng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: VGP

Phát biểu tại hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp sáng ngày 18/7, Trung tướng Tào Đức Thắng - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel quan tâm đến việc hoàn thiện các danh mục doanh nghiệp Nhà nước mạnh, quy mô lớn, có vai trò dẫn dắt trong ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế. Ông đề nghị Chính phủ sớm ban hành danh mục này, đồng thời xác định rõ doanh nghiệp đầu tàu trong từng lĩnh vực và giao những nhiệm vụ chiến lược cụ thể, phù hợp với năng lực, lợi thế của từng doanh nghiệp.

Theo ông, khi đã xác định là doanh nghiệp đầu tàu thì ngoài mục tiêu về sản xuất kinh doanh, cần được giao thêm những nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược quốc gia như: Dẫn dắt về công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng trong nước, mở rộng thị trường quốc tế, làm chủ các công nghệ chiến lược, tạo ra các sản phẩm công nghệ chiến lược, tham gia các dự án trọng điểm quốc gia. Có như vậy, doanh nghiệp Nhà nước mới thực sự phát huy được vai trò dẫn dắt và tạo động lực cho nền kinh tế.

Về việc phát huy vai trò của doanh nghiệp Nhà nước với tư cách là người mua lớn, người đặt hàng lớn để tạo ra thị trường cho doanh nghiệp trong nước, Trung tướng Tào Đức Thắng nhận định đây là một chủ trương rất đúng và rất trúng.

Tuy nhiên để chủ trương này đi vào thực tiễn, ông kiến nghị Chính phủ sớm ban hành các cơ chế hướng dẫn cụ thể về tiêu chí, phương thức tổ chức thực hiện cũng như là cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp Nhà nước ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và năng lực.

Với vai trò là tập đoàn công nghệ, đối với các giải pháp phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, Chủ tịch Viettel đồng tình với quan điểm: Doanh nghiệp là trung tâm cho phát triển sản phẩm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Lựa chọn doanh nghiệp đầu tàu có năng lực công nghệ, vốn, thị trường để tham gia ngay từ khâu đặt hàng, thiết kế, thử nghiệm, hoàn thiện, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Nhà nước kiến tạo, đặt hàng, hỗ trợ thể chế, dữ liệu, hạ tầng và tiêu chuẩn. Viện, trường cung cấp tri thức, công nghệ, nhân lực cùng doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường.

Lãnh đạo Viettel kiến nghị Chính phủ sớm cụ thể hóa quan điểm này bằng các cơ chế, chính sách đủ mạnh để hình thành một đội ngũ doanh nghiệp công nghệ đầu tàu của quốc gia, trong đó có Viettel, VNPT, MobiFone, FPT, CMC... được giao nhiệm vụ, được trao cơ chế và được tạo điều kiện tham gia phát triển các công nghệ chiến lược, sản phẩm chiến lược quốc gia.

Khẩn trương hoàn thiện danh mục doanh nghiệp Nhà nước mạnh

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo trung tâm của hội nghị. Ảnh: VGP

Trong báo cáo trung tâm của hội nghị do Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, đã khái quát những khó khăn, vướng mắc sau khi tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp và kết quả rà soát của các Bộ, ngành.

Trong đó, thể chế và tổ chức thực hiện được xác định là điểm nghẽn lớn nhất. Một số quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; việc ban hành văn bản hướng dẫn ở một số lĩnh vực còn chậm; cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất. Thủ tục hành chính tuy đã được cải cách nhưng vẫn còn tình trạng phân tán, thiếu liên thông; chuyển đổi số chưa đồng bộ, doanh nghiệp vẫn phải khai báo nhiều lần, nộp hồ sơ giấy ở một số thủ tục...

Cùng với đó, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng, đất đai và các nguồn lực sản xuất. Giá nguyên liệu, năng lượng, logistics, vốn và lao động vẫn ở mức cao; trong khi các yêu cầu mới về tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội làm gia tăng chi phí tuân thủ.

Về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực, cơ chế khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm mới chưa thật sự mạnh; liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học còn hạn chế.

Mối liên kết giữa doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài còn lỏng lẻo. Việc chia sẻ thị trường, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng và hình thành các chuỗi giá trị trong nước còn nhiều hạn chế, làm giảm hiệu quả lan tỏa của các nguồn lực và ảnh hưởng đến năng lực tự chủ của nền kinh tế...

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, những khó khăn nêu trên có nguyên nhân cả khách quan và chủ quan. Tuy nhiên qua quá trình tổng hợp và rà soát có thể thấy phần lớn không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay thiếu cơ chế, chính sách, mà chủ yếu do những điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực hiện. Đây cũng là nội dung cần được tập trung tháo gỡ với tinh thần quyết liệt, thực chất và đồng bộ hơn trong thời gian tới.

Bộ trưởng Tài chính cho rằng, việc khơi thông và huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế, trong đó trọng tâm là khu vực doanh nghiệp, cần được đặt trong tổng thể yêu cầu thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, nâng cao năng lực nội sinh, sức chống chịu và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Do đó các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới cần quán triệt đầy đủ tinh thần của Kết luận số 18-KL/TW; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước; Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Về giải pháp chung cho khu vực doanh nghiệp, Bộ trưởng cho rằng cần hoàn thiện thể chế, cải thiện thực chất môi trường đầu tư, kinh doanh; đẩy nhanh tái thiết kế thủ tục hành chính trên nền tảng số, không chỉ số hóa hồ sơ giấy; khơi thông dòng vốn và dòng tiền cho doanh nghiệp qua việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu, hợp đồng, đơn hàng, khoản phải thu; tháo gỡ vướng mắc đất đai, dự án và phát triển hạ tầng; giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí tuân thủ...

Bộ trưởng Tài chính cũng đề xuất những giải pháp đối với từng khu vực doanh nghiệp: Nhà nước, tư nhân và FDI. Trong đó, cần khẩn trương hoàn thiện danh mục doanh nghiệp Nhà nước mạnh, quy mô lớn, có vai trò dẫn dắt.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế liên kết và đo lường kết quả giữa ba khu vực doanh nghiệp. Lựa chọn các ngành có khả năng lan tỏa cao như năng lượng, điện lực, dầu khí, viễn thông, hạ tầng số, logistics, chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi xanh để xây dựng chuỗi liên kết.

Xác định doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân lớn làm hạt nhân; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các công đoạn cung ứng, dịch vụ kỹ thuật, thiết kế, bảo trì và logistics.